Edrych ar ddefnydd diogel a chyfrifol o AI

Mae pobl ifanc yn manteisio ar AI ac am ddysgu mwy am ei ddefnyddio'n ddiogel ac yn gyfrifol. Ond maen nhw, a'u rhieni a'u gofalwyr, angen mwy o gymorth ar frys.

Mae pawb yn siarad am AI ac mae bron pob un (97%) o blant a phobl ifanc o bob oed rhwng 8 a 17 oed wedi defnyddio AI mewn rhyw ffurf. Gan fod llawer o blant a phobl ifanc yn defnyddio AI ar-lein yn wythnosol, a hyd yn oed bob dydd, mae'n bwysig bod ganddynt y sgiliau a'r hyder i wneud dewisiadau diogel pan fyddant yn defnyddio technoleg glyfar. Rydym yn archwilio effaith AI ar bob un o’n bywydau, gan edrych ar sut y gellir defnyddio AI er daioni, yn ogystal â'r risgiau y mae AI yn eu peri, a rhoi cyngor ac arweiniad sy'n grymuso pobl i ddefnyddio AI yn ddiogel ac yn gyfrifol.

Mae llawer o frwdfrydedd ymhlith pobl ifanc am AI. Mae 80% wedi gweld AI yn cael ei ddefnyddio mewn ffyrdd cadarnhaol ac mae 58% yn credu bod AI yn gwneud eu bywyd yn well. Maent yn gadarnhaol am y dyfodol hefyd, gyda 73% o bobl ifanc yn teimlo y bydd gwybod sut i ddefnyddio AI yn eu helpu yn eu gyrfaoedd yn y dyfodol. Ond mae gan bobl ifanc o bob oed, a'u rhieni a'u gofalwyr, bryderon gwirioneddol hefyd. Er bod 41% o bobl ifanc yn credu y gall AI fod yn ffynhonnell wych o gymorth emosiynol, mae cymaint (45%) yn poeni am bobl o’u hoedran yn dod yn agos iawn at AI, fel pe bai’n ffrind. Mae dros hanner (52%) o rieni a gofalwyr hefyd yn poeni am eu plentyn yn dibynnu'n helaeth ar AI am gymorth emosiynol neu help gyda materion personol.

O ran astudio, rydym yn gwybod bod 73% o bobl ifanc yn credu bod AI yn ddefnyddiol. Ond rydym hefyd yn gwybod bod 61% o blant 8 i 12 oed a 73% o bobl ifanc 13 i 17 oed yn credu bod pobl o’r un oedran â nhw yn dibynnu'n fawr ar AI ar gyfer astudio a gwaith cartref, ac mae 50% o bobl ifanc hyd yn oed wedi gweld pobl o’r un oedran â nhw yn defnyddio AI i wneud eu gwaith ysgol neu eu gwaith cartref drostynt. Mae ein hymchwil yn awgrymu bod y defnydd helaeth hwn o AI wrth astudio yn arwain at faterion o ymddiriedaeth rhwng ysgolion a disgyblion, gyda dros hanner (53%) o bobl ifanc yn poeni y gallai eu hysgol feddwl eu bod wedi defnyddio AI ar gyfer eu gwaith pan nad oeddent wedi gwneud hynny.

Mae cynnwys amhriodol a allai fod yn niweidiol a wneir gan ddefnyddio AI hefyd yn destun pryder mawr i bobl ifanc a'u rhieni a'u gofalwyr. Mae 60% o bobl ifanc yn poeni am rywun yn defnyddio AI i wneud lluniau amhriodol ohonynt ac mae 65% o rieni a gofalwyr yn poeni am hyn ar gyfer plant eu hunain. Mae 12% o bobl ifanc 13 i 17 oed wedi gweld pobl o’r un oedran â nhw yn defnyddio AI i wneud lluniau neu fideos rhywiol o bobl eraill ac, hyd yn oed ymhlith plant iau, mae 14% o blant 8 i 12 oed wedi gweld pobl o’r un oedran â nhw yn defnyddio AI i wneud lluniau neu fideos anfoesgar neu amhriodol o bobl eraill. Mae hwn yn faes sydd angen sylw brys. Mae angen amlwg i ddarparwyr y dechnoleg hon fynd i'r afael â'r risg hon, ond mae angen inni hefyd ystyried sut y gallwn addysgu a chefnogi pobl ifanc eu hunain i weithredu'n ddiogel ac yn gyfrifol.

Wrth iddynt weithredu ar-lein, mae gan bobl ifanc gwestiynau am AI ac maent yn awyddus i ddysgu mwy a pharatoi eu hunain i ddefnyddio AI yn ddiogel ac yn gyfrifol. Maen nhw'n poeni am dryloywder, er enghraifft: Mae 60% yn poeni am beidio â sylweddoli a yw rhywbeth yn real neu wedi'i wneud gan AI, ac mae 75% yn credu bod hyn yn mynd yn anos. Ond maen nhw hefyd eisiau dysgu, gyda dros hanner (51%) yn gofyn am fwy o wersi yn yr ysgol am sut i ddefnyddio AI yn ddiogel ac yn gyfrifol.

