Canllaw i deuluoedd sydd â gwybodaeth allweddol am 'WhatsApp', gan gynnwys y dosbarthiad oedran, terminoleg allweddol, risgiau a chyfarwyddiadau ar gyfer galluogi rheolaethau rhieni a gosodiadau diogelwch.
- Rhan o
Mae WhatsApp yn ap negeseua gwib am ddim gyda hyd at 2 biliwn o ddefnyddwyr misol gweithredol ledled y byd. Gan ddefnyddio cysylltiad rhyngrwyd, mae’r ap yn caniatáu i ddefnyddwyr anfon negeseuon i gysylltiadau sy’n cael eu hychwanegu at eu cyfrif WhatsApp naill ai’n unigol neu mewn sgyrsiau grwp. Rhaid i ddefnyddwyr ddilysu eu cyfrif gyda rhif ffôn symudol safonol i ddechrau defnyddio’r ap. Nid oes unrhyw reolaethau rhieni ar gael drwy’r ap, ond mae casgliad o osodiadau preifatrwydd y gall defnyddwyr eu newid i’w helpu i reoli gyda phwy maen nhw’n cysylltu a pha wybodaeth sy’n cael ei rhannu.
Mae WhatsApp yn eistedd ochr yn ochr ag Instagram, Facebook a Messenger o dan y rhiant gwmni Meta erbyn hyn. Mae Meta yn disodli Facebook fel y cwmni/brand blaenllaw yn y grwp, ac mae’n debygol y bydd brandio Meta yn dod yn fwyfwy gweladwy ar yr holl apiau hyn.
Sgôr oedran swyddogol
Y cyfyngiad oedran lleiaf ar gyfer defnyddwyr WhatsApp yw 13, fodd bynnag, nid oes ganddo unrhyw ddulliau dilysu oedran trwyadl.
Mae WhatsApp yn cael sgôr o 12+ ar Apple App Store, ac ‘E’ am ‘Everyone’ ar Google Play.
Dysgwch fwy am sgoriau oedran yn ein ‘Canllaw i rieni a gofalwyr ar sgoriau oedran mewn apiau a gemau‘.
Sut mae plant a phobl ifanc yn defnyddio’r ap
Mae WhatsApp yn ap negeseua i’r rhai sy’n chwilio am gyfleustra yn ogystal â gwell preifatrwydd a diogelwch. Mae’n arbennig o gyfleus i ddefnyddwyr gysylltu â ffrindiau gan ei fod yn gweithio law yn llaw â’ch cysylltiadau ffôn ac yn eich cysylltu â’u proffiliau WhatsApp. Mae’r ap yn hawdd iawn i’w ddefnyddio ac mae’r gallu i sefydlu sgyrsiau unigol a sgyrsiau grwp yn apelio at bobl ifanc.
Mae grwpiau WhatsApp yn hynod boblogaidd ymhlith pobl ifanc, yn enwedig o fewn cymunedau ysgol ar gyfer grwpiau blwyddyn, grwpiau dosbarth a grwpiau unigol o ffrindiau. Ond mae rhai pobl ifanc yn teimlo bod llawer o fwlio yn digwydd ar y platfform o fewn sgyrsiau grwp mwy, gyda chyfranogwyr yn rhannu cynnwys personol a sgrinluniau o sgyrsiau eraill.
"Mae'n hawdd ei ddefnyddio ac mae pawb yn ei ddefnyddio. Rwy'n hoffi postio fy statws i'w rannu gyda fy ffrindiau.”, plentyn, 13 oed.
Nodweddion a therminoleg allweddol
Risgiau posibl
Cynnwys
Fel apiau negeseua eraill, mae llawer o straeon personol, negeseuon a lluniau yn cael eu rhannu gan ddefnyddwyr ar WhatsApp, nid yw’r rhain yn cael eu cymedroli. Hefyd, mae defnyddwyr yn gallu anfon negeseuon fideo 60 eiliad cyflym sydd mor gyfleus ag anfon neges llais. Fel negeseuon testun, nid yw cynnwys fideo neges wedi’i gymedroli, sy’n golygu y gallai’ch plentyn dderbyn cynnwys anaddas. Y ffordd orau i reoli’r cynnwys y mae’ch plentyn yn agored iddo yw trwy sicrhau ei fod ond yn cysylltu â phobl y mae’n eu hadnabod, yn hytrach na dieithriaid. Gwnewch yn siŵr bod y gosodiadau preifatrwydd wedi’u gosod i ‘My contacts only’, yn hytrach nag ‘Everyone’.
Hefyd, gallai’ch plentyn ddod ar draws cynnwys anaddas ar ffurf iaith anweddus neu gynnwys aeddfed yn ei negeseuon. Drwy gyfyngu ar bwy y gall eich plentyn ei gyrchu ar y platfform, bydd eich plentyn yn llai tebygol o brofi iaith neu ymddygiad nad yw’n addas i’w oedran. Fodd bynnag, dylid cydnabod ei bod yn bosib o hyd i’ch plentyn weld cynnwys amhriodol drwy’r cysylltiadau sydd ganddo. Fel negeseuon testun a fideo, efallai y bydd rhywun yn defnyddio’r nodwedd rhannu sgrin i dynnu sylw plant a phobl ifanc at gynnwys anaddas sydd ar ddyfais y rhannwr.
