English
Hwb

Lles, tegwch a chynhwysiant dysgwyr

Pam mae lles, tegwch a chynhwysiant yn bwysig

Mae gan ddysgwyr yr hawl i gael yr iechyd gorau posibl a’r amddiffyniad gorau posibl rhag niwed. Mae lles da yn hanfodol i gynnydd a chyflawniad dysgwyr. Mae angen i ddysgwyr brofi lles corfforol, seicolegol, emosiynol a chymdeithasol er mwyn ffynnu ac ymgysylltu’n llwyddiannus â’u haddysg, cymdeithas a’r cyfleoedd a ddaw mewn bywyd.

Mae lefelau lles da yn grymuso dysgwyr i gymryd cyfrifoldeb am eu bywydau eu hunain a chael dylanwad cadarnhaol ar fywydau pobl eraill. Mae ysgol deg a chynhwysol yn ystyried ac yn ymateb i’r heriau unigryw sy’n wynebu dysgwyr unigol, gan alluogi iddynt wneud cynnydd da.

Darpariaeth, monitro a phartneriaethau

Mae’r ysgol yn gwerthfawrogi pob aelod o’i chymuned yn gyfartal, ac yn eu cynorthwyo i gyflawni lefelau uchel o les corfforol, seicolegol, cymdeithasol ac emosiynol. Mae’n darparu cymorth o ansawdd uchel ar gyfer dysgwyr ag anghenion ychwanegol, ac yn lliniaru effaith anfantais gymdeithasol yn llwyddiannus.

Mae’r ysgol yn hyrwyddo ac yn dathlu amrywiaeth yn gadarnhaol yn y gymuned, a thu hwnt. Mae lles dysgwyr yn ganolog i addysgu a phrofiadau dysgu bob amser. Mae pob un o’r staff yn dangos ymrwymiad i les dysgwyr trwy fodelu ymddygiad a pherthnasoedd cadarnhaol.

Mae’r ysgol yn sicrhau bod dysgwyr yn datblygu dealltwriaeth gadarn o ffactorau sy’n effeithio ar eu lles nhw, a lles pobl eraill. Mae’n cynorthwyo dysgwyr i wneud dewisiadau a phenderfyniadau gwybodus am faterion sy’n effeithio arnyn nhw a phobl eraill.

Caiff partneriaethau â rhieni ac asiantaethau eraill effaith gadarnhaol ar brofiad dysgwyr yn yr ysgol, a’u lles. Mae’r ysgol yn galluogi pob un o’r dysgwyr i ddatblygu agweddau cadarnhaol at ddysgu, a gwneud y cynnydd gorau posibl.

Sbardunau myfyrio a deialog

Pa mor dda y mae’r ysgol yn cynorthwyo dysgwyr i ddatblygu fel:

  • Dysgwyr uchelgeisiol, medrus
  • Dinasyddion moesegol, gwybodus
  • Cyfranwyr mentrus, creadigol
  • Unigolion iach, hyderus?

Pa mor dda y mae’r ysgol yn cefnogi cynnydd dysgwyr o ran ‘beth sy’n bwysig’ yn y maes dysgu a phrofiad iechyd a lles?

Pa mor dda y mae’r ysgol yn hyrwyddo iechyd a lles dysgwyr?

    • A oes dull ysgol gyfan o hyrwyddo iechyd a lles yr holl ddysgwyr?
    • A yw pob aelod o gymuned yr ysgol yn deall, a thrwy eu gweithredoedd, yn cefnogi’r dull hwn? Sut ydym ni’n gwybod?
    • Pa mor dda y caiff datblygu lles dysgwyr ei gorffori yn ein haddysgu, ein cwricwlwm a’n profiadau dysgu eraill?
    • Pa mor dda ydym ni’n cefnogi dilyniant yn lles dysgwyr i sicrhau eu bod yn dod yn gynyddol annibynnol a chymwys o ran rheoleiddio eu hemosiynau a’u hymddygiadau?
    • Pa mor dda ydym ni’n cefnogi dilyniant yn lles dysgwyr i sicrhau bod dysgwyr yn tyfu o ran hunanymwybyddiaeth, ac yn y ffordd y maent yn meddwl am effaith eu gweithredoedd ar bobl eraill?
    • Pa mor dda ydym ni’n cefnogi dilyniant yn lles dysgwyr i sicrhau eu bod yn deall y gellir ailedrych ar y materion yr aed i’r afael â nhw, a’u harchwilio’n fanylach, wrth i ddealltwriaeth ohonynt fod yn fwy soffistigedig?
    • Pa mor dda ydym ni’n cefnogi dilyniant yn lles dysgwyr i sicrhau bod hyn yn gydnaws â cherrig milltir datblygiad y plentyn?
    • A yw’r ysgol yn adolygu effeithiolrwydd ei strategaeth yn rheolaidd i lywio gwelliannau pellach? Beth sydd wedi digwydd o ganlyniad, a sut ydym ni’n gwybod?