Mae ein hymchwil yn dangos yn gwbl glir bod rhieni a gofalwyr yn chwarae rôl hanfodol fel prif ffynhonnell cyngor a chymorth i bobl ifanc o ran AI. Mae teuluoedd yn barod i gael sgyrsiau pwysig: Byddai 74% o bobl ifanc yn siarad â rhiant neu ofalwr pe baent yn poeni am AI ac mae 72% o rieni a gofalwyr yn teimlo'n hyderus yn siarad â'u plentyn am y defnydd diogel a chyfrifol o AI. Ond mae angen mwy o gymorth ac adnoddau ar frys ar rieni a gofalwyr hefyd. Mae llai nag un o bob pump (19%) wedi gosod rheolau neu ganllawiau ar gyfer sut y gall eu plentyn ddefnyddio AI gartref a dim ond 13% sy'n gwybod ble i fynd am gyngor neu gymorth os ydynt yn poeni am ddefnydd eu plentyn o AI.

Hoffem annog trafodaethau pwysig gartref ac ymhlith rhanddeiliaid ehangach am yr holl fesurau y gallwn eu cymryd i gefnogi a diogelu pobl ifanc yng nghyd-destun AI. Mae hyn yn cynnwys:

• parhau i wella addysg diogelwch ar-lein a darparu adnoddau digonol ar ei chyfer
• darparu’r wybodaeth a'r adnoddau sydd eu hangen ar rieni a gofalwyr i gefnogi eu plant
• gwella llwybrau i adrodd am gynnwys a wneir gan ddefnyddio AI a allai fod yn niweidiol neu'n anghyfreithlon
• adeiladu gwell amddiffyniadau ar gyfer technoleg AI

Mae AI yn rhan o fywyd bob dydd i bob un ohonom, gan gynnwys pobl ifanc, boed hynny yn eu hastudiaethau a'u gwaith ysgol, offer ar gyfer bywyd bob dydd, gemau ar-lein, rhyngweithio â’i gilydd ar-lein, neu ofyn am gyngor a chymorth emosiynol.

Mae AI hefyd yn berthnasol i'r bobl ifanc hynny nad ydynt yn ei ddefnyddio'n uniongyrchol, gan y bydd eu cyfoedion yn debygol o fod yn ei ddefnyddio, a allai yn ei dro effeithio arnynt yn uniongyrchol, a byddant yn gweld cynnwys neu wasanaethau AI yn cynyddu’n gyflym o'u cwmpas. Mae profiad bywyd go iawn pobl ifanc o AI yn amhrisiadwy ac mae'n rhaid i ni greu cyfleoedd i wrando a dysgu o'u safbwyntiau nhw. Y Diwrnod Defnyddio’r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel hwn ac yn y dyfodol, mae'n rhaid i ni hyrwyddo eu syniadau ynghylch sut y gallwn eu cefnogi orau i wneud dewisiadau diogel am y dechnoleg glyfar hon.

Ynglŷn â'r ymchwil hwn

Comisiynwyd ac ariannwyd yr ymchwil hwn gan Nominet i gefnogi Diwrnod Defnyddio’r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel 2026. Mae'r crynodeb uchod wedi'i gymryd o'r adroddiad gan Ganolfan Defnyddio’r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel y DU ar gyfer Diwrnod Defnyddio’r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel 2026, a ysgrifennwyd gan Will Gardner OBE, Cyfarwyddwr Canolfan Defnyddio’r Rhyngrwyd yn Fwy Diogel y DU.

Arweiniodd Childnet ar y gwaith o ddyfeisio'r astudiaeth, ochr yn ochr â mewnbwn gan Nominet, a gynhaliwyd gan Opinium ym mis Tachwedd 2025. Cynhaliodd Opinium ddau arolwg.

Roedd un ohonynt o 2,018 o blant, 8 i 17 oed, yn y DU. Roedd yr ail arolwg o 2,000 o rieni a gofalwyr plant, 8 i 17 oed, yn y DU. Mae'r data o'r ddau arolwg wedi'i bwysoli i fod yn gynrychioliadol yn genedlaethol.

Ymgynghorodd Childnet hefyd â'i Arweinwyr Digidol, Hyrwyddwyr Digidol a'i Fwrdd Cynghori Ieuenctid, 8 i 18 oed, ym mis Tachwedd-Rhagfyr 2025, a chynhaliodd grwpiau ffocws gyda phobl ifanc mewn ysgolion cynradd ac uwchradd ym mis Mai a Mehefin, 2025.