Fframwaith Dangosyddion yr Hawl i Ddysgu 14 i 16

Yr hawl i ddysgu 14 i 16

Mae’r canllawiau ar ddysgu 14 i 16 yn nodi’r hawl i ddysgu 14 i 16, sy’n pwysleisio amrywiaeth eang o ddysgu a chyfleoedd i bobl ifanc. Mae hyn yn eu cefnogi wrth iddynt:

• wneud cynnydd tuag at gyflawni pedwar diben y Cwricwlwm i Gymru
• nesáu at ddiwedd eu haddysg statudol
• cwblhau cymwysterau
• paratoi ar gyfer y cam nesaf yn eu bywydau, boed yn addysg bellach, hyfforddiant neu gyflogaeth

Mae’r canllawiau yn nodi y dylai ysgolion sicrhau bod pob dysgwr yn gallu dangos a chyfleu’r hyn y mae wedi’i ddysgu, ei gynnydd a’i gyflawniadau ym mhob un o 4 elfen yr hawl i ddysgu erbyn iddo gwblhau addysg orfodol yn 16 oed. 

Y 4 elfen hyn yw:

• myfyrio ar ddysgu a chynnydd a chynllunio ôl-16
• cymwysterau mewn llythrennedd a rhifedd
• cymwysterau i annog ehangder
• dysgu a phrofiadau ehangach ar draws y cwricwlwm

Bydd hawl pob dysgwr yn cynnwys amrywiaeth o weithgareddau dysgu, profiadau a chyflawniadau ym mhob un o’r elfennau hyn.

Mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i sicrhau bod pob dysgwr yn dilyn cymwysterau heriol ac uchelgeisiol mewn llythrennedd, rhifedd a’r gwyddorau, ond mae’n cydnabod mor hanfodol yw lles a pharodrwydd i ddysgu, profiadau ehangach a pharatoi ar gyfer y cyfnod ôl-16. Mae hyn yn gydnaws â chyngor arbenigol rhyngwladol ac arferion da ar bolisi addysg.

Dylai ysgolion ddefnyddio gwybodaeth a thystiolaeth sy’n ymwneud â’r uchod i gefnogi eu prosesau hunanwerthuso a gwella ar sail yr egwyddorion cynnydd.

Fframwaith Dangosyddion yr Hawl i Ddysgu 14 i 16

Mae’r Fframwaith Dangosyddion yr Hawl i Ddysgu 14 i 16 (y Fframwaith) yn amlinellu’r hyn y bydd Llywodraeth Cymru yn ei gyhoeddi fel mater o drefn am bob ysgol ochr yn ochr â pha wybodaeth y byddwn yn gofyn i ysgolion ei darparu. Mae hyn yn cefnogi ein nod i roi darlun mwy cyflawn, cytbwys a thryloyw o brofiadau a deilliannau dysgwyr sy’n adlewyrchu’n uniongyrchol yr hawl i ddysgu 14 i 16.

Gan adlewyrchu data a gwybodaeth o dan bob un o 4 elfen yr hawl i ddysgu, bydd y Fframwaith yn cefnogi dysgu 14 i 16 o dan y Cwricwlwm i Gymru ac yn gwella dealltwriaeth y cyhoedd o brofiadau dysgwyr mewn ysgolion.

Caiff trefniadau adrodd newydd sy’n cyd-fynd â’r Fframwaith hwn eu cyflwyno am y tro cyntaf gyda deilliannau haf 2027, gan gyd-daro â’r adeg y bydd y garfan gyntaf o ddysgwyr 14 i 16 yn cwblhau Blwyddyn 11 o dan y Cwricwlwm i Gymru.