Pa mor dda y mae’r ysgol yn hyrwyddo agweddau cadarnhaol at yr ysgol, a mwynhad o ddysgu i bawb?

    • Pa mor dda ydym ni’n galluogi dysgwyr i ddylanwadu ar beth rydym yn ei ddysgu, a sut?
    • Pa mor dda ydym ni’n datblygu medrau dysgu’n annibynnol?
    • Pa mor dda ydym ni’n datblygu gallu dysgwyr i ddefnyddio strategaethau asesu ar gyfer dysgu i’w cynorthwyo i ddysgu’n annibynnol, a datblygu gwydnwch mewn dysgu?
    • Pa mor dda ydym ni’n cynorthwyo dysgwyr i ffurfio amgylchedd eu hysgol, ei hethos a’i diwylliannau?
    • A oes gennym ni brosesau effeithiol ac a ddeellir yn dda ar gyfer sicrhau cyfraddau uchel o bresenoldeb dysgwyr?

Pa mor dda ydym ni’n cynorthwyo dysgwyr i ddatblygu perthnasoedd iach?

Pa mor dda ydym ni’n gweithredu strategaethau ar gyfer datrys achosion o wrthdaro sy’n cynnwys dysgwyr?

Pa mor dda ydym ni’n sicrhau bod dysgwyr yn ddiogel?

    • A oes gennym ni brosesau effeithiol ac a ddeellir yn dda sy’n cefnogi safonau uchel o ran ymddygiad dysgwyr?
    • A oes gennym ni ddull effeithiol ac a ddeellir yn dda ar gyfer addysg cydberthynas a rhywioldeb?
    • Faint o amser a phwysigrwydd ydym yn eu rhoi i ddatblygu dealltwriaeth dysgwyr o bwysigrwydd a buddion perthnasoedd cadarnhaol?
    • Pa mor dda y mae perthnasoedd yn cynorthwyo dysgwyr i ddatblygu hyder a hunan-barch?
    • Pa mor dda ydym ni’n datblygu dealltwriaeth dysgwyr o berthnasoedd digidol iach?
    • A ydym ni’n darparu digon o gyfleoedd i ddysgwyr ddatblygu a chymhwyso eu gwybodaeth am berthnasoedd iach yn eu gwaith ar draws y cwricwlwm?
    • Pa mor dda ydym ni’n defnyddio’r amrywiaeth o fewn ein hysgol i ddatblygu dealltwriaeth dysgwyr o berthnasoedd o fewn, ac ar draws, gwahanol ddiwylliannau a ffydd?
    • Pa mor effeithiol yw trefniadau diogelu’r ysgol?

Pa mor lwyddiannus ydym ni o ran sefydlu amgylchedd dysgu cynhwysol?

    • Pa mor dda ydym ni’n sicrhau bod pob un o’r dysgwyr yn cael cyfle teg i elwa ar brofiadau ac adnoddau dysgu?
    • Pa mor dda ydym ni’n gwneud addasiadau i sicrhau cynnwys dysgwyr y mae angen cymorth ychwanegol arnynt i elwa ar gyfleoedd?
    • Pa mor dda ydym ni’n cydnabod, yn hyrwyddo, yn dathlu ac yn dysgu oddi wrth amrywiaeth o fewn cymuned yr ysgol, a thu hwnt?
    • A yw pob un o’r staff yn manteisio ar bob cyfle i hyrwyddo cydraddoldeb ac amrywiaeth?
    • A oes gennym ni brosesau effeithiol ac a ddeellir yn dda i hyrwyddo a pharchu pobl o ran nodweddion gwarchodedig?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn asesu effaith debygol polisïau ac arferion ar grwpiau gwarchodedig, pan gaiff y rhain eu cynnig, eu hadolygu neu’u diwygio?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn monitro effaith wirioneddol a pharhaus ei pholisïau a’i harferion ar grwpiau gwarchodedig?

Pa mor dda y mae’r ysgol yn diwallu anghenion yr holl ddysgwyr, gan gynnwys y rhai ag anghenion dysgu ychwanegol a’r rhai y gallai fod angen cymorth ychwanegol arnynt?

