English

Hwb

Yr Hyn sy’n Bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol

Trefnu yn ôl

  • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

    Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

    Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

    Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

    Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

    Disgrifiadau o ddysgu sy’n seiliedig ar gynnydd o fewn ac ar draws datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, sydd, yn eu tro, yn adlewyrchu pedwar diben y cwricwlwm.

    • Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyflawniad a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phrofiad.

      Awgryma’r ymchwil fod cynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol, ac mewn creadigrwydd yn fwy cyffredinol, yn dueddol o ddatblygu trwy ddefnyddio ac ailddefnyddio sgiliau cyfarwydd, ond ar adegau gallai hefyd fod yn naid ansoddol. Nid yw’n broses sy’n dilyn trywydd unionsyth, ac nid oes un llwybr sy’n gyffredin i bawb. Gallai dysgwyr symud yn ôl ac ymlaen yn rhwydd wrth brofi gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol ac mae gwahanol ddysgwyr yn dueddol o ddatblygu mewn ffyrdd gwahanol iawn.

      Mae’n amlwg bod yr amgylchedd y mae’r dysgwyr yn dysgu ynddo, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, yn ffactor pwysig wrth hwyluso cynnydd. Yn bennaf, ceir neges glir yn yr ymchwil mai dulliau ansoddol, disgrifiadol o asesu cyflawniad a chynnydd yw’r dulliau mwyaf addas. Mae ffactorau perthnasol i gynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys y canlynol.

      Cymhlethdod: Gall materion yr ymdrinnir â nhw gan ddysgwyr iau gael eu hailystyried gan ddysgwyr hŷn mewn ffyrdd mwy cymhleth a soffistigedig.

      Rheolaeth: Dylai dysgwyr ennill mwy a mwy o reolaeth dros ddulliau mynegi’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Dyfnder: Mae dysgwyr yn symud o amrywiaeth eang o brofiadau yn y Celfyddydau Mynegiannol i archwilio eu dysgu mewn mwy o ddyfnder.

      Annibyniaeth: Mae dysgwyr yn dod yn fwyfwy annibynnol.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf archwilio amrywiaeth o ddeunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i astudio eu nodweddion synhwyraidd a chynhyrchiol fel sail i’m gwaith.

      Gallaf archwilio amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol a, chan ddefnyddio fy nychymyg, gallaf ystyried eu potensial i gyflawni canlyniadau gwahanol.

      Gallaf ofyn cwestiynau i ganfod sut a pham y caiff gwaith creadigol ei wneud a gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod i ddatblygu syniadau gwreiddiol.

      Gallaf archwilio sut y caiff syniadau, teimladau, hwyliau a barnau pobl eraill eu cyfleu a’u rhannu drwy’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf ymchwilio i amrywiaeth o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres nid yn unig o’m profiadau fy hun ond hefyd o’r byd ehangach o’m hamgylch er mwyn datblygu fy ymateb creadigol yn annibynol ac ar y cyd.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf arbrofi ac yna ddewis arferion, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau priodol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol er mwyn archwilio syniadau sydd wedi eu hysbrydoli gan fy nychymyg a’m chwilfrydedd.

      Gallaf archwilio gwaith creadigol pobl eraill a defnyddio fy mhrofiad i lywio a dylanwadu ar fy syniadau gwreiddiol fy hun.

      Gallaf adnabod prif ddiben gwaith creadigol drwy archwilio dulliau clywedol, llafar, corfforol, ysgrifenedig, gweledol a thechnolegol.

      Gallaf ddefnyddio geirfa briodol sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol wrth arbrofi ag arferion a thechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol.

      Gallaf archwilio sut mae artistiaid a gwaith creadigol yn cyfleu hwyliau, teimladau a syniadau.

      Gallaf archwilio ac ystyried sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i gynrychioli, dogfennu, rhannu a dathlu hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol a geir yn fy nghymuned, yng Nghymru ac yn y byd ehangach.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf arbrofi â deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol a’u dewis yn briodol er mwyn archwilio syniadau sydd wedi eu hysbrydoli gan fy nychymyg a’m chwilfrydedd.

      Gallaf arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau, ac ystyried y ffordd y maent yn effeithio ar fy ngwaith creadigol.

      Gallaf ddefnyddio a deall amrywiaeth o dermau sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol yn gywir ac yn hyderus wrth arbrofi â thechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau.

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y caiff ystyr ei chyfleu a’i hesbonio er mwyn llywio fy ymatebion creadigol.

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynrychioli ac yn dathlu hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol a’i hesbonio.

      Gallaf archwilio syniadau pobl eraill ac arbrofi â’m syniadau fy hun er mwyn datblygu fy ngwaith creadigol gan ddangos hyder i gymryd risg.

      Gallaf archwilio effaith gwaith creadigol ar gynulleidfa.

      Gallaf archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i gynrychioli, dogfennu, rhannu a dathlu hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol a geir yn fy nghymuned, yng Nghymru ac yn y byd ehangach.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y mae gwneuthurwyr a pherfformwyr eraill ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol yn datblygu ac yn defnyddio gwahanol arferion a thechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau yn eu gwaith.

      Gallaf ddyfnhau’r wybodaeth sydd gen i am ddisgyblaeth benodol, a gallaf ddefnyddio hyn i ddylanwadu ar fy ngwaith creadigol drwy archwilio traddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres.

      Gallaf arbrofi â’m syniadau creadigol fy hun a syniadau creadigol pobl eraill, gan ddangos arloesedd, meddwl annibynnol a gwreiddioldeb, a dangos hefyd yr hyder i gymryd risg ac i ddatblygu gwydnwch er mwyn goresgyn heriau.

      Gallaf archwilio sut mae cynrychiolaeth symbolaidd neu effeithiau technegol yn cyfleu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf archwilio sut y caiff ystyr wahanol ei phortreadu a’i chyfleu drwy amrywiaeth o waith creadigol.

      Gallaf archwilio a dadansoddi pwysigrwydd rolau a swyddogaethau penodol yn y diwydiannau creadigol a diwylliannol.

      Gallaf archwilio ac ymchwilio i’r ffordd y mae amrywiol weithiau creadigol o Gymru ac o ddiwylliannau a chyfnodau gwahanol yn dylanwadu ar fy ngwaith fy hun yn annibynnol ac ar y cyd ag eraill.

      Gallaf archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i gynrychioli a dathlu’r hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol a geir yn fy nghymuned, yng Nghymru ac yn y byd ehangach.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ymchwilio i syniadau gwneuthurwyr a pherfformwyr eraill ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol.

      Gallaf arbrofi â’m syniadau creadigol fy hun a syniadau creadigol pobl eraill, gan ddangos arloesi, meddwl annibynnol a gwreiddioldeb er mwyn datblygu fy ngwaith, a gallaf ddangos yr hyder i fod yn wydn ac i gymryd risg er mwyn goresgyn heriau.

      Gallaf ddod o hyd i ymchwil berthnasol yn ystod archwiliad ymarferol a defnyddio hyn i lywio gwybodaeth ddamcaniaethol.

      Gallaf ymchwilio i amrywiaeth o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres cyferbyniol gan ddefnyddio amrywiaeth eang o dermau sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol.

      Gallaf ymestyn ac integreiddio’r hyn rwy’n ei wybod am dechnegau esthetig wrth arbrofi â syniadau creadigol ar draws amrywiaeth o waith creadigol cyferbyniol a heriol.

      Gallaf ymchwilio i ddiben amrywiaeth eang o waith creadigol ac ystyried pa effaith y gallant ei gael ar wahanol gynulleidfaoedd gan weithio’n annibynnol.

      Gallaf ymchwilio i rolau a swyddogaethau penodol yn y diwydiannau creadigol a diwylliannol a deall eu pwysigrwydd a’u cyfraniad i’r sector hwn, gan weithio’n annibynnol.

      Gallaf ystyried ffyrdd o ddilyn gyrfa yn y diwydiannau creadigol a diwylliannol.

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y gellir defnyddio cynrychiolaeth symbolaidd neu effeithiau technegol i gyfleu ystyr.

      Gallaf archwilio gwaith creadigol, gan ddeall y cyd-destun personol, cymdeithasol, diwylliannol a hanesyddol, gan gynnwys confensiynau’r cyfnod y cafodd ei greu ynddo.

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y mae artistiaid a gwaith creadigol yn effeithio ar gymdeithas yn lleol, yn genedlaethol ac yn fyd-eang.

    Gwybodaeth ategol i helpu ymarferwyr i ddylunio a datblygu cwricwla manwl mewn ysgolion a lleoliadau.

    • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

      Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

    • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

      Dyniaethau

      • Archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau.
      • Archwilio ein diwylliant ein hunain a diwylliannau eraill.
      • Drwy’r celfyddydau gallwn archwilio cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
      • Ymchwilio i feysydd cynaliadwyedd, busnes a dinasyddiaeth gyfrifol.
      • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau; defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
      • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

      Gwyddoniaeth a Thechnoleg

      • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
      • Defnyddio technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
      • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
      • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
      • Archwilio defnyddiau ac offer.
      • Prosesau creadigol dylunio ac ymchwilio.

      Iechyd a Lles

      • Cydberthnasau rhwng artistiaid a chynulleidfa.
      • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
      • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff.
      • Cydberthnasau a chymryd risg.
      • Cyfleu syniadau a theimladau.
      • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau yn ymwneud â’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

      • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama.
      • Hunaniaeth – archwilio ieithoedd Cymru a thraddodiadau artistig cyfansoddi caneuon, ysgrifennu creadigol, barddoniaeth, eisteddfodau, caneuon.
      • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; amlgyfrwng; chwarae rôl (cyfathrebu a llafaredd).
      • Rôl y broses greadigol o ran ysgrifennu creadigol.

