English

Mae bwlio ar-lein yn digwydd yn aml, ac yn wahanol i fwlio wyneb yn wyneb, does dim modd mynd adref a chau’r drws arno. Gall ddigwydd yn unrhyw le ar-lein, fel y cyfryngau cymdeithasol, sgwrs rhwng grŵp neu wefannau gemau.

Gall bwlio ar-lein ddigwydd i unrhyw un, a gall bwlis dy dargedu di am nifer o resymau, fel:

  • y ffordd rwyt ti’n edrych
  • dy rywioldeb
  • anabledd
  • cyflwr iechyd
  • diwylliant
  • crefydd
  • pa mor gyfoethog neu dlawd rwyt ti’n edrych

Gall fod llawer o resymau pam fydd rhywun yn dod yn fwli. Efallai ei fod yn ymddwyn fel y mae ac yn bwlio pobl eraill gan ei fod yn cael ei fwlio ei hun, neu efallai ei fod yn dioddef problemau iechyd meddwl, neu bethau arall yn digwydd yn ei fywyd personol. Weithiau, gall siarad gyda’r bwli a rhoi gwybod sut mae’r ymddygiad yn gwneud i ti deimlo helpu. Efallai nad yw’n sylweddoli beth mae’n ei wneud. Ond, bydd bwlis eraill yn gwneud hynny am eu bod yn mwynhau’r pŵer a’r ffordd y maen nhw’n edrych i bobl eraill. Beth bynnag yw’r rheswm, nid yw’n iawn, ac nid dy fai di fydd e fyth os byddi di’n cael dy fwlio.


Gall bwlio ar-lein ddigwydd mewn sawl ffordd. Dyma rai enghreifftiau.

  • Anfon negeseuon annymunol, sarhaus neu ddigywilydd
  • Negeseuon treisgar
  • Cyflwyno sylwadau cas
  • Rhannu gwybodaeth ffug, niweidiol neu anwir amdanat ti
  • Rhannu lluniau ohonot ti i wneud hwyl am dy ben
  • Golygu lluniau ohonot ti
  • Defnyddio iaith gas i ddechrau ffrae, neu beri gofid i rywun
  • Hacio negeseuon e-bost neu gyfrifon cyfryngau cymdeithasol a defnyddio dy hunaniaeth i anfon neu bostio pethau
  • Creu ffug gyfrifon i achosi trallod a chodi cywilydd
  • Twyllo rhywun i mewn i ddweud cyfrinachau neu wybodaeth bersonol, a’i anfon ymlaen at rywun arall (gan gynnwys lluniau a fideos preifat)
  • Anfon negeseuon sy’n bygwth niwed
  • Aflonyddu
  • Gadael rhywun allan o negeseuon grŵp ar bwrpas, ac apiau ar-lein, safleoedd gemau ac ati
  • Anfon negeseuon rhywiol neu roi pwysau ar rywun i gymryd rhan mewn trafodaethau rhywiol, neu rannu lluniau rhywiol

Gall unrhyw un ddod yn darged bwlio ar-lein, ond mae rhai camau eraill y galli di eu cymryd i aros yn ddiogel ar-lein.

  • Os wyt ti’n defnyddio cyfrifiadur cyhoeddus (fel mewn ysgol, llyfrgell neu gaffi ar-lein), cofia allgofnodi o dy gyfrifon.
  • Defnyddia gyfrineiriau unigryw gyda chyfuniad o briflythrennau, llythrennau bychain, symbolau a rhifau – paid â chynnwys gwybodaeth sy’n hawdd ei dyfalu (fel pen-blwyddi).
  • Sicrha nad yw unrhyw un yn dy weld yn allgofnodi ac yn mewngofnodi i dy gyfrifon – os yw rhywun yn gweld, newidia dy gyfrinair cyn gynted ag sy’n bosibl.
  • Diffodda’r gosodiadau lleoliad a sicrha bod dy gyfrif yn breifat.
  • Paid â dial drwy bostio neu anfon rhywbeth yn ôl – does dim modd troi’r cloc yn ôl.

Os wyt ti’n dioddef bwlio ar-lein, mae’n bwysig cofio fod gen ti hawl i beidio â chael dy fwlio, waeth ble mae’n digwydd. Mae’n normal teimlo’n drist oherwydd bwlio, a gall effeithio dy iechyd meddwl, hunan-barch, sut wyt ti’n perfformio yn yr ysgol/coleg a dy berthnasau, a phethau eraill hefyd.