Mae cymwysterau yn parhau i fod yn rhan bwysig o’r darlun ochr yn ochr ag elfennau ehangach o’r hawl i ddysgu. Gan fod cymwysterau diwygiedig yn cael eu cyflwyno mewn 3 ton, bydd y trefniadau adrodd newydd hyn yn cael eu cyflwyno’n raddol. Bydd yr hen gymwysterau yn parhau i gael eu cynnwys mewn adroddiadau nes bod y fersiynau diwygiedig ar gael (er enghraifft, ni fydd y cymwysterau Sylfaen newydd ar gael i’w haddysgu am y tro cyntaf tan 2027, nac i fod yn destun adroddiad tan 2029, caiff yr hen gymwysterau Lefel Mynediad eu cynnwys yn yr adroddiadau tan hynny). Lle maent ar gael, dim ond y cymwysterau diwygiedig fydd yn cael eu cynnwys yn yr adroddiadau.

 Adroddir ar ddata cymwysterau ar lefel cymwysterau unigol, gan gynnwys data am gofrestriadau a deilliannau, a chaiff canlyniadau eu cyflwyno ar draws ystodau graddau lle mae hyn yn bosibl ar gyfer cofrestriadau ysgol. Mae’n bwysig nodi na fydd y rhain yn dibynnu ar fesurau cyfansawdd sy’n cyfuno sawl cymhwyster. Lle bo modd, dangosir dangosyddion gyda chyd-destun a chânt eu dadansoddi yn ôl nodweddion penodol y dysgwyr.

Cymwysterau mewn llythrennedd a rhifedd

Trosolwg o’r cofrestriadau ar draws cymwysterau mewn Cymraeg, Saesneg, mathemateg a rhifedd

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am hyn ar sail cyfrannau’r dysgwyr a gofrestrwyd ar draws y cymwysterau perthnasol ym mhob maes pwnc.

Y cymwysterau perthnasol ar gyfer y trosolwg o gofrestriadau Cymraeg yw:

• TGAU Iaith a Llenyddiaeth Gymraeg (Dwyradd).
• TGAU Iaith a Llenyddiaeth Gymraeg (Gradd Unigol).
• Sylfaen Lefel Mynediad mewn Cymraeg.
• TGAU Cymraeg Craidd.
• Sylfaen Lefel Mynediad mewn Cymraeg Craidd.

Bydd adroddiadau am gymwysterau Cymraeg yn sensitif i gategori cyfrwng iaith ysgol.

Y cymwysterau perthnasol ar gyfer y trosolwg o gofrestriadau Saesneg yw:

• TGAU Iaith a Llenyddiaeth Saesneg (Dwyradd).
• TGAU Iaith a Llenyddiaeth Saesneg (Gradd unigol).
• Sylfaen Lefel Mynediad neu Lefel 1 Saesneg.

Y cymwysterau perthnasol ar gyfer y trosolwg o gofrestriadau mathemateg a rhifedd yw:

• TGAU Mathemateg a Rhifedd (Dwyradd).
• Sylfaen Lefel Mynediad neu Lefel 1 Mathemateg a Rhifedd.

Cofrestriadau a deilliannau ar gyfer cymwysterau perthnasol mewn Cymraeg, Saesneg, mathemateg a rhifedd

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am y rhain ar sail:

• cyfrannau’r dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer pob cymhwyster unigol
• y cyfrannau sy’n llwyddo ar draws ystodau graddau ar gyfer pob cymhwyster unigol (lle mae niferoedd y cofrestriadau yn ddigonol i gael gwared ar y risg o ddatgelu data unigolion)

Bydd cymwysterau a nodir fel rhai sy’n briodol i’r rhan fwyaf o ddysgwyr yn ymddangos yn awtomatig. Fel arall bydd y manylion yn dibynnu ar p’un a gafodd y dysgwyr eu cofrestru yn yr ysgol.

