English

Hwb

Cymunedau dysgu proffesiynol

Trosolwg

Grŵp o ymarferwyr yw cymunedau dysgu proffesiynol (CPDau) sy'n cydweithio gan ddefnyddio proses ymchwilio strwythuredig i ganolbwyntio ar faes penodol o'u haddysgu er mwyn gwella deilliannau dysgwyr ac felly hefyd safonau ysgolion.

Pam CDPau?

‘Mae ysgolion sy'n perfformio'n dda yn helpu athrawon i wella addysgu drwy ddysgu oddi wrth ei gilydd.’
How the world’s best performing school systems came out on top (McKinsey 2007)

Mae CDPau da yn:

  • gwella deilliannau’r dysgwr
  • newid arferion proffesiynol ac yn ymrymuso ymarferwyr
  • creu newid cynaliadwy
  • datblygu gallu arweinyddiaeth ar draws y system
  • cael effaith fesuradwy.

Mae'r ddogfen ganllaw Cymunedau dysgu proffesiynol a'r daflen (ar gael isod) yn darparu'r wybodaeth y mae ei hangen arnoch i ddechrau ac arwain ymarferwyr drwy saith cam hawdd i sefydlu a rhedeg CDP effeithiol.

Mae PLCs the SMART Choice for School Improvement yn dangos sut y gall CDP fod yn gyfrwng defnyddiol ar gyfer codi safonau ysgol drwy ymagwedd ysgol gyfan. Bydd y ddogfen yn cael ei gyhoeddi cyn hir.

Mesur effaith

Mae mesur effaith y gwaith a wneir gan y CDP yn rhan bwysig o'r broses er mwyn penderfynu a ddylid ei weithredu'n fwy eang a buddsoddi mwy o arian ac adnoddau ynddo.

Mae Sutton Trust-EEF Teaching and Learning Toolkit (dolen allanol) yn grynodeb hawdd ei gyrchu o ymchwil addysgol sy'n cynnig arweiniad i athrawon ac ysgolion ar sut i ddefnyddio eu hadnoddau i wella cyrhaeddiad dysgwyr difreintiedig. Nod y pecyn cymorth yw helpu athrawon i wneud eu dewisiadau gwybodus eu hunain a mabwysiadu ymagwedd fwy 'seiliedig ar dystiolaeth'.

Mae'r Adolygiad Arweinyddiaeth Unigol (AAU) yn helpu ymarferwyr i adolygu eu harferion yn erbyn y Safonau Arweinyddiaeth a nodi'r blaenoriaethau ar gyfer datblygu arweinyddiaeth ymhellach.

  • Canllawiau: Cymunedau dysgu proffesiynol pdf 166 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Taflen gwybodaeth: Cymunedau dysgu proffesiynol pdf 301 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Arf hunanwerthuso a cham datblygu: ar draws yr ysgol pdf 59 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Y model cenedlaethol - cam 1-7 pdf 115 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath

1. Sefydlu'r grŵp

Mae Camau 1 a 2 yn gyd-ddibynnol.

Gall Cam 1 ddod yn gyntaf pan fydd grŵp o wirfoddolwyr yn cydnabod rhwystr i ddysgu a theimlant yn gryf ynghylch ei newid.

Yn ystod y cam hwn defnyddir data i adnabod cyfansoddiad y grŵp. Mae'r holl gyfranogwyr yn rhannu dealltwriaeth o'r model cenedlaethol ar gyfer y CDP ac yn cytuno ar gyfrifoldebau o fewn y CDP.

Mae Rôl yr hwylusydd CDP yn diffinio arweinyddiaeth, yn adolygu sut y gellir ei ddosbarthu ac yn tynnu sylw at fanteision newid system ysgol.

Ceir ymholiad beirniadol parhaus, hunanfyfyrio a mireinio cyson o fewn CDPau effeithiol. Gall nodiadau myfyrio proffesiynol personol gael (ar gael isod) eu cwblhau gan bob ymarferydd drwy gymryd rhan yn y CDP fel cofnod o'u cyfraniad a'r effaith ar eu datblygiad proffesiynol.

Dylai pob aelod o'r CDP gael ei lywio gan ddata gyda sylfaen tystiolaeth gryf ar gyfer y ffocws. Gall nodiadau dadansoddi data (ar gael isod) gael eu defnyddio i gofnodi'r data sydd ar gael yn y cyfarfod cyntaf. Gellir eu defnyddio hefyd i helpu i gyfyngu a mireinio ffocws y CDP.