Cysylltu ag eraill
Gan fod gan WhatsApp gyfyngiad oedran o 13, nid yw’n cynnwys unrhyw osodiadau rheolaeth rhieni go iawn. Fel llawer o apiau cyfryngau cymdeithasol eraill, mae rhai plant yn cofrestru ar gyfer WhatsApp pan fyddan nhw o dan y terfyn oedran sy’n cael ei awgrymu. Mae hyn yn risg gan fod WhatsApp yn gosod ‘Everyone’ yn ddiofyn ar yr holl osodiadau preifatrwydd, sy’n golygu y gall pob defnyddiwr ar y platfform weld gwybodaeth bersonol, sgwrsio a rhannu delweddau heb unrhyw hidlyddion yn eu lle. Siaradwch â’ch plentyn am risgiau cysylltu â dieithriaid, ac eglurwch bwysigrwydd peidio â rhannu unrhyw wybodaeth bersonol neu adnabyddadwy ar ei broffil neu mewn sgyrsiau.
Atgoffwch nhw i sôn wrthych chi os oes rhywun wedi gofyn cwestiynau mwy personol iddyn nhw neu ofyn iddyn nhw sgwrsio’n breifat mewn ffordd sy’n gwneud iddyn nhw deimlo’n anghyfforddus. Argymhellir newid y gosodiadau preifatrwydd i rannu gyda ‘My contacts’ yn unig. Argymhellir hefyd y dylai defnyddwyr iau newid eu gosodiadau preifatrwydd grwp i ‘My contacts’, er mwyn atal enwau cyswllt anhysbys rhag cael eu hychwanegu at sgyrsiau grwp.
Dylai defnyddwyr fod yn ofalus ynghylch cael eu hychwanegu at grwpiau neu ychwanegu pobl nad ydyn nhw'n eu hadnabod yn bersonol at grwpiau. Mae'r nodwedd 'Communities' ar WhatsApp yn caniatáu i ddefnyddwyr gyfuno grwpiau maen nhw'n weinyddwyr arnynt i fod o dan un ymbarél. Gallai hyn arwain at grwpiau mae plant yn rhan ohonynt yn cael eu hychwanegu at gymunedau sy'n rhannu cynnwys amhriodol. Mae'n bwysig eich bod yn mynegi diddordeb gweithredol gyda'ch plentyn am y grwpiau y mae'n rhan ohonynt neu bwy y mae'n eu hychwanegu a sicrhau bod eich plentyn yn gwybod ei fod yn gallu siarad â chi am bwy y mae'n siarad â nhw ar WhatsApp.
Mae’n bosib i un o gysylltiadau’ch plentyn ddefnyddio nodwedd ‘Chat Lock’ neu ‘Secret code’ Whatsapp i rannu cynnwys anaddas neu fagu perthynas amhriodol ar-lein drwy ddull sy’n atal rhieni, neu unrhyw un â mynediad at ffôn y plentyn, rhag gweld y sgwrs. Os yw’ch plentyn yn defnyddio chat lock, neu os ydych chi’n teimlo ei fod yn defnyddio ‘secret code’, dylech esbonio wrtho pam y gallech fod am wirio â phwy mae’n siarad, a hynny er lles ei ddiogelwch nid amharu ar ei breifatrwydd.
Dylai defnyddwyr hefyd fod yn ymwybodol o’r perygl o fwlio ar-lein mewn grwpiau WhatsApp. Dylai defnyddwyr nodi y gallai rhai pobl defnyddio’r nodwedd ‘Polls’ i fwlio eraill. Mae polau piniwn yn cael eu creu gan ddefnyddwyr, sy’n golygu mai nhw sy’n ysgrifennu eu cwestiynau a’u hatebion eu hunain. Gallai hyn arwain at bolau piniwn sy’n gofyn cwestiwn am ddefnyddiwr yn y sgwrs grŵp, a dim ond caniatáu i ddefnyddwyr ddewis ateb anaddas neu angharedig. Gan fod hyn yn gallu peri gofid i’ch plentyn, dylech sicrhau bod eich plentyn yn gwybod y gall drafod yr hyn mae’n ei weld ar Whatsapp gyda chi a deall pwysigrwydd blocio a chwyno am unrhyw un sy’n peri gofid.