      Mathemateg a Rhifedd

      • Archwilio llinellau amser drwy gyfnodau mewn hanes.
      • Archwilio cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
      • Archwilio ymdeimlad o amser, amseru, cyfyngiadau amser.
      • Ymwybyddiaeth o ofod – archwilio sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i gael effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, meddwl, lle, plot, symudiad, ynganu, naws, traw, tempo, ystum, rhyngweithio.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm a churiad, strwythur.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • gwahanol fathau o chwarae ac amrywiaeth o weithgareddau creadigol a gychwynnir gan blant ac a arweinir gan oedolion
      • arbrofi ag amrywiaeth o sgiliau ymarferol a thechnolegol yn greadigol o fewn chwarae pwrpasol
      • gweithgareddau chwarae pwrpasol a chreadigol sy’n cynnig cyfle i ddysgwyr ddefnyddio amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol
      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli, ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod a chwestiynu ac sy’n ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu a dyfnhau eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau, genres, testunau creadigol a dathliadau o wahanol gyfnodau a diwylliannau drwy gelf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • y gellir rhannu syniadau, teimladau, naws a barnau pobl eraill drwy ddulliau corfforol, sonig, geiriol, gweledol a thechnolegol
      • amrywiaeth briodol o elfennau a geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • bod pobl ar hyd yr oesoedd ac o wahanol ddiwylliannau wedi cynhyrchu gwaith creadigol er mwyn dathlu eu diwylliant a’u hunaniaeth.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy greu’n fyrfyfyr ac arbrofi’n ymarferol, i ffyrdd y gellir defnyddio celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr
      • dethol a defnyddio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol i greu effaith ar gyfer cynulleidfa
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy chwarae creadigol a phwrpasol
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa
      • gweithio’n annibynnol ac ar y cyd i ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf ac egwyddorion symud.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, lefelau, blocio, naws, symud, traw, tempo, acen, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, motiff.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod a chwestiynu, ac sy’n ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau, genres, a thestunau creadigol o wahanol gyfnodau a diwylliannau drwy gelf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach
      • amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu ac ehangu eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • y gellir rhannu syniadau, teimladau, naws a barnau pobl eraill drwy ddulliau clywedol, llafar, corfforol, sonig, geiriol, gweledol a thechnolegol
      • amrywiaeth o eirfa sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut mae ymarferwyr creadigol o bob un o’r disgyblaethau yn defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau i greu ystyr
      • bod pobl ar hyd yr oesoedd ac o wahanol ddiwylliannau wedi cynhyrchu gwaith creadigol er mwyn dathlu eu diwylliant a’u hunaniaeth
      • sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn defnyddio symbolaeth i gyfleu ystyr.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy greu’n fyrfyfyr ac arbrofi’n ymarferol, i’r ffordd y gellir defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr
      • dethol a defnyddio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol i greu effaith ar gynulleidfa
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy chwarae creadigol a phwrpasol
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa er mwyn profi sut maent yn cyfleu ystyr a bwriad
      • gweithio’n annibynnol ac ar y cyd i ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol
      • datblygu rheolaeth gynyddol wrth ddefnyddio offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud a dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant).

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran, stroffig.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod, herio a chwestiynu, ac sy’n ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau, genres a thestunau creadigol o feysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach
      • amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol
      • gweithgareddau sy’n eu helpu i archwilio sut y gallant greu ystyr gan ddefnyddio eu gwybodaeth a’u sgiliau o ran y Celfyddydau Mynegiannol
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu a dyfnhau eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • amrywiaeth o eirfa briodol sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut mae ymarferwyr creadigol o bob un o’r disgyblaethau yn defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau i greu ystyr
      • sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn defnyddio symbolaeth i gyfleu ystyr
      • bod y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu gwahanol genres ac arddulliau o bob un o’r disgyblaethau.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy greu’n fyrfyfyr ac arbrofi’n ymarferol, i’r ffordd y gellir defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr ar draws y disgyblaethau
      • canfod sut y gellir defnyddio dilyniannau, delweddau, symudiadau a synau, naill ai’n unigol neu ar y cyd, i greu effaith ar gynulleidfa drwy archwilio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy arbrofi ac ymarfer â dyfalbarhad
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa er mwyn profi sut maent yn cyfleu ystyr a bwriad
      • gweithio’n annibynnol ac ar y cyd, gan gymryd cyfrifoldeb am archwilio agweddau ar y Celfyddydau Mynegiannol
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol
      • ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • bod yn wrthrychol pan fyddant yn wynebu barnau croes mewn perthynas â’u barn nhw eu hunain a barn pobl eraill.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon, teiran, stroffig, rondo.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod, cwestiynu a herio er mwyn ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau, genres a thestunau creadigol o feysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach
      • amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol, ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut y gall cyfuno gwahanol elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau, offer a thechnolegau gael ei ddefnyddio i greu naws ac awyrgylch
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu a dyfnhau eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • amrywiaeth o eirfa briodol sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut mae ymarferwyr creadigol o bob un o’r disgyblaethau yn defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau i greu ystyr
      • sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn defnyddio symbolaeth, cynodiad a dynodiad i gyfleu ystyr
      • bod y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu gwahanol genres ac arddulliau o bob un o’r disgyblaethau
      • bod cyfuno gwahanol elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau, offer a thechnolegau yn eu galluogi i ganfod sut y gellir creu ystyr, naws ac awyrgylch
      • a deall y cydberthnasau rhwng y perfformiwr, y cynhyrchydd a’r gynulleidfa.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy archwilio’n ymarferol, i’r ffordd y gellir defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr
      • canfod sut y gellir defnyddio dilyniannau, delweddau, symudiadau a synau, naill ai’n unigol neu ar y cyd, i greu effaith ar gyfer cynulleidfa drwy archwilio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy arbrofi ac ymarfer â dyfalbarhad
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa er mwyn profi sut maent yn cyfleu ystyr a bwriad
      • gweithio’n annibynnol ac ar y cyd, gan gymryd cyfrifoldeb am archwilio agweddau ar y Celfyddydau Mynegiannol
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol
      • ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • defnyddio sgiliau ymchwilio yn bwrpasol er mwyn ymestyn a dyfnhau eu gwybodaeth yn y Celfyddydau Mynegiannol.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad, undod.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant, bwriad, ailddehongli.

      Cerddoriaeth: traw, melodi, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni, tonyddiaeth.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp a dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon a ffiwg, teiran, stroffig, rondo, thema ac amrywiad, trwy-gyfansawdd, sonata.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod, cwestiynu a herio gan ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol, gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach
      • amrywiaeth o weithiau celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol yn genedlaethol a rhyngwladol o wahanol ddiwylliannau, cymunedau, cyfnodau a lleoedd
      • amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol, ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • ffyrdd o greu ystyr gan ddefnyddio eu gwybodaeth a’u sgiliau o ran y Celfyddydau Mynegiannol
      • sut y gall cyfuno gwahanol elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer a thechnolegau gael ei ddefnyddio i greu naws ac awyrgylch
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu a dyfnhau eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • amrywiaeth o eirfa briodol sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut mae ymarferwyr creadigol o bob un o’r disgyblaethau yn defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau i greu ystyr
      • sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn defnyddio symbolaeth, dynodiad a chynodiad i gyfleu ystyr
      • bod y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu gwahanol genres ac arddulliau o bob un o’r disgyblaethau
      • y gallant ganfod sut y gellir creu ystyr, naws ac awyrgylch drwy gyfuno gwahanol elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau
      • a deall y cydberthnasau rhwng y perfformiwr neu’r cynhyrchydd a’r gynulleidfa.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy archwilio’n ymarferol, i’r ffordd y gellir defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres penodol celf weledol, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr
      • canfod sut y gellir defnyddio dilyniannau, delweddau, symudiadau a synau, naill ai’n unigol neu ar y cyd, i greu effaith ar gynulleidfa drwy archwilio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy arbrofi ac ymarfer
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa er mwyn profi pa mor dda y maent yn cyfleu ystyr a bwriad
      • gweithio ar y cyd, gan gymryd cyfrifoldeb am archwilio agweddau ar y Celfyddydau Mynegiannol
      • gweithio’n annibynnol (naill ai ar eu pen eu hunain neu mewn grŵp) i ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol
      • trin elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres, technegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau
      • ymchwilio i’r ffordd y mae symbolaeth a throsiadau yn dyfnhau ystyr artistig
      • defnyddio sgiliau ymchwilio yn bwrpasol er mwyn ymestyn a dyfnhau eu gwybodaeth yn y Celfyddydau Mynegiannol.

    Bydd ein holl blant a phobl ifanc:

    yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd:

    • yn gosod safonau uchel iddyn nhw eu hunain ac yn chwilio am heriau ac yn eu mwynhau
    • yn datblygu corff o wybodaeth ac sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i gysylltu’r wybodaeth honno a’i chymhwyso at wahanol gyd-destunau
    • yn ymholgar ac yn mwynhau datrys problemau
    • yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurfiau a lleoliadau, drwy’r Gymraeg a’r Saesneg
    • yn gallu egluro’r syniadau a chysyniadau y maent yn dysgu amdanynt
    • yn gallu defnyddio rhif yn effeithiol mewn gwahanol gyd-destunau
    • yn deall sut i ddehongli data a chymhwyso cysyniadau mathemategol
    • yn defnyddio technolegau digidol yn greadigol i gyfathrebu a dod o hyd i wybodaeth a’i dadansoddi
    • yn ymchwilio ac yn gwerthuso eu canfyddiadau’n feirniadol

    ac yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes

    yn gyfranwyr mentrus, creadigol sydd:

    • yn cysylltu ac yn cymhwyso eu gwybodaeth a’u sgiliau i greu syniadau a chynhyrchion
    • yn meddwl yn greadigol er mwyn ail-lunio a datrys problemau
    • yn adnabod cyfleoedd ac yn manteisio arnynt – yn mentro’n bwyllog
    • yn arwain ac yn chwarae rolau gwahanol mewn timau’n effeithiol ac yn gyfrifol
    • yn mynegi syniadau ac emosiynau drwy wahanol gyfryngau
    • yn rhoi o’u hegni a’u sgiliau fel y bydd pobl eraill yn elwa

    ac yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith

    yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd:

    • yn canfod, yn gwerthuso ac yn defnyddio tystiolaeth wrth ffurfio barn
    • yn trafod materion cyfoes ar sail eu gwybodaeth a’u gwerthoedd
    • yn deall ac yn arfer eu cyfrifoldebau a’u hawliau dynol a democrataidd
    • yn deall ac yn ystyried effaith eu gweithredoedd wrth ddewis a gweithredu
    • yn wybodus am eu diwylliant, eu cymuned, eu cymdeithas a’r byd yn awr ac yn y gorffennol
    • yn parchu anghenion a hawliau pobl eraill, fel aelod o gymdeithas amrywiol
    • yn dangos eu hymrwymiad i sicrhau cynaliadwyedd y blaned

    ac yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd

    yn unigolion iach, hyderus sydd:

    • â gwerthoedd sicr ac sy’n sefydlu eu credoau ysbrydol a moesegol
    • yn meithrin eu lles meddyliol ac emosiynol drwy ddatblygu hyder, cadernid ac empathi
    • yn cymhwyso gwybodaeth am effaith deiet ac ymarfer ar iechyd corfforol a meddyliol yn eu bywyd pob dydd
    • yn gwybod sut i ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen i gadw’n ddiogel ac iach
    • yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol
    • yn gwneud penderfyniadau pwyllog ynghylch eu ffordd o fyw ac yn rheoli risg
    • â’r hyder sydd ei angen i gymryd rhan mewn perfformiadau
    • yn ffurfio perthnasoedd cadarnhaol wedi’u seilio ar ymddiriedaeth a pharch at ei gilydd
    • yn wynebu heriau ac yn eu trechu
    • â’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i ddelio â’u bywyd pob dydd mor annibynnol ag y gallant

    ac yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

  • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

    Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

    Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

    Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

    Disgrifiadau o ddysgu sy’n seiliedig ar gynnydd o fewn ac ar draws datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, sydd, yn eu tro, yn adlewyrchu pedwar diben y cwricwlwm.

    • Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyflawniad a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phrofiad.

      Awgryma’r ymchwil fod cynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol, ac mewn creadigrwydd yn fwy cyffredinol, yn dueddol o ddatblygu trwy ddefnyddio ac ailddefnyddio sgiliau cyfarwydd, ond ar adegau gallai hefyd fod yn naid ansoddol. Nid yw’n broses sy’n dilyn trywydd unionsyth, ac nid oes un llwybr sy’n gyffredin i bawb. Gallai dysgwyr symud yn ôl ac ymlaen yn rhwydd wrth brofi gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol ac mae gwahanol ddysgwyr yn dueddol o ddatblygu mewn ffyrdd gwahanol iawn.