Mae Rhaglen Meistr mewn Ymarfer Addysgol (MYA) Llywodraeth Cymru yn darparu mynediad i ganllawiau defnyddiol i ganolbwyntio eich ymholiad proffesiynol: Sut i ddadansoddi data

Mae'r Adroddiad cam penodol (ar gael isod) yn helpu ymarferwyr i weithio drwy Gam 1 o'r model cenedlaethol ar gyfer CDP.

  • Adroddiad cam penodol y model cenedlaethol Cam 1: Sefydlu’r grwp pdf 48 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Rôl yr hyrwyddwr CDP ppt 958 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Nodiadau myfyrio proffesiynol personol pdf 54 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Nodiadau dadansoddi data pdf 62 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath

2. Gosod ffocws

Mae Camau 1 a 2 yn gyd-ddibynnol.

Os yw dadansoddiad data yn darparu tystiolaeth ar gyfer newid ffocws efallai y daw yn glir pwy fydd angen bod yn y CDP.

Yn ystod y cam hwn bydd y CDP yn adnabod mater neu broblem arbennig ar gyfer grŵp o ddysgwyr, yn seiliedig ar ddadansoddi data.

Penderfynu beth i'w ymchwilio

Mae'r Rhaglen Meistr mewn Ymarfer Addysgol (MYA) Llywodraeth Cymru yn rhoi arweiniad defnyddiol ar sut i lunio eich ymchwil ar fater penodol ac agor eich meddwl.

Defnyddio tracio dysgwyr

Mae Estyn yn darparu mynediad i astudiaethau achos ymarfer da, gan ddangos sut y gall systemau data dysgwyr wella deilliannau dysgu:

  • Targedau uchelgeisiol yn gwella perfformiad disgyblion
  • Defnyddio data i wella medrau disgyblion
  • Dadansoddi data: elfen allweddol i wella perfformiad disgyblion.

Mae 'Diffinio'r ffocws' (ar gael isod) yn helpu ymarferwyr i ddiffinio eu ffocws ar gyfer y CDP o'r data y maen nhw wedi'i ddadansoddi. Po fwyaf cul a phenodol y ffocws, gorau oll.

Mae'r adroddiad cam penodol (ar gael isod) yn helpu ymarferwyr i weithio drwy Gam 2 o'r model cenedlaethol ar gyfer CDP.

  • Adroddiad cam penodol y model cenedlaethol: Cam 2 - Gosod ffocws pdf 48 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Diffinio’r ffocws pdf 55 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath

3. Ymholi gweithredol

Ar ôl nodi'r mater/broblem yn seiliedig ar y data/dystiolaeth, tasg y CDP yw 'drilio i lawr' i gwestiwn penodol ar gyfer ymholiad neu ymchwiliad pellach. Er enghraifft, o ran ysgrifennu estynedig gallai hyn fod 'pa fathau o fframiau ysgrifennu a meini prawf llwyddiant sy'n sgaffaldio ac yn cefnogi ansawdd ysgrifennu estynedig?

Alma Harris a Michelle Jones Professional Learning Communities in Action (2011)

Er mwyn ystyried y cwestiwn hwn gallai'r CDP ystyried:

  • tystiolaeth ymchwil
  • ymarfer mewn ysgolion eraill
  • ymarfer o fewn eu hysgol nhw, grwpiau blwyddyn neu adrannau eraill
  • ymarfer mewn gwledydd eraill.

Pan fydd y CDP wedi casglu digon o dystiolaeth, mae'n cychwyn ar broses o ddatblygu, treialu a mireinio. Yn y cam hwn gallai:

  • rhoi cynnig ar strategaethau newydd
  • astudio gwersi er mwyn cynllunio, darparu a gwerthuso ymagwedd newydd ar y cyd
  • gofyn i eraill dreialu’r ymagweddau newydd a chael adborth gwerthusol i helpu i fireinio ymhellach.

Sut i gynnal ymchwil weithredu yn yr ystafell ddosbarth

Mae Rhaglen Meistr mewn Ymarfer Addysgol (MYA) Llywodraeth Cymru a'r maes gwella 'Ymarfer myfyriol' ar wefan Dysgu Cymru yn darparu canllawiau defnyddiol i gyflwyno ymarferwyr i ymagwedd myfyriol seiliedig ar ymholi systematig.

Mae 'Action research making a difference in education' (dolen allanol), SCYA (2009), yn dwyn ynghyd erthyglau sy'n seiliedig ar ymchwil weithredu ac yn galw ar bob ymarferydd i ystyried gwneud ei waith ymchwil ei hun.

Mae'r adroddiad cam penodol yn helpu ymarferwyr i weithio drwy Gam 3 y model cenedlaethol ar gyfer CDP.