Ar gyfer Cymraeg, bydd y dyfarniadau canlynol yn cael eu cynnwys:

• TGAU Iaith a Llenyddiaeth Gymraeg (Dwyradd).
• TGAU Iaith a Llenyddiaeth Gymraeg (Gradd Unigol).
• Sylfaen Lefel Mynediad mewn Cymraeg.
• TGAU Cymraeg Craidd.
• Sylfaen Lefel Mynediad mewn Cymraeg Craidd.
• Dyfarniad Lefel 2 mewn Cymraeg Craidd Ychwanegol.

Adroddir ar y TGAU Iaith a Llenyddiaeth Gymraeg (Dwyradd) yn awtomatig mewn ysgol cyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog. Adroddir ar y TGAU Cymraeg Craidd yn awtomatig mewn ysgol cyfrwng Saesneg neu ddwyieithog. Adroddir ar bob dyfarniad arall a restrir uchod lle mae dysgwr yng ngharfan yr ysgol wedi’i gofrestru.

Ar gyfer Saesneg, bydd y dyfarniadau canlynol yn cael eu cynnwys:

• TGAU Iaith a Llenyddiaeth Saesneg (Dwyradd).
• TGAU Iaith a Llenyddiaeth Saesneg (Gradd Unigol).
• Sylfaen Lefel Mynediad neu Lefel 1 Saesneg.

Adroddir ar TGAU Iaith a Llenyddiaeth Saesneg (Dwyradd) yn awtomatig. Adroddir ar bob dyfarniad arall a restrir uchod lle mae dysgwr yng ngharfan yr ysgol wedi’i gofrestru.

Ar gyfer mathemateg a rhifedd, bydd y dyfarniadau canlynol yn cael eu cynnwys:

• TGAU Mathemateg a Rhifedd (Dwyradd).
• Sylfaen Lefel Mynediad neu Lefel 1 Mathemateg a Rhifedd.
• Dyfarniad Lefel 2 mewn Mathemateg Ychwanegol.

Adroddir ar TGAU Mathemateg a Rhifedd (Dwyradd) yn awtomatig. Adroddir ar bob dyfarniad arall a restrir uchod lle mae dysgwr yng ngharfan yr ysgol wedi’i gofrestru.

Cymwysterau i annog ehangder

Trosolwg o’r cofrestriadau ar draws cymwysterau mewn gwyddoniaeth

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am hyn ar sail cyfrannau’r dysgwyr a gofrestrwyd ar draws y cymwysterau perthnasol ym maes pwnc gwyddoniaeth.

Y cymwysterau perthnasol ar gyfer y trosolwg o gofrestriadau gwyddoniaeth yw:

• TGAU Y Gwyddorau (Dwyradd).
• TGAU Bioleg, Cemeg a Ffiseg gyda’i gilydd (bydd ymgynghoriad Cymwysterau Cymru yn penderfynu a fydd y rhain yn parhau i gael eu cynnwys yn y dyfodol).
• TGAU Gwyddoniaeth Integredig (Gradd Unigol).
• Sylfaen Lefel Mynediad neu Lefel 1 Y Gwyddorau.

Cofrestriadau a deilliannau ar gyfer cymwysterau perthnasol mewn gwyddoniaeth a phob cymhwyster TGAU, TAAU a Sylfaen arall

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am y rhain ar sail:

• cyfrannau’r dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer pob cymhwyster unigol
• y cyfrannau sy’n llwyddo ar draws ystodau graddau ar gyfer pob cymhwyster unigol (lle mae niferoedd y cofrestriadau yn ddigonol i gael gwared ar y risg o ddatgelu data unigolion)

Bydd cymwysterau gwyddoniaeth a nodir fel rhai sy’n briodol i’r rhan fwyaf o ddysgwyr yn ymddangos yn awtomatig. Fel arall bydd y manylion yn dibynnu ar p’un a gafodd y dysgwyr eu cofrestru yn yr ysgol.

Ar gyfer gwyddoniaeth, bydd y dyfarniadau canlynol yn cael eu cynnwys:

• TGAU Y Gwyddorau (Dwyradd).
• TGAU Bioleg.
• TGAU Cemeg.
• TGAU Ffiseg.
• TGAU Gwyddoniaeth Integredig (Gradd Unigol).
• Sylfaen Lefel Mynediad neu Lefel 1 Y Gwyddorau.