      Mae’n amlwg bod yr amgylchedd y mae’r dysgwyr yn dysgu ynddo, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, yn ffactor pwysig wrth hwyluso cynnydd. Yn bennaf, ceir neges glir yn yr ymchwil mai dulliau ansoddol, disgrifiadol o asesu cyflawniad a chynnydd yw’r dulliau mwyaf addas. Mae ffactorau perthnasol i gynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys y canlynol.

      Cymhlethdod: Gall materion yr ymdrinnir â nhw gan ddysgwyr iau gael eu hailystyried gan ddysgwyr hŷn mewn ffyrdd mwy cymhleth a soffistigedig.

      Rheolaeth: Dylai dysgwyr ennill mwy a mwy o reolaeth dros ddulliau mynegi’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Dyfnder: Mae dysgwyr yn symud o amrywiaeth eang o brofiadau yn y Celfyddydau Mynegiannol i archwilio eu dysgu mewn mwy o ddyfnder.

      Annibyniaeth: Mae dysgwyr yn dod yn fwyfwy annibynnol.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ymateb â chwilfrydedd i amrywiaeth o sbardunau artistig drwy fynegi fy hoff bethau a’m cas bethau.

      Gallaf ymateb i’m gwaith creadigol fy hun a gwaith pobl eraill, drwy fynegi fy hoff bethau a’m cas bethau.

      Gallaf roi rhesymau dros fy newis.

      Gallaf wrando ar bobl eraill sy’n mynegi barn am fy ngwaith creadigol.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf roi a derbyn adborth fel cynulleidfa a chyfranogwr mewn gweithgareddau creadigol.

      Gallaf esbonio’r dewisiadau a wnaf wrth i mi ddatblygu fy ngwaith creadigol gan ddefnyddio terminoleg briodol sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol.

      Gallaf dderbyn barnau pobl eraill a’u defnyddio i wneud newidiadau i’m gwaith creadigol.

      Gallaf fyfyrio ar y ffordd y caiff naws, emosiynau a syniadau eu cyfleu drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn fy ngwaith fy hun ac yng ngwaith creadigol pobl eraill.

      Gallaf gymharu fy ngwaith â gwaith pobl eraill, gan gynnwys gwaith fy nghyfoedion a gwaith o ddiwylliannau eraill.

      Gallaf fyfyrio ar briodoldeb y technegau, y deunyddiau a’r adnoddau, yr offer a’r technolegau rwyf wedi’u defnyddio i gyfleu fy syniadau.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf weithredu ar adborth adeiladol am fy ngwaith creadigol gan fy nghyfoedion ac eraill a’i ddefnyddio i wneud gwelliannau lle y bo angen.

      Gallaf wella a mireinio fy ngwaith creadigol drwy ymarfer, golygu ac ailddrafftio.

      Gallaf gymharu a chyferbynnu fy ngwaith creadigol fy hun â gwaith creadigol o leoedd, cyfnodau a diwylliannau eraill.

      Gallaf fyfyrio ar y ffordd y caiff syniadau eu cyflwyno mewn gwaith creadigol gan ddangos ymwybyddiaeth o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres.

      Gallaf ddefnyddio terminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth wrth sôn a/neu ysgrifennu am y gwaith creadigol rwy’n ymwneud ag ef.

      Gallaf drafod fy hoff bethau wrth adolygu gwahanol ddisgyblaethau yn y Celfyddydau Mynegiannol a rhoi rhesymau drostynt gan ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am amrywiaeth o waith creadigol.

      Gallaf ddefnyddio terminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth i ddisgrifio fy ngwaith creadigol fy hun a dechrau myfyrio ar y ffordd y mae ymarferwyr creadigol sefydledig, gan gynnwys artistiaid, cyfarwyddwyr, cyfansoddwyr a choreograffwyr, wedi llwyddo i greu effeithiau penodol neu gyfleu hwyliau, emosiynau a syniadau yn eu gwaith.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf wneud cysylltiadau rhwng fy ngwaith creadigol fy hun a gwaith o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres ehangach yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf werthuso effeithiolrwydd gwaith creadigol rwy’n ymwneud ag ef fel cynulleidfa, gan ddefnyddio terminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth.

      Gallaf fyfyrio ar ddatblygiad ac effeithiolrwydd gwahanol dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau, ac ystyried sut y gellir adnabod ymarferwyr creadigol drwy arddull eu gwaith creadigol.

      Gallaf werthuso fy ngwaith creadigol fy hun a gwaith creadigol pobl eraill gan ddangos hyder cynyddol i adnabod a chyfleu cryfderau a meysydd i’w gwella.

      Gallaf ymateb i werthusiad o’m gwaith creadigol fy hun mewn ffordd feddylgar, gan ddangos gwydnwch a phenderfyniad i wella.

      Gallaf fyfyrio ar benderfyniadau a wnaed yn ystod y broses greadigol, gan gynnig atebion ar gyfer gwneud gwelliannau neu ffyrdd amgen o weithio.

      Gallaf gyfiawnhau pam y mae penderfyniadau creadigol penodol wedi’u gwneud ac esbonio’r rheswm dros fy mhenderfyniadau.

      Gallaf ymateb i faterion cyfoes a chwestiynau pwysig gan ddangos fy nealltwriaeth drwy’r Celfyddydau Mynegiannol.

    • Deilliannau cyflawniad

      Rwyf wedi ennill gwybodaeth a dealltwriaeth gadarn o hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach yng nghyd-destun gweithiau creadigol, boed yn rhai hanesyddol neu’n rhai cyfoes.

      Gallaf gymhwyso’r hyn rwy’n ei wybod a’i ddeall am gyd-destun wrth i mi werthuso ac arfarnu fy ngwaith creadigol fy hun a gwaith pobl eraill, a hefyd wrth fyfyrio arno.

      Gallaf ddefnyddio terminoleg berthnasol sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol i ymestyn a gwerthuso effeithiolrwydd ac ansawdd gwaith creadigol.

      Gallaf werthuso’n feirniadol y ffordd y mae ymarferwyr creadigol yn defnyddio sgiliau, technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol i greu a chyfleu syniadau.

      Gallaf werthuso’n feirniadol effeithiolrwydd fy null gweithredu a dull gweithredu eraill pan fyddaf yn ymateb i friff creadigol.

      Gallaf ddangos gwydnwch wrth gymhwyso adborth beirniadol ac adeiladol at fy ngwaith.

      Gallaf ymateb yn feirniadol ac yn feddylgar i farn a dylanwad creadigol pobl eraill wrth lywio a datblygu fy ngwaith celf.

      Gallaf ddatblygu, mireinio, dogfennu ac arfarnu’n feirniadol syniadau, prosesau a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth.

      Gallaf fyfyrio ar y rolau y mae celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol yn eu chwarae wrth gyfrannu at drafodaeth ddiwylliannol a dinasyddiaeth.

      Gallaf ddehongli, boed ar fy mhen fy hun neu mewn grŵp, faterion cyfoes, trafodaeth ddiwylliannol a chwestiynau pwysig drwy ddefnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf werthuso a barnu priodoldeb fy ngwaith mewn perthynas ag ystyriaethau moesegol.

    Gwybodaeth ategol i helpu ymarferwyr i ddylunio a datblygu cwricwla manwl mewn ysgolion a lleoliadau.

    • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

      Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

    • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

      Dyniaethau

      • Defnyddir y dyniaethau fel cyd-destun i archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau, a llunio ymatebion unigol.
      • Archwilio ein gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol diwylliannau eraill ac ymateb iddo.
      • Drwy’r Celfyddydau Mynegiannol gallwn ystyried cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
      • Datblygu ymwybyddiaeth o faterion sy’n ymwneud â chynaliadwyedd a busnes, a llunio ymateb iddynt, a dod yn ddinasyddion cyfrifol.
      • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol.
      • Y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
      • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
      • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

      Gwyddoniaeth a Thechnoleg

      • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
      • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
      • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
      • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
      • Ymateb i’r defnyddiau a’r technolegau a ddefnyddir gennym ni ein hunain ac artistiaid.

      Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

      • Sut rydym yn defnyddio iaith i gyfleu ein meddyliau, teimladau a syniadau, ac i fynegi ein gwerthfawrogiad beirniadol.
      • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama, ac ymateb iddynt.
      • Hunaniaeth – ymateb i ieithoedd Cymru a’r traddodiadau artistig o ganu, cyfansoddi caneuon, adrodd, ysgrifennu creadigol, llenyddiaeth o bob ffurf, eisteddfodau.
      • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; cyfryngau amlgyfrwng; chwarae rôl – cyfathrebu a llafaredd.
      • Ymateb i’n gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol pobl eraill a myfyrio arno, gan ddefnyddio iaith a therminoleg briodol.

      Iechyd a Lles

      • Dewis, gwneud penderfyniadau, meithrin cydberthnasau cadarnhaol, meddwl yn feirniadol, rhoi adborth adeiladol, sut rydym yn dehongli pethau, barnau unigol.
      • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa; sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
      • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl da.
      • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
      • Cydberthnasau a chymryd risg.
      • Cyfleu syniadau a theimladau.
      • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mathemateg a Rhifedd

      • Gwybodaeth am gyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
      • Ymwybyddiaeth ofodol – ystyried sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i greu effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, meddwl, lle, plot, symud, ynganu, naws, traw, tempo, ystum, rhyngweithio.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm a churiad, strwythur.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli eu cymuned, diwylliant Cymru a diwylliannau o bob cwr o’r byd er mwyn llunio ymateb iddynt
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn ysgogi cynulleidfa i ymateb.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i fyfyrio ar lwyddiant eu gwaith
      • sut i rannu eu syniadau am waith creadigol pobl eraill
      • sut i ymateb yn briodol fel aelod o’r gynulleidfa.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • rhoi barnau am eu gwaith creadigol eu hunain a gwaith pobl eraill
      • adnabod elfennau, ffurfiau a thechnegau yn eu gwaith creadigol.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, motiff.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli’r hunaniaeth ddiwylliannol amrywiol a geir yn eu cymuned, yng Nghymru a phob cwr o’r byd er mwyn ymateb iddynt
      • cyd-destunau sy’n eu galluogi i ystyried a gwerthuso gwaith eu cyfoedion mewn ffordd strwythuredig ac iddi ffocws
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn iddynt allu myfyrio ar ganlyniad y broses greadigol a’i gwerthuso
      • proses greadigol sy’n disgwyl i ddysgwyr ymateb i’w gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, myfyrio arno a’i werthuso er mwyn gwella’r gwaith.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • bod myfyrio, gwerthuso a mireinio yn rhannau pwysig o’r broses greadigol
      • sut i werthuso gwaith sy’n ymwneud â’r Celfyddydau Mynegiannol a dysgu drwy ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • sut i roi adborth (sy’n briodol i’r cam cynnydd) ar ansawdd gwaith i’w cyfoedion.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • rhoi barnau am eu gwaith creadigol eu hunain a gwaith pobl eraill
      • adnabod enghreifftiau allweddol o dechnegau, confensiynau, elfennau, nodweddion, ffurfiau, arddulliau, offer a thechnolegau, ymhlith pethau eraill, mewn gwaith creadigol
      • cymharu eu gwaith nhw â gwaith creadigol o gyfnodau a diwylliannau gwahanol
      • nodi’r syniadau a’r themâu a gynrychiolir mewn gwaith creadigol
      • cymharu dehongliadau gwahanol o’r un thema ar draws disgyblaethau
      • diwygio eu gwaith eu hunain mewn ymateb i werthusiad beirniadol gan eu cyfoedion a’u hathrawon/ymarferwyr.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant).