    • Pa mor dda y mae dysgwyr ag ADY yn cyflawni ac yn gwneud cynnydd?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn nodi ADY dysgwyr ac yn rhoi ymyriadau effeithiol ar waith?
    • Pa mor dda y mae addysgu a phrofiadau dysgu yn diwallu ADY dysgwyr, ac anghenion y rhai y gallai fod angen cymorth ychwanegol arnynt?
    • Pa mor effeithiol y mae athrawon yn monitro ac yn adolygu cyrhaeddiad a chynnydd dysgwyr ag ADY?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn ymgysylltu â rhieni, gofalwyr a theuluoedd dysgwyr ag ADY, a’r rhai y mae angen cymorth ychwanegol arnynt?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn cydweithio ag asiantaethau allanol i ddiwallu anghenion dysgwyr, gan gynnwys y rhai ag ADY?
    • A yw arweinwyr yn darparu gweledigaeth gref sy’n hyrwyddo cyflawniad a chynhwysiant yr holl ddysgwyr, gan gynnwys y rhai ag ADY, a’r rhai y gallai fod angen cymorth ychwanegol arnynt?
    • Sut mae’r ysgol yn datblygu gwybodaeth a dealltwriaeth o’r holl staff o ran dysgwyr ag ADY, a’r rhai y mae angen cymorth ychwanegol arnynt?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn gwerthuso cynnydd a chyrhaeddiad dysgwyr ag ADY, a’r rhai y gallai fod angen cymorth ychwanegol arnynt?

Pa mor dda y mae’r ysgol yn diwallu anghenion yr holl ddysgwyr, er enghraifft dysgwyr sy’n agored i niwed (gan gynnwys y rhai sydd dan anfantais oherwydd tlodi)?

    • Pa mor dda y mae dysgwyr sy’n agored i niwed yn cyflawni ac yn gwneud cynnydd?
    • Pa mor effeithiol y mae athrawon yn asesu, monitro ac olrhain cynnydd y dysgwyr hyn?
    • Pa mor dda y mae athrawon yn defnyddio strategaethau effeithiol i fynd i’r afael ag anghenion dysgwyr sy’n agored i niwed?
    • Pa mor effeithiol yw polisïau / arferion i wobrwyo a chanmol cyflawniad i wella hunan-barch a hunanhyder dysgwyr sy’n agored i niwed?
    • Pa mor effeithiol y mae’r ysgol yn darparu profiadau dysgu difyr a pherthnasol, gan gynnwys ymyriadau targedig sy’n diwallu anghenion y dysgwyr hyn?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn rheoli cyfnodau pontio allweddol rhwng sectorau neu rhwng ysgolion ar gyfer dysgwyr sy’n agored i niwed?
    • Pa mor effeithiol yw rhaglenni y tu allan i’r ysgol neu wasanaethau estynedig o ran ymgysylltu â dysgwyr sy’n agored i niwed, a’u cynorthwyo?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn ymgysylltu â rhieni, gofalwyr a theuluoedd dysgwyr sy’n agored i niwed?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn cydweithio â’r gymuned ac asiantaethau allanol i ddiwallu anghenion yr holl ddysgwyr, gan gynnwys dysgwyr sy’n agored i niwed?
    • Pa mor dda y mae arweinwyr yn darparu gweledigaeth gref sy’n hyrwyddo diwylliant o degwch a diben moesol ar y cyd i sicrhau y bydd pob dysgwr yn cyflawni?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn datblygu gwybodaeth a dealltwriaeth yr holl staff o ran sut orau i sicrhau bod dysgwyr sy’n agored i niwed yn gwneud cynnydd effeithiol?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn gwerthuso effaith ei strategaethau a’i dulliau i wella deilliannau dysgwyr sy’n agored i niwed, gan gynnwys defnyddio unrhyw adnodd targedig?

Pa mor lwyddiannus ydym ni wrth sicrhau bod dysgwyr yn cael digon o gyfleoedd i fod yn gorfforol weithgar ac iach?

    • Pa mor dda y mae ein darpariaeth cwricwlwm yn cynorthwyo dysgwyr i fod yn gorfforol weithgar ac iach?
    • Pa mor dda y mae ethos, amgylchedd a disgwyliadau ein hysgol yn cynorthwyo dysgwyr i fod yn gorfforol weithgar ac iach?

Pa mor dda ydym ni’n gwrando ar ddysgwyr ac yn galluogi dysgwyr i ddylanwadu ar faterion sy’n effeithio arnyn nhw?

    • Pa mor dda ydym ni’n bodloni hawliau statudol yr holl ddysgwyr?
    • Pa mor dda ydym ni’n galluogi dysgwyr i ddylanwadu ar gynllunio’r cwricwlwm a phrofiadau dysgu?
    • Pa mor dda ydym ni’n galluogi dysgwyr i ymgymryd â phrofiadau a chyfleoedd ychwanegol yn yr ysgol?
    • Pa mor dda ydym ni’n cynnwys dysgwyr unigol o ran unrhyw gymorth ychwanegol y gallai fod ei angen arnynt?