Adroddir ar o leiaf 1 o gymwysterau TGAU Y Gwyddorau (Dwyradd) ac ar bob 1 o’r 3 TGAU ar wahân Bioleg, Cemeg a Ffiseg yn awtomatig. Adroddir ar bob dyfarniad arall a restrir uchod lle mae dysgwr yng ngharfan yr ysgol wedi’i gofrestru (bydd ymgynghoriad Cymwysterau Cymru yn penderfynu a fydd TGAU Bioleg, Cemeg a Ffiseg yn cael eu cynnwys yn y dyfodol).

Dysgu a phrofiadau ehangach ar draws y cwricwlwm

Cofrestriadau a deilliannau ar gyfer Project Personol 

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am hyn ar sail:

• cyfrannau’r dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer cymwysterau Project Personol ar bob lefel
• y cyfrannau sy’n llwyddo ar draws ystodau graddau ar gyfer cymwysterau Project Personol ar bob lefel (lle mae niferoedd y cofrestriadau yn ddigonol i gael gwared ar y risg o ddatgelu data unigolion)

Cofrestriadau a deilliannau ar gyfer Sgiliau Bywyd, Sgiliau Gwaith, a Sgiliau Bywyd a Gwaith

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am hyn ar sail:

• cyfrannau’r dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer pob lefel o bob cymhwyster
• y cyfrannau sy’n llwyddo ar bob lefel o bob cymhwyster (lle mae niferoedd y cofrestriadau yn ddigonol i gael gwared ar y risg o ddatgelu data unigolion)

Adroddir ar y Dystysgrif Her Sgiliau a hen gymwysterau eraill o fewn yr elfen hon tra byddant yn dal i fod ar gael i ddysgwyr cyn 16 oed, a chyn i’r cymwysterau newydd hyn gael eu cyflwyno yn y drydedd don o weithredu.

Gwybodaeth ar y dysgu mewn addysg cydberthynas a rhywioldeb a chrefydd, gwerthoedd a moeseg sy’n rhan o gwricwlwm yr ysgol

Gofynnir i ysgolion ddarparu gwybodaeth i’r cyhoedd ar y dysgu mewn addysg cydberthynas a rhywioldeb a chrefydd, gwerthoedd a moeseg sy’n rhan o gwricwlwm yr ysgol.

Gwybodaeth ar y cyfleoedd dysgu a chwricwlaidd ehangach a chyfranogiad yn yr ysgol

Gofynnir i ysgolion ddarparu gwybodaeth i’r cyhoedd ar y cyfleoedd dysgu a chwricwlaidd ehangach a’r cyfranogiad yn yr ysgol.

Myfyrio ar ddysgu a chynnydd a chynllunio ôl-16

A. Effeithiolrwydd ac ymgysylltiad dysgwyr

Gwybodaeth am gefnogi dysgwyr i ddysgu’n fwyfwy effeithiol yn yr ysgol

Gofynnir i ysgolion ddarparu gwybodaeth i’r cyhoedd am gefnogi dysgwyr i ddysgu’n fwyfwy effeithiol yn yr ysgol.

Gwybodaeth am y dull tuag at ddefnyddio Llais y Dysgwr a chefnogi lles yn yr ysgol

Gofynnir i ysgolion ddarparu gwybodaeth i’r cyhoedd am y dull tuag at ddefnyddio Llais y Dysgwr a chefnogi lles yn yr ysgol.

