English

Canllawiau ar leoliadau a ariennir gan Lywodraeth Cymru ar gyfer athrawon newydd gymhwyso yn nhymor yr hydref 2021.

Oherwydd effaith COVID-19 ar ysgolion, rydym yn cydnabod bod heriau penodol i fyfyrwyr sy’n cwblhau eu rhaglen addysg gychwynnol i athrawon (AGA) yn haf 2021 ac athrawon newydd gymhwyso a ddechreuodd eu cyfnod sefydlu ym mlwyddyn academaidd 2020 i 2021.

I gydnabod hyn, mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio gyda Chyngor y Gweithlu Addysg, awdurdodau lleol a chonsortia rhanbarthol i ddatblygu cynllun lleoliadau sefydlu. Mae’r canllawiau hyn yn nodi sut mae’r cynllun yn gweithio a rolau pawb sy’n ymwneud ag ef. Mae’n ategu’r ddogfen ganllaw Ymsefydlu ar gyfer athrawon newydd gymhwyso yng Nghymru (diwygiwyd Gorffennaf 2017).

Nod y cynllun lleoliadau sefydlu yw cefnogi 2 garfan o athrawon newydd gymhwyso y mae heriau’r pandemig wedi effeithio arnynt:

  • athrawon newydd gymhwyso sy’n dechrau eu cyfnod sefydlu yn 2021 i 2022 ac sydd wedi ennill statws athro cymwysedig (SAC) yn 2021
  • athrawon newydd gymhwyso a ddechreuodd eu cyfnod sefydlu yn 2020 i 2021 ond nad oeddent yn gallu cwblhau mwy na 140 o sesiynau erbyn diwedd tymor yr haf 2021

Mae Grŵp ANG 1:

  • wedi ennill statws athro cymwysedig yn haf 2021
  • yn dymuno dechrau eu cyfnod sefydlu yn hydref 2021
  • wedi methu â chael swydd addysgu mewn ysgol
  • am elwa o gyfnod (un tymor) o ymarfer mewn ystafell ddosbarth mewn un ysgol i feithrin hyder, gwybodaeth a sgiliau cyn mynd ymlaen i gwblhau gweddill eu cyfnod sefydlu (2 dymor neu nifer cyfatebol o sesiynau)

Mae Grŵp ANG 2:

  • wedi ennill SAC yn haf 2020
  • wedi dechrau eu cyfnod sefydlu yn ystod blwyddyn academaidd 2020 i 2021
  • heb gael digon o brofiad a chwblhau mwy na 140 o sesiynau tuag at eu cyfnod sefydlu erbyn diwedd tymor yr haf 2021
  • yn ceisio atgyfnerthu’r wybodaeth a’r sgiliau a enillwyd hyd yn hyn a chwblhau’r cyfnod sefydlu statudol o 3 thymor/380 o sesiynau
  • Darparu dechrau cadarnhaol a strwythuredig i athrawon newydd gymhwyso sy’n ymgymryd â’r cyfnod sefydlu i’w galluogi i gael mwy o brofiad a hyder yn yr ystafell ddosbarth wrth iddynt fynd ati i addysgu.
  • Darparu capasiti ychwanegol mewn ysgolion i gefnogi’r adferiad er budd dysgwyr a datblygu Cwricwlwm i Gymru.
  • Bydd Llywodraeth Cymru yn talu cyflog athro newydd gymhwyso i’w gyflogi gan awdurdod lleol ar gytundeb cyfnod penodol fel athro dosbarth mewn un ysgol ar gyfer tymor yr hydref 2021 (1 Medi i 31 Rhagfyr 2021).
  • Mae Cyngor y Gweithlu Addysg wedi gwahodd datganiadau o ddiddordeb gan fyfyrwyr AGA ac athrawon newydd gymhwyso sy’n gymwys.
  • Mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, mae unigolion cymwys yn cael eu paru ag ysgol addas.
  • Bydd lleoliadau’r cynllun yn darparu mentor sefydlu hyfforddedig ac ystod o brofiadau addysgu i alluogi’r athro newydd gymhwyso i ddatblygu ei sgiliau addysgu.
  • Mae gan yr athro newydd gymhwyso ostyngiad o 20% o’i amserlen dysgu (10% amser cynllunio a pharatoi yn ogystal â 10% ar gyfer datblygiad proffesiynol fel rhan o’r broses sefydlu).
  • Dylai ysgolion y lleoliad neilltuo mentor sefydlu hyfforddedig i fentora a goruchwylio’r athro newydd gymhwyso i safon uchel, gan ganolbwyntio ar anghenion penodol yr unigolyn; mae’r tymor yn cyfrif tuag at y gofyniad o 3 thymor/380 o sesiynau y mae’n ofynnol i bob athro newydd gymhwyso eu cwblhau fel rhan o’r cyfnod sefydlu.