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, motiff, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran, stroffig.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli’r hunaniaeth ddiwylliannol amrywiol a geir yn eu cymuned, yng Nghymru a phob cwr o’r byd er mwyn llunio ymateb iddynt a myfyrio arnynt
      • cyd-destunau sy’n eu galluogi i ystyried a gwerthuso gwaith eu cyfoedion mewn ffordd strwythuredig ac iddi ffocws
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn iddynt allu myfyrio ar ganlyniad y broses greadigol a’i gwerthuso
      • myfyrio ar eu gwaith eu hunain a’i fireinio fel rhan o’r broses greadigol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • bod myfyrio, gwerthuso a mireinio yn rhannau pwysig o’r broses greadigol
      • sut i werthuso eu gwaith creadigol eu hunain a gwaith creadigol pobl eraill yn adeiladol drwy ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • sut i roi adborth priodol ar ansawdd gwaith i’w cyfoedion.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • defnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol gan gyfleu eu barn am eu gwaith artistig eu hunain neu waith artistig pobl eraill neu eu dehongliadau ohono
      • adnabod enghreifftiau allweddol o dechnegau, confensiynau, elfennau, nodweddion, ffurfiau, arddulliau, offer a thechnolegau, ymhlith pethau eraill, mewn gwaith creadigol
      • cysylltu, cymharu a chyferbynnu eu gwaith nhw â gwaith creadigol o gyfnodau a diwylliannau gwahanol
      • cymharu dehongliadau gwahanol o’r un thema, delwedd, syniad, cysyniad a thestun o fewn ac ar draws disgyblaethau
      • trafod y ffordd y caiff syniadau a themau eu cynrychioli gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • defnyddio terminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth i gyfleu eu barn am eu gwaith artistig eu hunain neu waith artistig pobl eraill neu eu dehongliadau ohono
      • dadansoddi sut mae artistiaid, perfformwyr, cyfarwyddwyr, cyfansoddwyr, dramodwyr a chynhyrchwyr yn creu effeithiau, technegau, emosiynau neu ystyr benodol yn eu gwaith creadigol
      • mireinio eu gwaith eu hunain mewn ymateb i werthusiad beirniadol gan eu cyfoedion a’u hathrawon/ymarferwyr
      • cymryd risgiau pwyllog wrth arfarnu neu werthuso gwaith creadigol
      • ymdrin â materion cyfoes.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon, teiran, stroffig, rondo.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli’r hunaniaeth ddiwylliannol amrywiol a geir yn eu cymuned, yng Nghymru a phob cwr o’r byd er mwyn llunio ymateb gwybodus iddynt
      • cyd-destunau sy’n eu galluogi i ystyried a gwerthuso gwaith eu cyfoedion mewn ffordd strwythuredig ac iddi ffocws
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn iddynt allu myfyrio ar ganlyniad y broses greadigol a’i gwerthuso
      • cyfleoedd i ymateb i waith creadigol mewn fformat sy’n cael ei gydnabod gan y diwydiannau creadigol a diwylliannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i ddehongli gwaith creadigol yn adeiladol gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • sut i roi adborth priodol ar ansawdd gwaith i’w cyfoedion
      • sut i ymateb i’w gwaith a’i fireinio o ganlyniad i adborth
      • bod myfyrio, gwerthuso a mireinio yn rhannau pwysig o’r broses greadigol
      • sut i gymhwyso cysyniadau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth er mwyn gwerthuso darn o waith creadigol
      • sut i lunio gwerthusiad priodol ar gyfer cynulleidfaoedd gwahanol a herio canfyddiadau.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • cysylltu, cymharu a chyferbynnu eu gwaith nhw â gwaith creadigol o gyfnodau a diwylliannau gwahanol, ac esbonio sut mae hyn wedi dylanwadu ar eu dull gweithredu
      • ymdrin â materion cyfoes ac ymateb iddynt yn greadigol gan ddefnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i ddeall materion, digwyddiadau a chwestiynau pwysig
      • gwerthuso’n feirniadol, gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol, y ffordd y caiff syniadau a themâu eu cynrychioli, gan ddangos ymwybyddiaeth o fwriad artistig
      • disgrifio, dehongli a gwerthuso perfformiadau, arddangosfeydd, cynyrchiadau ac arteffactau
      • cymharu a chyferbynnu dehongliadau gwahanol o’r un thema, delwedd, syniad, cysyniad a thestun o fewn ac ar draws disgyblaethau, gan wneud sylwadau ar effaith y dehongliadau
      • defnyddio amrywiaeth o elfennau, ffurfiau a geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol i gyfleu eu barn am eu gwaith creadigol eu hunain neu waith creadigol pobl eraill neu eu dehongliadau ohono yn hyderus
      • dadansoddi sut mae artistiaid, perfformwyr, cyfarwyddwyr, cyfansoddwyr, dramodwyr a chynhyrchwyr yn creu effeithiau, technegau, emosiynau neu ystyr benodol yn eu gwaith creadigol gan ddangos dealltwriaeth o ddylanwad cyfnod, lle a diwylliant
      • adnabod a chyfleu cryfderau a gwendidau yn eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill yn hyderus, gan ddefnyddio eu gwybodaeth am y disgyblaethau i awgrymu meysydd i’w gwella
      • mireinio eu gwaith mewn ymateb i’w gwerthusiad beirniadol eu hunain, eu cyfoedion a’u hathrawon/ymarferwyr.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad, undod.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant, bwriad, ailddehongli.

      Cerddoriaeth: traw, melodi, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni, tonyddiaeth.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon a ffiwg, teiran, stroffig, rondo, thema ac amrywiad, trwy-gyfansawdd, sonata.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli eu cymuned, diwylliant Cymru a diwylliannau o bob cwr o’r byd er mwyn myfyrio’n feirniadol arnynt
      • cyd-destunau sy’n eu galluogi i ystyried a gwerthuso gwaith eu cyfoedion mewn ffordd strwythuredig ac iddi ffocws
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn iddynt allu myfyrio ar ganlyniad y broses greadigol a’i gwerthuso
      • tasgau creadigol sy’n gofyn iddynt ymateb i waith creadigol mewn ffordd ffurfiol neu arfarnu gwaith artistiaid, cerddorion, perfformwyr, ymarferwyr theatr neu gynhyrchwyr cyfryngau digidol eraill
      • cyfleoedd i fireinio, gwerthuso a myfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill ac ymateb iddo, fel eu bod yn gwella eu gwaith creadigol eu hunain
      • cyfleoedd i werthuso’n feirniadol gwaith creadigol mewn fformat sy’n cael ei gydnabod gan y diwydiannau creadigol a diwylliannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i werthuso gwaith creadigol yn adeiladol gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • sut i roi adborth priodol ar ansawdd gwaith i’w cyfoedion
      • sut i ymateb i adborth gyda gwydnwch a mireinio eu gwaith yn annibynnol o ganlyniad i’r adborth
      • sut i gymhwyso fframwaith beirniadol neu gysyniadau sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol er mwyn gwerthuso darn o waith creadigol
      • sut i lunio gwerthusiad beirniadol ar gyfer cynulleidfaoedd gwahanol gan ddefnyddio’r hyn y maent yn gwybod am yr hyn sy’n gyfystyr â gwaith creadigol effeithiol, gan dynnu ar eu sgiliau cyffredinol a’u sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth
      • sut i roi dadleuon neu gyfiawnhad rhesymegol sy’n cefnogi’r dewisiadau a wnânt wrth greu gwaith creadigol gwreiddiol eu hunain
      • sut mae ystyriaethau moesegol am les personol a lles pobl eraill yn dangos iddynt sut i ymateb yn briodol fel creawdwr neu aelod o gynulleidfa.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • disgrifio, dehongli, damcaniaethu a gwerthuso perfformiadau, arddangosfeydd, cynyrchiadau ac arteffactau
      • dadansoddi effeithiolrwydd enghreifftiau allweddol o dechnegau, nodweddion, arddulliau, elfennau, confensiynau, offer a thechnolegau, a ffurfiau, ac ati, mewn disgyblaethau penodol
      • cysylltu, cymharu a chyferbynnu eu gwaith nhw â gwaith creadigol o gyfnodau a diwylliannau gwahanol ac esbonio sut mae hyn wedi dylanwadu ar eu dull gweithredu – gallai hyn gynnwys gwaith rhyngddisgyblaethol neu waith sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • ymateb i faterion cyfoes a myfyrio arnynt yn greadigol
      • meddwl yn fyfyriol, yn atblygol, yn greadigol, yn feirniadol ac yn dechnegol er mwyn datblygu ymatebion i gelf greadigol a llunio dadleuon i feirniadu gwaith
      • gwerthuso ac arfarnu’n feirniadol, gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol, y ffordd y caiff syniadau a themâu eu cynrychioli ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol, gan ddangos ymwybyddiaeth o fwriad artistig
      • beirniadu dehongliadau gwahanol o’r un thema, delwedd, syniad, cysyniad a thestun o fewn ac ar draws disgyblaethau, gan wneud sylwadau ar effaith y dehongliadau
      • defnyddio amrywiaeth o eirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol yn rheolaidd ac yn rhugl i gyfleu eu barnau am eu gwaith artistig eu hunain neu waith artistig pobl eraill neu eu dehongliadau ohonynt yn hyderus
      • dadansoddi pa mor effeithiol y mae artistiaid, perfformwyr, cyfarwyddwyr, cyfansoddwyr, dramodwyr a chynhyrchwyr yn creu a defnyddio effeithiau, technegau neu ystyr benodol yn eu gwaith creadigol gan ddangos dealltwriaeth o ddylanwad cyfnod, lle a diwylliant
      • adnabod a chyfleu cryfderau a gwendidau yn eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill yn hyderus, a, chan ddefnyddio eu gwybodaeth am ddisgyblaethau yn y Celfyddydau Mynegiannol, roi dadleuon rhesymegol dros ffyrdd o wella’r gwaith
      • dangos craffter a’r gallu i fyfyrio dros waith eu hunain wrth ddatblygu syniadau creadigol o’r dechrau hyd nes y cwblheir tasg, y perfformiad neu’r cynhyrchiad
      • asesu a mireinio eu gwaith eu hunain mewn ymateb i werthusiad beirniadol gan eu cyfoedion a’u hathrawon/ymarferwyr ac yn seiliedig ar eu gwerthusiad eu hunain o’r gwaith
      • ymateb yn gadarnhaol wrth werthuso gwaith eu hunain ac wrth dderbyn gwerthusiad gan bobl eraill tra’n parhau i fod â hyder yn eu gwaith creadigol eu hunain
      • amddiffyn, ar lafar ac yn ysgrifenedig, y dewisiadau a wnânt wrth greu gwaith, gan gyfiawnhau pam y maent wedi ymdrin ag ef mewn ffordd benodol
      • defnyddio eu gwybodaeth am hanes, diwylliant ac arddulliau, technegau, offer a thechnolegau, a thraddodiadau i gyfiawnhau eu dewisiadau wrth fyfyrio ar eu gwaith creadigol neu ei werthuso.