Efallai bod yr opsiwn rhannu lleoliad yn ddefnyddiol i ddefnyddwyr ar gyfer pob math o sefyllfaoedd, fel rhoi gwybod i’w ffrindiau lle maen nhw ar hyn o bryd. Er hynny, dylent fod yn ofalus ynghylch rhannu eu lleoliad byw â rhywun nad ydynt yn ei adnabod neu ymddiried yn llwyr ynddo. Dylid analluogi’r gosodiadau hyn ar gyfer defnyddwyr iau, ac mae canllawiau ar gael yn adran ‘Rheoli preifatrwydd’ y canllawiau hyn.
Ymddygiad defnyddwyr
Os oes gan eich plentyn ei gyfrif WhatsApp ei hun, mae’n bwysig eich bod chi a nhw’n ymwybodol o’r hyn mae’n ei rannu a’r effaith y bydd hyn yn ei chael ar ei ôl troed digidol. Sicrhewch fod eich plentyn yn gwybod y gall fod yn anodd cadw perchnogaeth ar unrhyw gynnwys ar ôl iddo gael ei rannu ar-lein, oherwydd mae’n hawdd copïo ac ailbostio cynnwys heb yn wybod iddo, ac yna mae’n gallu dod yn anodd cael gwared ohono oddi ar y rhyngrwyd.
Gallai’r nodwedd ‘View once’ ar WhatsApp fod yn risg i rai defnyddwyr. Mae’r nodwedd hon yn gallu ffafrio ymddygiad bwlio, gyda rhai defnyddwyr yn teimlo nad oes modd iddyn nhw gael eu dwyn i gyfrif os nad oes modd gweld y neges eto. Mae nodwedd blocio sgrinlun ar gyfer negeseuon ‘View once’ yn cael ei galluogi er mwyn ceisio lleihau’r math hwn o ymddygiad bwlio ar y platfform.
Er gwaethaf y blocio hwn, cafwyd adroddiadau o ddefnyddwyr yn gallu lawrlwytho ac arbed cynnwys a rennir drwy 'View Once’. Gall hyn fod yn arbennig o beryglus i'ch plentyn os bydd yn rhannu rhywbeth gyda'r hyder mai dim ond y gynulleidfa fwriedig fydd yn gallu ei weld ac na ellir ei ail-rannu. Er bod y gosodiadau diogelwch hyn ar waith i amddiffyn defnyddwyr, dylech atgoffa’ch plentyn i feddwl yn ofalus am y math o gynnwys mae’n dewis ei rannu.
Dyluniad, data a chostau
Un o nodweddion WhatsApp yw’r defnydd o amgryptio o’r dechrau i’r diwedd. Mae hyn yn golygu mai dim ond y rhai sydd â mynediad at ffôn yr anfonwr a’r derbyniwr sy’n gallu gweld negeseuon, ni all WhatsApp ei hun eu gweld hyd yn oed. Er bod hon yn nodwedd ddiogelwch ddeniadol i lawer o oedolion, mae wedi achosi problemau wrth orfodi’r gyfraith wrth geisio cyrchu cofnodion negeseuon dioddefwyr a phobl sydd dan amheuaeth mewn achosion o gamfanteisio ar blant. Unwaith eto, argymhellir newid y gosodiadau preifatrwydd i rannu gyda ‘My contacts’ yn unig.
Dylai defnyddwyr WhatsApp fod yn ymwybodol o sut mae ‘Read receipts’ a ‘Last seen’ wedi’u cynllunio i gadw defnyddwyr ar y platfform cyhyd â phosib. Nawr mae defnyddwyr yn gallu dewis pwy sy’n gallu gweld pan fyddant ar-lein, sy’n gallu helpu i reoli’r amser sy’n cael ei dreulio ar y platfform. Siaradwch â’ch plentyn ynglyn â sut mae platfformau wedi’u cynllunio i ddenu defnyddwyr a’i annog i analluogi’r nodweddion hyn er mwyn cael seibiant rhag negeseua cyson.
Awgrymiadau ar gyfer cadw’ch plentyn yn ddiogel
Cyngor cyffredinol
Gall amgryptio o’r dechrau i’r diwedd wneud yr ap yn arbennig o apelgar i’r rhai sy’n dymuno cyfathrebu’n ddiogel. Fodd bynnag, gallai’r nodwedd hon gael ei defnyddio gan oedolion sydd eisiau meithrin perthynas â phlentyn er mwyn ei niweidio neu ei gam-drin. Ceisiwch sicrhau bod eich plentyn yn defnyddio WhatsApp i gyfathrebu â defnyddwyr eraill mae’n eu hadnabod ac yn ymddiried ynddyn nhw’n unig.
Mae gan WhatsApp ofod diogel dynodedig, lle gall defnyddwyr ddarllen am awgrymiadau diogelwch y platfform.
Mae Meta yn cyflwyno offer AI ar ei blatfformau, gan ddechrau gydag Instagram a Messenger. Mae Meta wedi awgrymu y bydd WhatsApp yn derbyn ymarferoldeb AI Meta yn y dyfodol hefyd. Os hoffech chi ddysgu mwy am offer AI, fel sgwrsfotiaid, gweler canllawiau cyffredinol Hwb.