Mae’r manteision i’r athro newydd gymhwyso fel a ganlyn:

  • cysondeb cael eich cyflogi mewn un ysgol am gyfnod estynedig (un tymor)
  • y cyfle i fod yn rhan o dîm a chyfrannu at fentrau ehangach mewn ysgolion
  • y cyfle i gryfhau dulliau addysgeg wyneb yn wyneb
  • y cyfle i asesu, cynllunio a gwerthuso yn yr ystafell ddosbarth
  • y cyfle i arsylwi ar gydweithwyr ac i eraill arsylwi arno ef a chael adborth adeiladol
  • cymorth gan fentor sefydlu i fyfyrio ar arferion a nodi meysydd i’w datblygu, sy’n gysylltiedig â’r safonau proffesiynol ar gyfer addysgu ac arweinyddiaeth
  • y cyfle i adeiladu ar y sgiliau, yr wybodaeth a’r profiad sydd eu hangen i gwblhau’r cyfnod sefydlu’n llwyddiannus

Mae’r manteision i ddysgwyr fel a ganlyn:

  • cael eu haddysgu gan athro newydd gymhwyso a fydd yn elwa o’r cyfle i brofi pob agwedd ar addysgu mewn un ysgol am dymor
  • gall bod y dysgwyr sydd angen cymorth ychwanegol o ganlyniad i’r amharu a fu yn sgil COVID-19 yn elwa o gymorth wedi’i deilwra gan athro profiadol

Mae’r manteision i’r ysgol fel a ganlyn:

  • byddai athro newydd gymhwyso’r lleoliad yn ei gwneud yn bosibl adleoli athrawon am dymor i weithio gyda dysgwyr sydd angen cymorth ychwanegol neu i weithio ar ddatblygu Cwricwlwm i Gymru o fewn yr ysgol
  • athro newydd gymhwyso sy’n ymroi i’r ysgol a’r dosbarth ac sy’n gallu cyflawni’r holl rolau a ddisgwylir gan athro, er enghraifft cynllunio ac asesu

Mae sefydlu effeithiol yn digwydd drwy bartneriaeth rhwng nifer o randdeiliaid allweddol, y mae gan bob un ohonynt eu cyfrifoldebau eu hunain. Mae’n hanfodol bod pawb sy’n ymwneud â’r cyfnod sefydlu yn glir ynglŷn â’u rôl, er mwyn i’r lleoliad fod o’r budd mwyaf posibl i’r athro newydd gymhwyso, y dysgwr a’r ysgol. Dylid darllen yr wybodaeth ganlynol ochr yn ochr â’r canllawiau sefydlu.