    Bydd ein holl blant a phobl ifanc:

    yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd:

    • yn gosod safonau uchel iddyn nhw eu hunain ac yn chwilio am heriau ac yn eu mwynhau
    • yn datblygu corff o wybodaeth ac sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i gysylltu’r wybodaeth honno a’i chymhwyso at wahanol gyd-destunau
    • yn ymholgar ac yn mwynhau datrys problemau
    • yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurfiau a lleoliadau, drwy’r Gymraeg a’r Saesneg
    • yn gallu egluro’r syniadau a chysyniadau y maent yn dysgu amdanynt
    • yn gallu defnyddio rhif yn effeithiol mewn gwahanol gyd-destunau
    • yn deall sut i ddehongli data a chymhwyso cysyniadau mathemategol
    • yn defnyddio technolegau digidol yn greadigol i gyfathrebu a dod o hyd i wybodaeth a’i dadansoddi
    • yn ymchwilio ac yn gwerthuso eu canfyddiadau’n feirniadol

    ac yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes

    yn gyfranwyr mentrus, creadigol sydd:

    • yn cysylltu ac yn cymhwyso eu gwybodaeth a’u sgiliau i greu syniadau a chynhyrchion
    • yn meddwl yn greadigol er mwyn ail-lunio a datrys problemau
    • yn adnabod cyfleoedd ac yn manteisio arnynt – yn mentro’n bwyllog
    • yn arwain ac yn chwarae rolau gwahanol mewn timau’n effeithiol ac yn gyfrifol
    • yn mynegi syniadau ac emosiynau drwy wahanol gyfryngau
    • yn rhoi o’u hegni a’u sgiliau fel y bydd pobl eraill yn elwa

    ac yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith

    yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd:

    • yn canfod, yn gwerthuso ac yn defnyddio tystiolaeth wrth ffurfio barn
    • yn trafod materion cyfoes ar sail eu gwybodaeth a’u gwerthoedd
    • yn deall ac yn arfer eu cyfrifoldebau a’u hawliau dynol a democrataidd
    • yn deall ac yn ystyried effaith eu gweithredoedd wrth ddewis a gweithredu
    • yn wybodus am eu diwylliant, eu cymuned, eu cymdeithas a’r byd yn awr ac yn y gorffennol
    • yn parchu anghenion a hawliau pobl eraill, fel aelod o gymdeithas amrywiol
    • yn dangos eu hymrwymiad i sicrhau cynaliadwyedd y blaned

    ac yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd

    yn unigolion iach, hyderus sydd:

    • â gwerthoedd sicr ac sy’n sefydlu eu credoau ysbrydol a moesegol
    • yn meithrin eu lles meddyliol ac emosiynol drwy ddatblygu hyder, cadernid ac empathi
    • yn cymhwyso gwybodaeth am effaith deiet ac ymarfer ar iechyd corfforol a meddyliol yn eu bywyd pob dydd
    • yn gwybod sut i ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen i gadw’n ddiogel ac iach
    • yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol
    • yn gwneud penderfyniadau pwyllog ynghylch eu ffordd o fyw ac yn rheoli risg
    • â’r hyder sydd ei angen i gymryd rhan mewn perfformiadau
    • yn ffurfio perthnasoedd cadarnhaol wedi’u seilio ar ymddiriedaeth a pharch at ei gilydd
    • yn wynebu heriau ac yn eu trechu
    • â’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i ddelio â’u bywyd pob dydd mor annibynnol ag y gallant

    ac yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

  • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

    Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

    Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

    O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

    Disgrifiadau o ddysgu sy’n seiliedig ar gynnydd o fewn ac ar draws datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, sydd, yn eu tro, yn adlewyrchu pedwar diben y cwricwlwm.

    • Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyflawniad a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phrofiad.

      Awgryma’r ymchwil fod cynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol, ac mewn creadigrwydd yn fwy cyffredinol, yn dueddol o ddatblygu trwy ddefnyddio ac ailddefnyddio sgiliau cyfarwydd, ond ar adegau gallai hefyd fod yn naid ansoddol. Nid yw’n broses sy’n dilyn trywydd unionsyth, ac nid oes un llwybr sy’n gyffredin i bawb. Gallai dysgwyr symud yn ôl ac ymlaen yn rhwydd wrth brofi gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol ac mae gwahanol ddysgwyr yn dueddol o ddatblygu mewn ffyrdd gwahanol iawn.

      Mae’n amlwg bod yr amgylchedd y mae’r dysgwyr yn dysgu ynddo, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, yn ffactor pwysig wrth hwyluso cynnydd. Yn bennaf, ceir neges glir yn yr ymchwil mai dulliau ansoddol, disgrifiadol o asesu cyflawniad a chynnydd yw’r dulliau mwyaf addas. Mae ffactorau perthnasol i gynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys y canlynol.

      Cymhlethdod: Gall materion yr ymdrinnir â nhw gan ddysgwyr iau gael eu hailystyried gan ddysgwyr hŷn mewn ffyrdd mwy cymhleth a soffistigedig.

      Rheolaeth: Dylai dysgwyr ennill mwy a mwy o reolaeth dros ddulliau mynegi’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Dyfnder: Mae dysgwyr yn symud o amrywiaeth eang o brofiadau yn y Celfyddydau Mynegiannol i archwilio eu dysgu mewn mwy o ddyfnder.

      Annibyniaeth: Mae dysgwyr yn dod yn fwyfwy annibynnol.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ddewis o amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol er mwyn cyfleu fy syniadau, fy nheimladau a’m hatgofion.

      Gallaf weithio ar y cyd ac yn annibynnol er mwyn cynrychioli syniadau sydd wedi’u hysbrydoli gan arbrofi a chwarae‘n bwrpasol.

      Gallaf weithio ar fy mhen fy hun a chydag eraill i rannu neu gyflwyno fy ngwaith creadigol.

      Gallaf adnabod, drwy chwarae, amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol i fynegi a chyfathrebu.

      Gallaf ddewis technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau yn fy ngwaith creadigol er mwyn cyflawni canlyniadau gwahanol gan roi rhesymau dros fy newisiadau.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ddewis o amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol a’u defnyddio i gyfleu syniadau, teimladau ac atgofion at amrywiaeth o ddibenion.

      Gallaf berfformio, cynhyrchu, arddangos a rhannu fy ymatebion creadigol mewn amrywiaeth o ffyrdd ar gyfer cynulleidfaoedd gwahanol ar fy mhen fy hun a chydag eraill.

      Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau i gyflawni canlyniadau gwahanol.

      Gallaf arbrofi â phriodoleddau gweledol, cyffyrddol a synhwyraidd gan wneud newidiadau addas i’m gwaith pan nodir bod angen ei newid.

      Gallaf adnabod heriau ac ymateb iddynt yn greadigol.

      Gallaf ddangos gwydnwch a hyblygrwydd wrth fynd i’r afael â heriau clywedol, geiriol, gweledol, cerddorol, llafar, corfforol a thechnolegol.

      Gallaf berfformio a chynhyrchu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan amrywiaeth o sbardunau a phrofiadau.

      Gallaf ddefnyddio fy mhrofiad o waith creadigol a hunaniaethau diwylliannol amrywiol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf lunio gwaith creadigol i gyflawni canlyniadau gwahanol gan ddefnyddio cyfuniad o ddisgyblaethau, drwy ddefnyddio technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau â rheolaeth gynyddol.

      Gallaf ddangos gwydnwch a hyblygrwydd wrth fynd i’r afael â heriau creadigol.

      Gallaf addasu fy ngwaith pan fo angen.

      Gallaf gyfuno’r hyn rwy’n ei wybod a’m dealltwriaeth mewn perthynas ag arferion, ffurfiau, arddulliau a genres a chonfensiynau creadigol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol yn hyderus er mwyn creu gwaith at wahanol ddibenion.

      Gallaf greu a gwneud at ddiben penodol ac ystyried effaith fy ngwaith ar y gynulleidfa.

      Gallaf roi a derbyn awgrymiadau yn ystod y broses greadigol er mwyn datblygu fy ngwaith creadigol a gwaith creadigol pobl eraill.

      Gallaf gydweithio i greu gwaith sy’n dangos rheolaeth gynyddol o ran amrywiaeth o sgiliau ar draws disgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf gyfathrebu’n greadigol gan ddefnyddio cynrychiolaeth symbolaidd, delweddau, synau neu symudiadau ac ystyried effaith fy ngwaith creadigol ar gynulleidfa.

      Gallaf berfformio a chyflwyno fy ngwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan amrywiaeth o sbardunau a phrofiadau gan gynnwys hunaniaethau diwylliannol amrywiol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach.

      Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod a’m profiad o waith creadigol o hunaniaethau diwylliannol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach a lleoedd a chyfnodau gwahanol i greu fy ngwaith fy hun.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ddefnyddio fy ngweithgarwch arbrofi ac ymchwilio i drin technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol mewn cyfuniad o ddisgyblaethau, gyda phwrpas a bwriad.

      Gallaf weithio’n annibynnol neu gydweithio ag eraill i gynhyrchu, perfformio a chyflwyno canlyniadau arbrofi, creu’n fyrfyfyr ac ymholi creadigol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol.

      Gallaf gyfleu a mynegi fy syniadau yn llwyddiannus er mwyn dangos fy mod yn datblygu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth.

      Gallaf ddefnyddio syniadau, themâu a thechnegau ymarferwyr creadigol yn ddychmygus ac yn gysyniadol yn fy ngwaith creadigol fy hun.

      Gallaf ddangos fy mod yn deall sut rwy’n defnyddio syniadau, themâu a thechnegau ymarferwyr creadigol yn fy ngwaith creadigol fy hun.

      Gallaf ddefnyddio ymchwil i amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau i ddylanwadu’n gadarnhaol ar fy ngwaith creadigol a dangos fy nealltwriaeth o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres.

      Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau i oresgyn heriau mewn ffordd llawn dychymyg.

      Gallaf oresgyn heriau creadigol drwy ddefnyddio fy mhrofiadau a’r hyn rwy’n ei wybod i lywio a datblygu strategaethau.

      Gallaf greu, cynhyrchu, rhannu a pherfformio gwaith sy’n dangos ymwybyddiaeth o fwriad artistig a chynulleidfa.

      Gallaf gydweithio i greu gwaith ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol a chyd-berchnogi’r broses greadigol.

    • Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ddwyn ynghyd a chymhwyso’r hyn rwy’n ei wybod a dealltwriaeth er mwyn defnyddio technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol mewn cyfuniad o ddisgyblaethau, mewn ffordd soffistigedig a chyda bwriad.