Lefelau presenoldeb ar gyfer dysgwyr Blwyddyn 10 a Blwyddyn 11

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am y rhain ar sail:

• cyfrannau’r sesiynau a fynychwyd ar gyfer pob grŵp blwyddyn

Absenoldeb cyson ar gyfer dysgwyr Blwyddyn 10 a Blwyddyn 11 

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am y rhain ar sail:

• cyfrannau’r dysgwyr ym mhob grŵp blwyddyn sy’n absennol yn gyson
• cyfrannau absenoldeb ar gyfer pob grŵp blwyddyn sy’n absenoldeb cyson

B. Cynllunio ôl-16

Gwybodaeth am gynllunio ôl-16 a phontio yn yr ysgol

Gofynnir i ysgolion ddarparu gwybodaeth i’r cyhoedd ar gynllunio ôl-16 a phontio yn yr ysgol.

Cyrchfannau dysgwyr Blwyddyn 11 yn y gorffennol

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am y rhain ar sail:

• cyfrannau’r dysgwyr sydd mewn addysg, cyflogaeth, hyfforddiant neu ddim un o’r rhain

Dysgwyr Blwyddyn 11 heb unrhyw gymwysterau

Bydd Llywodraeth Cymru yn adrodd am y rhain ar sail:

• cyfrannau’r dysgwyr sy’n gadael Blwyddyn 11 heb unrhyw gymwysterau

Datblygu a pharhau i fireinio

Dangosodd tystiolaeth a gwaith ymgysylltu eang nad yw’r trefniadau adrodd ar gyfer deilliannau diwedd Cyfnod Allweddol 4 o dan yr hen gwricwlwm yn addas i gefnogi dysgu 14 i 16 o dan y Cwricwlwm i Gymru.

Fel rhan o’r ymgynghoriad cyhoeddus a gynhaliwyd yn 2025, aethom ati i geisio safbwyntiau ar Fframwaith Dangosyddion arfaethedig ar gyfer yr Hawl i Ddysgu 14 i 16 i gefnogi dysgu 14 i 16 o dan y Cwricwlwm i Gymru a helpu’r cyhoedd i ddeall sut mae ysgolion unigol yn cyflawni hyn drwy’r data a’r wybodaeth ar lefel ysgolion sydd ar gael ar lwyfan cyhoeddus.

Ar ôl ystyried yr ymatebion i’r ymgynghoriad a’r adborth a gasglwyd, aethom ati i gyhoeddi adroddiad ar benderfyniadau. Cadarnhaodd yr adroddiad y caiff y Fframwaith ei roi ar waith fel set o wybodaeth a gynlluniwyd i adlewyrchu ehangder llawn yr hawl i ddysgu.

Rydym yn parhau i gydweithio’n agos â’r sector addysg i fireinio dangosyddion 14 i 16 a’r trefniadau adrodd yn y dyfodol. Byddwn hefyd yn parhau â’r gwaith ymgysylltu ehangach ar draws y system ac â phartneriaid allweddol, gan gynnwys rhieni, gofalwyr a’r cyhoedd. 

Rydym yn datblygu offer a systemau digidol sy’n hwyluso’r gwaith o adrodd ar ddata a’i ddefnyddio. Mae hyn yn cynnwys y mecanweithiau ar gyfer cyflwyno a defnyddio Setiau Data Craidd Cymru Gyfan a ddarperir i ysgolion ac awdurdodau lleol, yn ogystal â phlatfform Fy Ysgol Leol sy’n agored i’r cyhoedd. Byddwn hefyd yn edrych ar gynllun a chynnwys Setiau Data Craidd Cymru Gyfan i’w halinio â’r trefniadau adrodd newydd, ac yn ymgorffori nodweddion ychwanegol a fyddai’n cefnogi ysgolion ac awdurdodau lleol ymhellach gyda’u gweithgarwch hunanwerthuso a gwella.

Byddwn yn sicrhau bod ysgolion a rhanddeiliaid yn cael eu cefnogi wrth inni symud ymlaen i weithredu’r trefniadau adrodd newydd.

Tynnir sylw at diweddariadau am ddatblygiad y Fframwaith yng nghylchlythyr Dysg.