4. Arloesi a newid

Yn ystod y cam hwn mae'r strategaethau a nodwyd drwy'r ymholiad yn cael eu rhannu â chyfranogwyr y CDP. Mae'r strategaeth a allai gael yr effaith fwyaf yn cael ei dewis i'w threialu. Cytunir ar y newidiadau angenrheidiol i gefnogi'r cam treialu sydd i'w digwydd ar lefel ysgol.

Rheoli newid

Mae'r adroddiad cam penodol (ar gael isod) yn helpu ymarferwyr i weithio drwy Gam 4 y model cenedlaethol ar gyfer CDP.

  • Adroddiad cam penodol y model cenedlaethol: Cam 4 - Arloesi a newid pdf 44 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Rheoli newid ppt 981 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath

5. Treialu ac adborth

Yn ystod y cam hwn mae'r strategaeth neu'r strategaethau ar gyfer gwella yn cael eu treialu. Mae cynnydd ac adborth yn cael eu rhannu gan gyfranogwyr y CDP.

Mae'r adroddiad cam penodol (ar gael isod) yn helpu ymarferwyr i weithio drwy Gam 5 y model cenedlaethol ar gyfer CDP.

6. Mireinio

Yn ystod y cam hwn bydd y CDP yn mireinio neu'n ail-ganolbwyntio’r strategaethau a gafodd eu treialu yn seiliedig ar y data/dystiolaeth a gasglwyd.

Enghreifftiau o asesu effaith

Mae’r adroddiad ar y cam penodol  o gymorth i ymarferwyr weithio drwy Gam 6 o’r model cenedlaethol ar gyfer Cymunedau Dysgu Proffesiynol (CDP).

Mae’r asesiadau effaith enghreifftiol yn dangos sut mae ysgolion wedi gwerthuso effaith CDP ar ddysgwyr, ymarferwyr a chymuned ehangach yr ysgol.

  • Adroddiad cam penodol y model cenedlaethol: Cam 6 - Mireinio pdf 44 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Taflen gryno asesu effaith pdf 95 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Ysgol Cwmtawe - Taflen gryno asesu effaith pdf 46 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Ysgol Gynradd Brynnau - Taflen gryno asesu effaith pdf 39 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath
  • Ysgol Gynradd Llanhari - Taflen gryno asesu effaith pdf 56 Kb Efallai na fydd y ffeil hon yn hygyrch. Os oes angen fersiwn mwy hygyrch o’r ddogfen hon arnoch, anfonwch ebost os gwelwch yn dda. digital@gov.wales. Dywedwch wrthym y fformat sydd ei angen arnoch. Os ydych yn ddefnyddio technoleg gynorthwyol dywedwch wrthym pa fath

7. Rhannu canlyniadau

Yn ystod y cam hwn mae casgliadau, effaith ac argymhellion y CDP yn cael eu rhannu â staff, llywodraethwyr, rhieni/gofalwyr ac, os yw'n briodol, yr ysgolion eraill ar gyfer gweithredu.

Mae astudiaethau achos llwyddiannus yn rhoi cynghorion defnyddiol ar sut i ddechrau ac yn arddangos ymagweddau ysgol gyfan a chlwstwr effeithiol at weithredu CDP mewn ysgolion yng Nghymru.

Ers lansio tudalennau diwygiedig y Cymunedau Dysgu Proffesiynol ar wefan Dysgu Cymru ym mis Medi eleni, rydyn ni wedi bod yn gweithio gyda British Council Cymru i ddatblygu ymhellach ein cysylltiadau rhyngwladol.

Yn rhan o’r Rhaglen Addysg Ryngwladol sy’n cynnig amryw o ffyrdd o gyfnewid syniadau gyda chydweithwyr ar draws y byd, mae British Council Cymru yn rhoi nawdd tuag at gyfleoedd i ymarferwyr o Gymru gydweithio a rhannu arferion gorau drwy Gymunedau Dysgu Proffesiynol Rhyngwladol.

Bydd yr olaf o dri ymweliad IPLC i’w gynnal yn ystod 2015-16 yn mynd i Efrog Newydd ym mis Chwefror 2016.  Gweler y daflen amgaeëdig am ragor o fanylion.

Astudiaethau achos llwyddiannus (dolen allanol) yn rhoi awgrymiadau defnyddiol ar sut i fynd ati a dangos sut mae ysgolion cyfan a chlystyrau o ysgolion yn mynd ati yn effeithiol i weithio fel Cymunedau Dysgu Proffesiynol (CDP) mewn ysgolion ar draws Cymru.