      Gallaf gynhyrchu gwaith creadigol gwreiddiol sy’n defnyddio’r disgyblaethau a’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n gysylltiedig â nhw gan weithio’n annibynnol ac ar y cyd.

      Gallaf greu gwaith ym mhob un o’r Celfyddydau Mynegiannol ac mewn disgyblaethau penodol a dangos dealltwriaeth o’r dulliau gweithredu a fabwysiadwyd gan ymarferwyr creadigol sydd wedi dylanwadu arnaf.

      Gallaf ddefnyddio strategaethau effeithiol i gymryd risg gyda fy ngwaith fy hun a dangos gwydnwch i oresgyn heriau creadigol.

      Gallaf ddangos rheolaeth dechnegol ar wahanol ffurfiau, arddulliau a genres o waith creadigol ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Gallaf gyflwyno fy mwriad creadigol i gyfathrebu â chynulleidfa benodol, a gallaf weithio o fewn terfynau briff yn ystod y broses greadigol.

      Gallaf ystyried diben a chynulleidfa mewn ffordd wybodus wrth berfformio, cyflwyno a marchnata fy ngwaith creadigol.

      Gallaf ddangos yn bwrpasol sut mae hunaniaethau diwylliannol amrywiol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach wedi dylanwadu ar fy ngwaith creadigol gwreiddiol.

    Gwybodaeth ategol i helpu ymarferwyr i ddylunio a datblygu cwricwla manwl mewn ysgolion a lleoliadau.

    • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

      Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

    • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

      Dyniaethau

      • Creu ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd sy’n cynrychioli cyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau gwahanol.
      • Creu amrywiaeth o weithiau celf drwy ddefnyddio cymdeithas, moeseg ac amgylchedd i ysbrydoli a llywio ein gwaith.
      • Ystyried cynaliadwyedd wrth wneud gwaith creadigol.
      • Creu gwaith celf ar gyfer gweithgareddau menter.
      • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
      • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
      • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

      Gwyddoniaeth a Thechnoleg

      • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
      • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
      • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
      • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
      • Defnyddio defnyddiau ac offer i greu’n effeithiol.

      Iechyd a Lles

      • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa, sut mae’n cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
      • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
      • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
      • Cydberthnasau a chymryd risg.
      • Cyfleu syniadau a theimladau.
      • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol.

      Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

      • Defnyddio amrywiaeth o dechnegau drama i greu ystyr.
      • Defnyddio ieithoedd, llenyddiaeth a thraddodiadau artistig Cymru i ysgogi eu gwaith eu hunain.
      • Creu at amrywiaeth o ddibenion a chynulleidfaoedd.

      Mathemateg a Rhifedd

      • Graddfa, maint, cymhareb, cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
      • Ffracsiynau mewn cerddoriaeth.
      • Rhythm.
      • Amseru, cyfyngiadau amser a sut i’w defnyddio’n briodol i gyflawni’r canlyniad a ddymunir.
      • Ymwybyddiaeth ofodol – gwneud defnydd effeithiol o’r gofod wrth greu.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, meddwl, lle, plot, symud, ynganu, naws, traw, tempo, ystum, rhyngweithio.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm a churiad, strwythur.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas a siâp.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o weithgareddau chwarae a gweithgareddau creadigol a gychwynnir gan blant ac a arweinir gan oedolion
      • traddodiadau a dathliadau o wahanol gyfnodau, lleoedd a diwylliannau drwy gelf, cerddoriaeth, dawns, drama a ffilm a’r cyfryngau digidol o’u cymuned, Cymru a’r byd ehangach drwy berfformio a chreu
      • perfformio’n fyw o fewn yr ysgol a thu hwnt iddi
      • rhannu eu gwaith mewn cyd-destunau ffurfiol ac anffurfiol
      • y broses greadigol yn unigol ac ar y cyd fel y bo’n briodol i’r cyd-destun dysgu
      • amrywiaeth o sgiliau ymarferol yn greadigol o fewn chwarae pwrpasol
      • cymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol
      • amrywiaeth o adnoddau a sbardunau i greu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a’r byd
      • gweithgareddau sy’n datblygu eu sgiliau gweledol, clywedol a chinesthetig.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol
      • sut i rannu eu bwriadau creadigol a mynegi eu barnau eu hunain
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu o chwarae pwrpasol, ymholi a dychmygu i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i gyfleu eu syniadau i eraill a datrys problemau
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol unigol a chydweithredol gan fynegi eu barnau eu hunain
      • sut i ddatblygu, cymhwyso ac ymestyn eu syniadau creadigol mewn gwahanol gyfryngau, gan gynnwys y cyfryngau digidol, a defnyddio offer yn ddiogel gan fod yn ymwybodol o berygl
      • sut i ddatblygu eu sgiliau gweledol, clywedol a chinesthetig
      • sut i ddangos perchenogaeth o waith a grëwyd ganddynt.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith sy’n cynrychioli eu syniadau a’u teimladau eu hunain er mwyn iddo gael ei berfformio neu ei rannu
      • cynhyrchu gwaith creadigol mewn ymateb i sbardunau gan ddefnyddio dychymyg, arsylwadau a dyfeisgarwch gyda deunyddiau
      • defnyddio amrywiaeth o offer, adnoddau a thechnolegau yn ddiogel a chyda rheolaeth
      • defnyddio amrywiaeth o elfennau a ffurfiau yn eu gwaith creadigol
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o ddeunyddiau ysgogi a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • defnyddio cyfryngau sy’n gweddu i’w cryfderau unigol, gan gymryd risg lle y bo angen a’u galluogi i gyfathrebu/ymateb yn y ffordd fwyaf effeithiol
      • datblygu, cymhwyso ac ymestyn eu syniadau creadigol mewn gwahanol gyfryngau, gan gynnwys cyfryngau digidol, a defnyddio offer yn ddiogel gan fod yn ymwybodol o berygl
      • cymhwyso eu sgiliau gweledol, eu sgiliau clywedol a’u sgiliau cinesthetig ymarferol
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, motiff.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, furfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • gweithgareddau sy’n eu helpu i ddatblygu amrywiaeth o sgiliau ymarferol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol o wahanol gyfnodau, lleoedd a diwylliannau drwy berfformio a chreu
      • celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol o’u cymuned a’r byd ehangach, drwy berfformio a chreu
      • perfformio’n fyw o fewn yr ysgol a thu hwnt iddi
      • rhannu, perfformio, dangos, cynhyrchu ac arddangos eu gwaith mewn cyd-destunau ffurfiol ac anffurfiol
      • y broses greadigol, yn unigol ac ar y cyd, mewn cyd-destunau dilys
      • cymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol
      • adnoddau sy’n eu hysgogi i gynhyrchu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a’r byd
      • gweithgareddau sy’n datblygu eu sgiliau gweledol a chlywedol a’u sgiliau cinesthetig ymarferol.

      Efallai y bydd angen i ddysgwyr sydd â thalentau penodol neu ddiddordeb penodol mewn disgyblaethau penodol o’r Celfyddydau Mynegiannol gael hyfforddiant arbenigol er mwyn eu helpu i ddatblygu sgiliau penodol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu drwy arbrofi ac ymchwilio i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i wneud dewisiadau a mynegi eu barnau eu hunain am y ffyrdd mwyaf effeithiol o gyfleu eu syniadau a’u hemosiynau
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol cydweithredol ac unigol
      • sut i ddatblygu eu sgiliau gweledol, clywedol a chinesthetig
      • sut i ddatblygu, cymhwyso, cymryd risg ac ymestyn eu syniadau creadigol mewn gwahanol gyfryngau, gan gynnwys y cyfryngau digidol
      • sut i ddefnyddio offer yn ddiogel gan fod yn ymwybodol o berygl
      • sut i ddangos perchenogaeth o’u gwaith creadigol a pharchu gwaith pobl eraill.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith sy’n cynrychioli eu syniadau eu hunain neu sy’n efelychu syniadau pobl eraill, i’w berfformio, ei rannu neu ei gyhoeddi
      • cynhyrchu gwaith at ddiben penodol, gan ddangos y gallu i ymateb mewn ffordd llawn dychymyg
      • dewis elfennau, ffurfiau, offer a thechnolegau, adnoddau a thechnegau priodol i’w galluogi i feistroli sgiliau neu arddangos eu gwaith
      • defnyddio amrywiaeth o offer a thechnolegau ac adnoddau yn ddiogel a chyda rheolaeth gynyddol
      • cynhyrchu celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol mewn ymateb i sbardunau gan ddefnyddio deunyddiau gyda dychymyg a dyfeisgarwch a thrwy arsylwi
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o sbardunau gan gynnwys y rhai sy’n dod o’r Celfyddydau Mynegiannol, yn ogystal â deunydd a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • defnyddio eu sgiliau gweledol, clywedol a chinesthetig
      • datblygu, cymhwyso, cymryd risg ac ymestyn eu syniadau creadigol mewn gwahanol gyfryngau, gan gynnwys y cyfryngau digidol
      • defnyddio offer yn ddiogel gan fod yn ymwybodol o berygl
      • defnyddio cyfryngau sy’n gweddu i’w cryfderau unigol ac yn eu galluogi i gyfathrebu/ymateb yn effeithiol
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud a dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant).

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran, stroffig.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • perfformio, dangos, rhannu ac arddangos eu gwaith mewn cyd-destunau anffurfiol a ffurfiol
      • ymgysylltiad â’r broses greadigol, yn unigol ac ar y cyd, fel y bo’n briodol yn dibynnu ar y ddisgyblaeth a’r cyd‑destun dysgu
      • defnyddio amrywiaeth o sgiliau ymarferol ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol
      • cymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol
      • adnoddau sy’n eu hysgogi i gynhyrchu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a’r byd.