Athrawon newydd gymhwyso

Bydd athrawon newydd gymhwyso yn:

  • cofrestru yng nghategori ‘athro ysgol’ gyda Chyngor y Gweithlu Addysg cyn dechrau’r lleoliad; mae hwn yn ofyniad cyfreithiol ac ni all y broses sefydlu ddechrau heb gofrestru gyda’r Cyngor hwn – mae manylion y broses gofrestru i’w gweld ar wefan Cyngor y Gweithlu Addysg
  • sicrhau bod ganddynt wiriad cyfredol gan y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd ar gyfer rôl athro, yn unol â chanllawiau’r awdurdod lleol a Llywodraeth Cymru ar ddiogelwch wrth recriwtio
  • sicrhau eu bod yn gwbl ymwybodol o’r trefniadau statudol ar gyfer sefydlu yng Nghymru a’r safonau proffesiynol ar gyfer addysgu ac arweinyddiaeth – mae gwybodaeth ar gael ar Hwb a gwefan Cyngor y Gweithlu Addysg
  • casglu tystiolaeth yn ystod y lleoliad a thrwy gydol y cyfnod sefydlu i ddangos eu cynnydd o ran bodloni’r safonau proffesiynol
  • cofnodi tystiolaeth yn y proffil sefydlu o fewn y pasbort dysgu proffesiynol ar-lein – mae rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan Cyngor y Gweithlu Addysg
  • diweddaru eu proffil sefydlu ar-lein yn barhaus er mwyn caniatáu adolygu parhaus ac asesiad terfynol ar ddiwedd y cyfnod sefydlu
  • cymryd rhan yn yr holl ddysgu proffesiynol a ddarperir gan y consortiwm rhanbarthol/awdurdod lleol ac unrhyw gyfleoedd dysgu eraill a ystyrir yn briodol

Y pennaeth/yr ysgol

Bydd y pennaeth/yr ysgol yn:

  • sicrhau bod cefnogaeth o ddydd i ddydd i’r athro newydd gymhwyso drwy gydol cyfnod y lleoliad
  • darparu cyfleoedd i’r athro newydd gymhwyso ddatblygu ei arferion addysgu yn unol â’r safonau proffesiynol
  • sicrhau cydymffurfiaeth â’r gofynion a nodir yn Nogfen cyflog ac amodau athrawon ysgol gyfredol Llywodraeth Cymru mewn perthynas â sefydlu; mae hyn yn cynnwys gostyngiad o 20% yn amser addysgu’r athro newydd gymhwyso i ymgymryd â gwaith cynllunio, paratoi a dysgu proffesiynol. O dan drefniadau’r cynllun lleoliadau, bydd Llywodraeth Cymru yn ad-dalu cost lawn cyflogi’r athro newydd gymhwyso am dymor. Felly, ni fydd yn ofynnol i’r ysgol hawlio cyllid gan Gyngor y Gweithlu Addysg am y gostyngiad ychwanegol o 10% yn yr amser addysgu i athrawon newydd gymhwyso ymgymryd â dysgu proffesiynol

Y mentor sefydlu

Bydd y mentor sefydlu yn:

  • cymryd rhan mewn deialog broffesiynol reolaidd i gefnogi a herio’r athro newydd gymhwyso
  • trafod y Proffil Dechrau Gyrfa gyda’r athro newydd gymhwyso a sicrhau bod yr athro newydd gymhwyso yn cael cyfleoedd i ddatblygu ymhellach y meysydd ymarfer allweddol a nodir yn y Proffil dechrau Gyrfa
  • defnyddio amrywiaeth o strategaethau (a allai, er enghraifft, gynnwys arsylwi ar wersi, craffu ar waith, teithiau cerdded addysgol, Llais y Disgybl) fel rhan o’r gefnogaeth barhaus a’r monitro a wneir ar gyfer yr athro newydd gymhwyso
  • arsylwi ar wers gan yr athro newydd gymhwyso a lanlwytho’r proffil sefydlu
  • gosod targedau ac adolygu’r targedau yng ngham 2 proffil sefydlu’r athro newydd gymhwyso
  • cymeradwyo mapio profiadau dysgu proffesiynol ar broffil sefydlu’r athro newydd gymhwyso
  • lle bo hynny’n briodol, tynnu sylw’r athro newydd gymhwyso, y gwiriwr allanol a’r corff priodol at unrhyw bryderon, gan ystyried y ffyrdd mwyaf effeithiol a chefnogol o ymyrryd a chyfeirio at y safonau

Y gwiriwr allanol

Bydd y gwiriwr allanol yn:

  • sicrhau ansawdd y trefniadau sefydlu ar ran y corff priodol
  • arsylwi ar yr athro newydd gymhwyso yn addysgu a defnyddio ystod o strategaethau i’w gefnogi i ystyried a datblygu
  • gweithio mewn partneriaeth â’r mentoriaid sefydlu i sicrhau bod cyfnod y lleoliad mor effeithiol â phosibl

Y corff priodol

Bydd y corff priodol yn:

  • bennaf gyfrifol am sicrhau bod cyfnod y lleoliad yn bodloni gofynion statudol y broses sefydlu a bod tystiolaeth yn cael ei chasglu sy’n cyfrif tuag at y penderfyniad terfynol ar ganlyniad y cyfnod sefydlu unwaith y bydd 2 dymor neu sesiynau cyfatebol arall wedi’u cwblhau
  • defnyddio tystiolaeth o’r asesiad i ddod i benderfyniad terfynol ar ganlyniad y cyfnod sefydlu

Y consortiwm rhanbarthol/awdurdodau lleol

Bydd y consortiwm rhanbarthol/awdurdodau lleol yn:

  • darparu cyfleoedd dysgu proffesiynol i athrawon newydd gymhwyso i gefnogi eu datblygiad
  • darparu cyfleoedd dysgu proffesiynol ar gyfer mentoriaid sefydlu a gwirwyr allanol
  • cyflogi athrawon newydd gymhwyso ar gontract cyfnod penodol drwy gydol y lleoliad o 1 Medi 2021 i 31 Rhagfyr 2021 (awdurdodau lleol yn unig)

Cyngor y Gweithlu Addysg

Bydd gan Gyngor y Gweithlu Addysg gyfrifoldeb am:

  • gasglu, coladu a chynnal ffynhonnell ddata ganolog ar gyfer athrawon newydd gymhwyso sy’n ymgymryd â’r rhaglen sefydlu
  • cynnal y proffil sefydlu statudol ar-lein drwy’r Pasbort Dysgu Proffesiynol
  • dosbarthu cyllid a ddarperir gan Lywodraeth Cymru ar gyfer y rhaglen sefydlu
  • gweithio gyda’r consortia rhanbarthol i sicrhau bod rheiny sy’n ymgymryd â chyfnod sefydlu yn cael gwiriwr allanol

Llywodraeth Cymru

Bydd Llywodraeth Cymru yn gyfrifol am:

  • ariannu’r lleoliadau drwy awdurdodau lleol
  • gweithio gyda’r consortia rhanbarthol, yr awdurdodau lleol a Chyngor y Gweithlu Addysg i fonitro ac adolygu’r trefniadau cenedlaethol

Grŵp ANG 1

Mae athrawon newydd gymhwyso yn gyfrifol am ddod o hyd i swydd naill ai mewn ysgol neu leoliad arall neu fel athro cyflenwi am y 2 dymor sy’n weddill (neu nifer cyfatebol o sesiynau) o’u cyfnod sefydlu.

Grŵp ANG 2

Mae athrawon newydd gymhwyso yn gyfrifol am ddod o hyd i swydd, naill ai mewn ysgol neu leoliad neu fel athro cyflenwi, am y nifer o sesiynau sy’n weddill er mwyn cwblhau’r 3 thymor neu 380 o sesiynau.

Consortiwm Canolbarth y De

Mandy Esseen: mandy.esseen@cscjes.org.uk

Y Gwasanaeth Cyflawni Addysg

Deb Woodward: deb.woodward@sewaleseas.org.uk

GwE

Ieuan Jones: IeuanJones@gwegogledd.cymru

ERW (Caerfyrddin, Abertawe, Sir Benfro)

Sarah Perdue: sarah.perdue@erw.cymru

Castell-nedd Port Talbot

Darren Long: d.long1@npt.gov.uk

Ceredigion

Alwyn Ward: Alwyn.Ward@ceredigion.gov.uk

Powys

Mark Wakeley: mark.wakeley@powys.gov.uk