Pa mor dda ydym ni’n monitro pob agwedd ar les dysgwyr?

    • Pa mor effeithiol yw prosesau i gasglu, dadansoddi a rhannu gwybodaeth ar lefel unigolyn, grwp, carfan ac ysgol gyfan?
    • Pa wybodaeth ydym ni’n ei chasglu, a pham?
    • Pa mor dda ydym ni’n monitro presenoldeb?
    • Pa mor dda ydym ni’n monitro ymddygiad, gan gynnwys honiadau o fwlio, aflonyddwch a gwahaniaethu?
    • Pa mor effeithiol yw prosesau i gasglu gwybodaeth am grwpiau penodol o ddysgwyr, fel y rhai sy’n gymwys am brydau ysgol am ddim, y rhai ag anghenion dysgu ychwanegol neu’r rhai â nodweddion gwarchodedig?
    • Pa mor effeithiol yw ein defnydd o arolygon sy’n gofyn am safbwyntiau dysgwyr am eu hiechyd a’u lles?

Pa mor dda ydym ni’n ymgysylltu â rhieni / gofalwyr i wella lles eu plant?

Pa mor dda ydym ni’n gweithio gydag asiantaethau allanol i gefnogi lles dysgwyr?

    • Pa mor dda ydym ni’n gweithio gyda gwasanaethau fel iechyd, yr heddlu, gwasanaethau cymdeithasol, gwasanaethau troseddau ieuenctid, gwasanaethau cwnsela, Gyrfa Cymru i gefnogi lles dysgwyr?
    • Pa mor dda ydym ni’n gweithio gydag elusennau lleol a chenedlaethol a grwpiau cymunedol i gefnogi lles dysgwyr?
    • Pa mor dda ydym ni’n gweithio gyda sefydliadau sector preifat fel busnesau lleol i gefnogi lles dysgwyr?
    • Pa mor dda ydym ni’n gweithio gyda darparwyr addysg eraill fel ysgolion clwstwr lleol, lleoliadau nas cynhelir, ysgolion arbenigol, sefydliadau addysg bellach, sefydliadau addysg uwch neu ddarparwyr dysgu yn y gwaith i gefnogi lles dysgwyr?
    • Pa mor dda y mae’r ysgol yn cynnwys asiantaethau allanol mewn darparu profiadau dysgu yn uniongyrchol yn ymwneud â lles i ymestyn darpariaeth yr ysgol ei hun?

Pa mor lwyddiannus ydym ni’n hyrwyddo ac yn ategu hawliau plant a phobl ifanc?

    • A oes gennym ni ddulliau effeithiol ac a ddeellir yn dda i hyrwyddo hawliau dysgwyr?
    • A oes gennym ni ddulliau effeithiol ac a ddeellir yn dda i ategu hawliau dysgwyr?
    • A ydym ni’n rhoi ystyriaeth briodol i Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn, ac yn ei hyrwyddo’n llwyddiannus?

Pa mor dda y mae’r amgylchedd a’r cyfleusterau yn cyfrannu at iechyd a lles da?

Gallai’r rhain gynnwys:

    • Safle ysgol saff a diogel
    • Adeiladau ac adnoddau a gynhelir yn dda
    • Cyfleusterau bwyta
    • Toiledau
    • Mannau i chwarae
    • Mannau i ymlacio a chymdeithasu
    • Cyfleusterau chwaraeon
    • Cyfleusterau toiled
    • Mannau ar gyfer cwnsela neu waith therapiwtig arall

Camsyniadau cyffredin / ymddygiadau di-fudd

  • Mae’n rhaid bod lles dysgwyr yn dda os ceir llwyddiant academaidd a chyfraddau presenoldeb da
  • Staff penodol yn ein hysgol sy’n gyfan gwbl gyfrifol am les ac ADY
  • Nid oes angen buddsoddi yn nysgu proffesiynol staff wrth ymateb i les ac / neu anghenion dysgu ychwanegol dysgwyr
  • Caiff lles ei gefnogi trwy ABCh a gwersi arbenigol eraill yn unig
  • Mae lles yn dda os yw’r ysgol yn darparu llawer o ymyriadau
  • Rhaid bod modd meintioli lles dysgwyr bob amser
  • Nid oes angen partneriaethau gwaith i ymateb i anghenion dysgu ychwanegol dysgwyr; gallwn ni wneud hynny ein hunain

Offer a dulliau

Anghenion Dysgu Ychwanegol

Arweiniad perthnasol ar gyfer dysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol a’r rhai y gallai fod angen cymorth ychwanegol arnynt

Canllawiau eraill Llywodraeth Cymru

Arweiniad atodol Estyn