English

Hwb

Fframwaith asesu a gwerthuso

Un o'r prif gamau gweithredu a amlinellwyd yn Addysg yng Nghymru: Cenhadaeth ein cenedl, Cynllun gweithredu 2017–21 (2017) yw datblygu Fframwaith Asesu a Gwerthuso cydlynol sy'n cefnogi'n llawn pedwar diben y cwricwlwm. Bydd y fframwaith, a fydd yn cael ei nodi mewn deddfwriaeth a chanllawiau statudol, yn cynnwys dwy elfen:

  • trefniadau asesu ar gyfer Cymru – a fydd yn amlinellu’r trefniadau asesu newydd ac yn egluro’r hyn y dylai ysgolion ei ystyried wrth gynllunio ac asesu
  • trefniadau gwerthuso a gwella ar gyfer Cymru – a fydd yn amlinellu'r trefniadau atebolrwydd newydd ac yn ceisio galluogi gwireddu'r cwricwlwm newydd.

Wrth gyflawni hyn, bydd y fframwaith yn gwahaniaethu'n glir rhwng y gweithgareddau hynny sy’n asesu dysgu ac addysgu a’r rheini sy’n cyfrannu at hunanwerthuso, atebolrwydd allanol a monitro cenedlaethol.

I ddatblygu'r ddwy elfen hyn, mae'n allweddol newid y sefyllfa bresennol lle caiff gwybodaeth am asesiadau dysgwyr ei ystyried yn hollbwysig am ei bod yn cael ei defnyddio at ddibenion atebolrwydd. Un o egwyddorion sylfaenol y fframwaith newydd yw y dylai gael effaith bositif ar ddysgu ac addysgu o fewn system addysg sy'n canolbwyntio ar gynnydd y dysgwr. Felly, er y gall ysgolion ddefnyddio asesiadau athrawon i lywio eu hunanwerthusiad, ni fydd yr wybodaeth hon yn cael ei defnyddio at ddibenion atebolrwydd. Efallai y bydd Llywodraeth Cymru'n parhau i gasglu gwybodaeth asesu, ond bydd yn gwneud hynny er mwyn llywio polisi ar lefel genedlaethol yn unig.

Bydd y trefniadau asesu a'r trefniadau gwerthuso a gwella, sy'n rhan o'r Fframwaith Asesu a Gwerthuso, yn cael eu cyhoeddi ym mis Ionawr 2020 ac, yn amodol ar y broses ddeddfwriaethol, yn dod i rym ym mis Medi 2022.

Mae asesu'n hanfodol i gefnogi dysgu ac addysgu. Dyma sut rydym yn cydnabod ac yn cefnogi cynnydd ar gyfer pob dysgwr – drwy nodi eu cryfderau, eu cyflawniadau, y meysydd sydd angen eu gwella ac, yn bwysicaf oll, eu camau nesaf.

Mae ein cynigion ar gyfer asesu yn amlinellu egwyddorion lefel uchel ac yn darparu cyfeiriad cyffredinol ar lefel genedlaethol, gan sicrhau hyblygrwydd i leoliadau ac ysgolion allu cynllunio a chynnal asesiadau mewn ffordd briodol i gefnogi eu cwricwlwm lleol.

Bydd y cynigion a amlinellir yn y cynigion asesu, ynghyd â'ch adborth chi, yn sail i ganllawiau statudol a fydd yn helpu ysgolion i weithredu'r trefniadau asesu newydd. Bydd angen i ysgolion roi sylw i'r canllawiau hyn wrth ddatblygu a chynnal asesiadau yn y cwricwlwm newydd.  Caiff cymorth a chanllawiau manylach, gan gynnwys cyfleoedd dysgu proffesiynol, eu cynnig hefyd i ategu'r broses o roi'r trefniadau asesu arfaethedig ar waith.

Datblygwyd y cynigion hyn mewn ymateb i argymhellion 35 i 53 yn Dyfodol Llwyddiannus: Adolygiad Annibynnol o’r Cwricwlwm a’r Trefniadau Asesu yng Nghymru (2015) sy'n ymwneud yn uniongyrchol ag asesu.

Ar gyfer asesu dysgwyr sydd ag anawsterau dysgu dwys a lluosog (ADDLl), gweler Map llwybrau Ar Drywydd Dysgu.

Rydym yn datblygu trefniadau gwerthuso a gwella newydd i gymryd lle rhannau o'r system atebolrwydd ym myd addysg. Bydd y trefniadau hyn yn helpu i sicrhau'r newid diwylliannol sydd ei angen i gefnogi'r gwaith o weithredu a gwireddu'r cwricwlwm newydd.

Wrth wraidd y trefniadau newydd, mae proses hunanwerthuso gadarn a pharhaus ar gyfer pob haen o'r system addysg, ynghyd â deialog proffesiynol i gefnogi dysgu a gwelliant, gwreiddio cydweithredu, ennyn ymddiriedaeth, hybu hunanwella, a chodi safonau ar gyfer ein holl ddysgwyr.

Mae'r trefniadau'n seiliedig ar y pedair egwyddor canlynol. Byddant yn:

  • deg – byddant yn hyrwyddo cydraddoldeb, cynhwysiant, dewis, llwybrau unigol i ddysgu a byth yn peidio â chanolbwyntio ar y dysgwr
  • cydlynol – gadael i bob rhan o'r system gydweithio heb orgyffwrdd, gyda rolau a chyfrifoldebau clir
  • cymesur – sicrhau bod gweithrediad y trefniadau a'r broses newydd yn ymarferol ac yn gwneud gwahaniaeth; byddant yn seiliedig ar yr egwyddor sybsidiaredd, gan alluogi cyfrifoldeb lleol am atebolrwydd i ysgolion, dan arweiniad ysgolion sy’n hunanymwybodol
  • tryloyw – cydnabod hyd a lled profiad dysgu ledled ysgolion a’r gwerth sy’n cael ei ychwanegu gan athrawon yn y dosbarth.

Cyhoeddwyd ein cynigion drafft ar gyfer trefniadau gwerthuso a gwella

ym mis Chwefror 2019 fel man cychwyn ar gyfer trafod a datblygu. Bydd rhagor o wybodaeth yn cael ei chyhoeddi yn ystod 2019 wrth i ni ddatblygu'r trefniadau ymhellach.