      Efallai y bydd angen i ddysgwyr sydd â thalentau penodol mewn disgyblaethau penodol o’r Celfyddydau Mynegiannol gael hyfforddiant arbenigol er mwyn eu helpu i ddatblygu sgiliau penodol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i adeiladu ar yr hyn y maent eisoes yn ei wybod a’u sgiliau blaenorol, yn enwedig yn y meysydd hynny lle y bydd angen sylfeini cadarn arnynt o ran technegau a sgiliau er mwyn iddynt eu meistroli
      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu drwy arbrofi ac ymchwilio i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i wneud dewisiadau am y ffyrdd mwyaf effeithiol o gyfleu eu bwriad
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol cydweithredol ac unigol gan gymryd cyfrifoldeb am rolau gwahanol
      • sut i ennyn diddordeb cynulleidfa drwy ddefnyddio eu sgiliau mewn disgyblaethau penodol neu ar draws disgyblaethau.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith gwreiddiol o sbardun penodol i’w berfformio, ei rannu neu ei gyhoeddi
      • mireinio a gwella’r sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth yn y meysydd hynny lle y bydd angen sylfeini cadarn arnynt o ran technegau a sgiliau er mwyn iddynt eu meistroli
      • cynhyrchu gwaith creadigol o fewn terfynau briff, gan ddangos y gallu i ymateb mewn ffordd llawn dychymyg a chymryd risg
      • datblygu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth gan gynnwys elfennau a ffurfiau er mwyn arddangos eu gwaith
      • creu gwaith sy’n cynrychioli diwylliant Cymru a diwylliannau byd-eang gan ddangos amrywiaeth o sgiliau a disgyblaethau
      • parhau i ddatblygu eu geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol sy’n eu helpu i esbonio beth yw eu bwriadau creadigol
      • perfformio a rhannu eu gwaith ag amrywiaeth o gynulleidfaoedd mewn lleoliadau ffurfiol ac anffurfiol
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o ddeunydd ysgogi gan gynnwys deunydd sy’n dod o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol, yn ogystal â deunydd a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • nodi ffynonellau cyfeirio gan ddangos parch at waith creadigol pobl eraill
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon, teiran, stroffig, rondo.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • perfformio, dangos, rhannu ac arddangos eu gwaith mewn cyd-destunau anffurfiol a ffurfiol
      • ymgysylltu â’r broses greadigol yn unigol ac ar y cyd fel y bo’n briodol, yn dibynnu ar y ddisgyblaeth a’r cyd-destun dysgu
      • gweithdai ymarferol sy’n canolbwyntio ar ddatblygu sgiliau rhyngddisgyblaethol a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth
      • adnoddau sy’n eu hysgogi i gynhyrchu gwaith creadigol gwreiddiol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a’r byd
      • cymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Efallai y bydd angen i ddysgwyr sy’n datblygu talentau penodol mewn disgyblaethau penodol o’r Celfyddydau Mynegiannol gael hyfforddiant neu ddarpariaeth arbenigol er mwyn eu helpu i feistroli’r sgiliau gofynnol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • am ystyriaethau moesegol priodol a phwysigrwydd ystyriaethau diogelwch wrth greu gwaith creadigol yn y Celfyddydau Mynegiannol a ble y gallant ddod o hyd i’r wybodaeth hon
      • yr arddulliau, y confensiynau, yr elfennau, y ffurfiau, a’r genres sy’n gysylltiedig â disgyblaethau unigol ac ar draws disgyblaethau fel y bo’n briodol
      • am ddeunyddiau, offer a thechnolegau, prosesau, technegau a strategaethau i’w galluogi i ddyfnhau’r hyn y maent yn ei wybod a’u dealltwriaeth a’u sgiliau yn y Celfyddydau Mynegiannol
      • am bwysigrwydd cyfrifoldeb personol a chyfrifoldeb cyfunol wrth ymgysylltu â’r broses greadigol
      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu drwy arbrofi ac ymchwilio i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i ddewis confensiynau, elfennau, ffurfiau, genres, technegau, offer a thechnolegau er mwyn creu gwaith sydd â bwriad artistig penodol
      • am ddulliau o adeiladu, dyfeisio, cynhyrchu, saernio a llunio gwaith creadigol gyda bwriad
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol cydweithredol ac unigol
      • sut i gymryd cyfrifoldeb am wahanol agweddau ar y broses greadigol
      • am ddynameg grŵp er mwyn gweithredu mewn ffyrdd cyfunol, creadigol a phroffesiynol gan fynegi eu barnau eu hunain.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith gwreiddiol i’w berfformio, ei rannu neu ei gyhoeddi gan fod yn ymwybodol o sut i sicrhau gwerthoedd cynhyrchu uchel
      • cynhyrchu gwaith creadigol o fewn terfynau briff, gan ddangos y gallu i ymateb mewn ffordd llawn dychymyg a chynllunio’n effeithiol gan gymryd risg
      • dangos ymwybyddiaeth o ddynameg grŵp er mwyn gweithredu mewn ffyrdd cyfunol, creadigol a phroffesiynol gan fynegi eu barnau eu hunain
      • dehongli amrywiaeth o destunau, elfennau, ffurfiau ac arddulliau creadigol gan ddangos unigoliaeth a gwreiddioldeb
      • dewis a defnyddio’r ddisgyblaeth briodol (disgyblaethau priodol) i ddatblygu eu gwaith creadigol eu hunain er mwyn addysgu a llywio cynulleidfa ac effeithio arni
      • dewis a defnyddio’r ddisgyblaeth briodol (disgyblaethau priodol) i ddatblygu eu gwaith creadigol eu hunain sy’n dangos eu dehongliad o Gymru a’r byd ehangach
      • creu amrywiaeth o gynrychioliadau, gan ddefnyddio’r cyfrwng a’r ddisgyblaeth fwyaf effeithiol
      • cyfuno syniadau o ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd gan ddefnyddio amrywiaeth o sbardunau o wahanol leoedd a diwylliannau mewn cyd-destunau lleol, cenedlaethol a byd-eang
      • defnyddio geirfa a therminoleg sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol i gyfathrebu â chyfoedion ac athrawon/ymarferwyr am eu gwaith creadigol
      • perfformio a chyflwyno eu gwaith ag ymdeimlad o unigoliaeth a pherchenogaeth
      • deall eu hawliau fel creawdwyr ac esbonio agweddau cyfreithiol a moesegol ar barchu gwaith creadigol
      • cymryd cyfrifoldeb am rolau a thasgau penodol o fewn y broses greadigol
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o ddeunydd ysgogi gan gynnwys deunydd sy’n dod o’r Celfyddydau Mynegiannol, yn ogystal â deunydd a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, cerddoriaeth, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol fel sy’n briodol i ofynion penodol y ddisgyblaeth dan sylw.
    • Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad, undod.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, naws, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant, bwriad, ailddehongli.

      Cerddoriaeth: traw, melodi, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni, tonyddiaeth.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon a ffiwg, teiran, stroffig, rondo, thema ac amrywiad, trwy-gyfansawdd, sonata.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • perfformio, dangos, rhannu ac arddangos eu gwaith mewn cyd-destunau anffurfiol, ffurfiol, lleol a byd-eang
      • y broses greadigol yn unigol ac ar y cyd fel y bo’n briodol yn dibynnu ar y ddisgyblaeth a’r cyd-destun dysgu
      • profiadau dysgu sy’n eu galluogi i ddechrau a chwblhau gwaith yn annibynnol, naill ai fel grŵp neu’n unigol
      • y cyfuniad o astudio’r Celfyddydau Mynegiannol a disgyblaethau penodol yn y Celfyddydau Mynegiannol yn ddamcaniaethol ac yn ymarferol
      • gweithdai ymarferol sy’n canolbwyntio ar ddatblygu sgiliau creadigol penodol megis sgiliau offerynnol, sgiliau lleisiol, sgiliau technegol, sgiliau perfformio a sgiliau o ran defnyddio cyfryngau celfyddydol gwahanol
      • gweithgareddau sy’n eu galluogi i ddatblygu amrywiaeth o sgiliau ymarferol cydberthynol ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol
      • adnoddau sy’n eu hysgogi i gynhyrchu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a diwylliannau o bob cwr o’r byd
      • arwain a chymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Efallai y bydd angen i ddysgwyr sydd â thalentau penodol neu ddiddordeb penodol mewn disgyblaethau penodol o’r Celfyddydau Mynegiannol gael hyfforddiant neu ddarpariaeth arbenigol er mwyn eu helpu i feistroli’r sgiliau gofynnol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • am ystyriaethau moesegol priodol a phwysigrwydd ystyriaethau diogelwch wrth wneud gwaith creadigol a ble y gallant ddod o hyd i’r wybodaeth hon
      • yr elfennau, y ffurfiau, yr arddulliau, y genres a’r confensiynau sy’n gysylltiedig â disgyblaethau unigol ac ar draws disgyblaethau fel y bo’n briodol
      • am brosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau, technegau a strategaethau i’w galluogi i ddyfnhau’r hyn y maent yn ei wybod a’u dealltwriaeth a’u sgiliau yn y Celfyddydau Mynegiannol
      • am bwysigrwydd cyfrifoldeb personol a chyfrifoldeb cyfunol wrth ymgysylltu â’r broses greadigol
      • am ddynameg grŵp er mwyn gweithredu mewn ffyrdd cyfunol, creadigol a phroffesiynol i lunio nodau a rennir a mynd ati i’w cyflawni
      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol, gan gynnwys dechrau gwaith creadigol, pennu eu cerrig milltir eu hunain a chwblhau’r gwaith mewn ffordd hunangyfeiriedig
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu drwy arbrofi ac ymchwilio i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i ddewis offer a thechnolegau, technegau, genres, elfennau a chonfensiynau er mwyn creu gwaith sydd â bwriad artistig penodol
      • am ddulliau o gynllunio, dyfeisio, saernïo, cynhyrchu, adeiladu a llunio gwaith creadigol gyda bwriad
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol cydweithredol ac unigol.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith gwreiddiol i’w berfformio, ei rannu neu ei gyhoeddi ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol neu gyfuniad o’r disgyblaethau hyn tra’n ceisio sicrhau gwerthoedd cynhyrchu uchel
      • cynhyrchu gwaith creadigol yn annibynnol o fewn terfynau briff, gan ddangos y gallu i ymateb mewn ffordd llawn dychymyg, defnyddio ffurfiau ac elfennau, cymryd risg, cynllunio’n effeithiol a gweithio o fewn terfynau adnoddau neu gyllideb
      • ail-ddehongli amrywiaeth o destunau, ffurfiau ac arddulliau gan fynegi eu barnau eu hunain a dangos unigoliaeth a gwreiddioldeb
      • dewis a defnyddio’r amgylchedd a’r lleoliad mwyaf priodol i arddangos eu sgiliau penodol yn y Celfyddydau Mynegiannol
      • dewis a defnyddio disgyblaeth neu ddisgyblaethau i’w galluogi i feistroli eu sgiliau creadigol, os yw’n briodol
      • defnyddio’r ddisgyblaeth briodol (disgyblaethau priodol) i ddatblygu eu gwaith creadigol eu hunain er mwyn addysgu a llywio cynulleidfa ac effeithio arni
      • defnyddio’r ddisgyblaeth briodol (disgyblaethau priodol) i ddatblygu eu gwaith creadigol eu hunain sy’n dangos eu dehongliad o Gymru a’r byd ehangach
      • creu amrywiaeth o gynrychioliadau, gan ddefnyddio’r cyfrwng a’r ddisgyblaeth fwyaf effeithiol gan gyfiawnhau eu dewisiadau
      • cyfuno syniadau o ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd gan ddefnyddio amrywiaeth o sbardunau o wahanol leoedd a diwylliannau
      • defnyddio geirfa a therminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth i gyfathrebu â chyfoedion ac athrawon/ymarferwyr am eu gwaith creadigol
      • perfformio a chyflwyno eu gwaith ag ymdeimlad o unigoliaeth a pherchenogaeth
      • deall a myfyrio ar y gwahaniaeth rhwng cymryd ysbrydoliaeth o waith creadigol pobl eraill a defnyddio’r gwaith hwnnw heb ganiatâd, e.e. hawlfraint a defnydd teg
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o ddeunydd ysgogi gan gynnwys deunydd sy’n dod o’r Celfyddydau Mynegiannol, yn ogystal â deunydd a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, cerddoriaeth, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol fel sy’n briodol i ofynion penodol y ddisgyblaeth dan sylw
      • dangos ymwybyddiaeth o ddynameg grŵp er mwyn gweithredu mewn ffyrdd cyfunol, creadigol a phroffesiynol i lunio nodau a rennir a mynd ati i’w cyflawni.