Os wyt ti’n drist, mae’n bwysig peidio â dial (gwneud rhywbeth yn ôl) – y bwlis yw’r rhai sydd â phroblem, nid ti. Dyma rai pethau y galli di eu gwneud os wyt ti’n cael dy fwlio ar-lein.

  • Siarad gydag oedolyn ti’n ymddiried ynddo (er enghraifft rhiant/gofalwr neu athro) a rho wybod beth sy’n digwydd.
  • Cadw pellter oddi wrth y bwli mewn bywyd go iawn ac ar-lein – blocia nhw ar y cyfryngau cymdeithasol.
  • Cadw unrhyw dystiolaeth, gan gynnwys dyddiadau, amseroedd a lleoedd – ceisia gadw sgrinluniau neu gopi o’r negeseuon.
  • Peidio â dial – er y gall dial ymddangos yn opsiwn da, gall hyn greu trwbl i ti.
  • Adrodd am unrhyw fwlio neu negeseuon treisgar i’r platfform cyfryngau cymdeithasol – mae rhai dolenni i adrodd isod.
  • Newid dy osodiadau preifatrwydd a chadw dy fanylion yn breifat.
  • Edrych ar ôl dy iechyd meddwl – paid â gweld bai ar dy hun, a rho gynnig ar hunanofal.

Mae adegau pan fydd bwlio’n dod yn drosedd, a dyma pryd y dylid rhoi gwybod i’r heddlu. Mae hyn yn cynnwys:

  • trais neu ymosodiad corfforol
  • ymosodiad rhywiol
  • lladrad
  • bwlio oherwydd hil, rhyw neu hunaniaeth rywiol, anabledd (trosedd casineb yw hyn) 
  • rhannu, neu fygwth rhannu, llun noeth ohonoch chi

Weithiau, gall fod yn anodd gwybod os yw rhywun yn cael ei fwlio, ond os wyt ti’n poeni am ffrind neu rywun yn dy ddosbarth, mae ffyrdd y galli di helpu.

  • Gwrando a bod yno os ydyn nhw eisiau cael sgwrs.
  • Siarad yn rheolaidd a rhoi gwybod dy fod yno iddyn nhw.
  • Helpu nhw i adrodd am y bwlio – helpu nhw i feddwl beth maen nhw eisiau dweud.
  • Peidio â hoffi, rhannu neu gyflwyno sylwad ar neges sy’n bwlio – gall ei wneud yn fwy poblogaidd a gweladwy.
  • Helpu i wneud iddyn nhw feddwl am rywbeth arall drwy chwarae gem, gwylio ffilm neu chwaraeon.
  • Bod yn bositif ac yn garedig – gall helpu pobl eraill i deimlo’n well.

Os wyt ti’n chwilio am gymorth neu wybodaeth, ond yn poeni am ddechrau sgwrs gydag oedolyn, dyma rai awgrymiadau.

  • Meic – llinell gymorth am ddim a chyfrinachol i blant a phobl ifanc yng Nghymru, gydag ymgynghorwyr i dy helpu i ddod o hyd i’r gefnogaeth sydd ei hangen. Ffonia 080880 23456, anfona neges destun at 84001 neu gellid sgwrsio ar-lein
  • Childline (Saesneg yn unig) – llinell gymorth am ddim, preifat a chyfrinachol i blant a phobl ifanc yn y DU lle mae modd trafod unrhyw beth o gwbl. Ffonia 0800 1111
  • BullyingUK (Saesneg yn unig) – i gael cyngor a chefnogaeth ar ddelio gyda bwlio
  • Anti-Bullying Alliance (Saesneg yn unig) – cyngor os wyt ti’n cael dy fwlio
  • Mind (Saesneg yn unig) – cymorth iechyd meddwl a llinell gymorth
  • YoungMinds (Saesneg yn unig) – cymorth iechyd meddwl i bobl ifanc
  • National Bullying Helpline (Saesneg yn unig)– llinell gymorth gwrth-fwlio i blant ac oedolion
  • Riportio Cynnwys Niweidiol – canolfan adrodd genedlaethol sydd â’r nod o roi cymorth i bawb wrth adrodd am gynnwys niweidiol ar-lein
  • Bydd wybodus – rhoi gwybodaeth ar sut i flocio ac adrodd am gynnwys ar 24 o apiau, platfformau cyfryngau cymdeithasol a gemau poblogaidd

Ffilm Diwrnod Defnyddio'r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel

Mae'r ffilm hon (Saesneg yn unig) gan ysgol gynradd Tregatwg yn cynnwys awgrymiadau da ar sut i ddelio â phobl negyddol ar-lein.


Related topics