    Bydd ein holl blant a phobl ifanc:

    yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd:

    • yn gosod safonau uchel iddyn nhw eu hunain ac yn chwilio am heriau ac yn eu mwynhau
    • yn datblygu corff o wybodaeth ac sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i gysylltu’r wybodaeth honno a’i chymhwyso at wahanol gyd-destunau
    • yn ymholgar ac yn mwynhau datrys problemau
    • yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurfiau a lleoliadau, drwy’r Gymraeg a’r Saesneg
    • yn gallu egluro’r syniadau a chysyniadau y maent yn dysgu amdanynt
    • yn gallu defnyddio rhif yn effeithiol mewn gwahanol gyd-destunau
    • yn deall sut i ddehongli data a chymhwyso cysyniadau mathemategol
    • yn defnyddio technolegau digidol yn greadigol i gyfathrebu a dod o hyd i wybodaeth a’i dadansoddi
    • yn ymchwilio ac yn gwerthuso eu canfyddiadau’n feirniadol

    ac yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes

    yn gyfranwyr mentrus, creadigol sydd:

    • yn cysylltu ac yn cymhwyso eu gwybodaeth a’u sgiliau i greu syniadau a chynhyrchion
    • yn meddwl yn greadigol er mwyn ail-lunio a datrys problemau
    • yn adnabod cyfleoedd ac yn manteisio arnynt – yn mentro’n bwyllog
    • yn arwain ac yn chwarae rolau gwahanol mewn timau’n effeithiol ac yn gyfrifol
    • yn mynegi syniadau ac emosiynau drwy wahanol gyfryngau
    • yn rhoi o’u hegni a’u sgiliau fel y bydd pobl eraill yn elwa

    ac yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith

    yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd:

    • yn canfod, yn gwerthuso ac yn defnyddio tystiolaeth wrth ffurfio barn
    • yn trafod materion cyfoes ar sail eu gwybodaeth a’u gwerthoedd
    • yn deall ac yn arfer eu cyfrifoldebau a’u hawliau dynol a democrataidd
    • yn deall ac yn ystyried effaith eu gweithredoedd wrth ddewis a gweithredu
    • yn wybodus am eu diwylliant, eu cymuned, eu cymdeithas a’r byd yn awr ac yn y gorffennol
    • yn parchu anghenion a hawliau pobl eraill, fel aelod o gymdeithas amrywiol
    • yn dangos eu hymrwymiad i sicrhau cynaliadwyedd y blaned

    ac yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd

    yn unigolion iach, hyderus sydd:

    • â gwerthoedd sicr ac sy’n sefydlu eu credoau ysbrydol a moesegol
    • yn meithrin eu lles meddyliol ac emosiynol drwy ddatblygu hyder, cadernid ac empathi
    • yn cymhwyso gwybodaeth am effaith deiet ac ymarfer ar iechyd corfforol a meddyliol yn eu bywyd pob dydd
    • yn gwybod sut i ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen i gadw’n ddiogel ac iach
    • yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol
    • yn gwneud penderfyniadau pwyllog ynghylch eu ffordd o fyw ac yn rheoli risg
    • â’r hyder sydd ei angen i gymryd rhan mewn perfformiadau
    • yn ffurfio perthnasoedd cadarnhaol wedi’u seilio ar ymddiriedaeth a pharch at ei gilydd
    • yn wynebu heriau ac yn eu trechu
    • â’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i ddelio â’u bywyd pob dydd mor annibynnol ag y gallant

    ac yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

  • Disgrifiadau o ddysgu sy’n seiliedig ar gynnydd o fewn ac ar draws datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, sydd, yn eu tro, yn adlewyrchu pedwar diben y cwricwlwm.

    • Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyflawniad a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phrofiad.

      Awgryma’r ymchwil fod cynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol, ac mewn creadigrwydd yn fwy cyffredinol, yn dueddol o ddatblygu trwy ddefnyddio ac ailddefnyddio sgiliau cyfarwydd, ond ar adegau gallai hefyd fod yn naid ansoddol. Nid yw’n broses sy’n dilyn trywydd unionsyth, ac nid oes un llwybr sy’n gyffredin i bawb. Gallai dysgwyr symud yn ôl ac ymlaen yn rhwydd wrth brofi gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol ac mae gwahanol ddysgwyr yn dueddol o ddatblygu mewn ffyrdd gwahanol iawn.

      Mae’n amlwg bod yr amgylchedd y mae’r dysgwyr yn dysgu ynddo, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, yn ffactor pwysig wrth hwyluso cynnydd. Yn bennaf, ceir neges glir yn yr ymchwil mai dulliau ansoddol, disgrifiadol o asesu cyflawniad a chynnydd yw’r dulliau mwyaf addas. Mae ffactorau perthnasol i gynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys y canlynol.

      Cymhlethdod: Gall materion yr ymdrinnir â nhw gan ddysgwyr iau gael eu hailystyried gan ddysgwyr hŷn mewn ffyrdd mwy cymhleth a soffistigedig.

      Rheolaeth: Dylai dysgwyr ennill mwy a mwy o reolaeth dros ddulliau mynegi’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Dyfnder: Mae dysgwyr yn symud o amrywiaeth eang o brofiadau yn y Celfyddydau Mynegiannol i archwilio eu dysgu mewn mwy o ddyfnder.

      Annibyniaeth: Mae dysgwyr yn dod yn fwyfwy annibynnol.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf archwilio amrywiaeth o ddeunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i astudio eu nodweddion synhwyraidd a chynhyrchiol fel sail i’m gwaith.

      Gallaf archwilio amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol a, chan ddefnyddio fy nychymyg, gallaf ystyried eu potensial i gyflawni canlyniadau gwahanol.

      Gallaf ofyn cwestiynau i ganfod sut a pham y caiff gwaith creadigol ei wneud a gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod i ddatblygu syniadau gwreiddiol.

      Gallaf archwilio sut y caiff syniadau, teimladau, hwyliau a barnau pobl eraill eu cyfleu a’u rhannu drwy’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf ymchwilio i amrywiaeth o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres nid yn unig o’m profiadau fy hun ond hefyd o’r byd ehangach o’m hamgylch er mwyn datblygu fy ymateb creadigol yn annibynol ac ar y cyd.

    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ymateb â chwilfrydedd i amrywiaeth o sbardunau artistig drwy fynegi fy hoff bethau a’m cas bethau.

      Gallaf ymateb i’m gwaith creadigol fy hun a gwaith pobl eraill, drwy fynegi fy hoff bethau a’m cas bethau.

      Gallaf roi rhesymau dros fy newis.

      Gallaf wrando ar bobl eraill sy’n mynegi barn am fy ngwaith creadigol.

    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ddewis o amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol er mwyn cyfleu fy syniadau, fy nheimladau a’m hatgofion.

      Gallaf weithio ar y cyd ac yn annibynnol er mwyn cynrychioli syniadau sydd wedi’u hysbrydoli gan arbrofi a chwarae‘n bwrpasol.

      Gallaf weithio ar fy mhen fy hun a chydag eraill i rannu neu gyflwyno fy ngwaith creadigol.

      Gallaf adnabod, drwy chwarae, amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol i fynegi a chyfathrebu.

      Gallaf ddewis technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau yn fy ngwaith creadigol er mwyn cyflawni canlyniadau gwahanol gan roi rhesymau dros fy newisiadau.

    Gwybodaeth ategol i helpu ymarferwyr i ddylunio a datblygu cwricwla manwl mewn ysgolion a lleoliadau.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau.
        • Archwilio ein diwylliant ein hunain a diwylliannau eraill.
        • Drwy’r celfyddydau gallwn archwilio cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Ymchwilio i feysydd cynaliadwyedd, busnes a dinasyddiaeth gyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau; defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Defnyddio technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Archwilio defnyddiau ac offer.
        • Prosesau creadigol dylunio ac ymchwilio.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng artistiaid a chynulleidfa.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau yn ymwneud â’r Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama.
        • Hunaniaeth – archwilio ieithoedd Cymru a thraddodiadau artistig cyfansoddi caneuon, ysgrifennu creadigol, barddoniaeth, eisteddfodau, caneuon.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; amlgyfrwng; chwarae rôl (cyfathrebu a llafaredd).
        • Rôl y broses greadigol o ran ysgrifennu creadigol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Archwilio llinellau amser drwy gyfnodau mewn hanes.
        • Archwilio cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Archwilio ymdeimlad o amser, amseru, cyfyngiadau amser.
        • Ymwybyddiaeth o ofod – archwilio sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i gael effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, meddwl, lle, plot, symudiad, ynganu, naws, traw, tempo, ystum, rhyngweithio.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm a churiad, strwythur.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • gwahanol fathau o chwarae ac amrywiaeth o weithgareddau creadigol a gychwynnir gan blant ac a arweinir gan oedolion
      • arbrofi ag amrywiaeth o sgiliau ymarferol a thechnolegol yn greadigol o fewn chwarae pwrpasol
      • gweithgareddau chwarae pwrpasol a chreadigol sy’n cynnig cyfle i ddysgwyr ddefnyddio amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol
      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli, ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod a chwestiynu ac sy’n ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu a dyfnhau eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau, genres, testunau creadigol a dathliadau o wahanol gyfnodau a diwylliannau drwy gelf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • y gellir rhannu syniadau, teimladau, naws a barnau pobl eraill drwy ddulliau corfforol, sonig, geiriol, gweledol a thechnolegol
      • amrywiaeth briodol o elfennau a geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • bod pobl ar hyd yr oesoedd ac o wahanol ddiwylliannau wedi cynhyrchu gwaith creadigol er mwyn dathlu eu diwylliant a’u hunaniaeth.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy greu’n fyrfyfyr ac arbrofi’n ymarferol, i ffyrdd y gellir defnyddio celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr
      • dethol a defnyddio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol i greu effaith ar gyfer cynulleidfa
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy chwarae creadigol a phwrpasol
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa
      • gweithio’n annibynnol ac ar y cyd i ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol.
    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Defnyddir y dyniaethau fel cyd-destun i archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau, a llunio ymatebion unigol.
        • Archwilio ein gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol diwylliannau eraill ac ymateb iddo.
        • Drwy’r Celfyddydau Mynegiannol gallwn ystyried cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Datblygu ymwybyddiaeth o faterion sy’n ymwneud â chynaliadwyedd a busnes, a llunio ymateb iddynt, a dod yn ddinasyddion cyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol.
        • Y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Ymateb i’r defnyddiau a’r technolegau a ddefnyddir gennym ni ein hunain ac artistiaid.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Sut rydym yn defnyddio iaith i gyfleu ein meddyliau, teimladau a syniadau, ac i fynegi ein gwerthfawrogiad beirniadol.
        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama, ac ymateb iddynt.
        • Hunaniaeth – ymateb i ieithoedd Cymru a’r traddodiadau artistig o ganu, cyfansoddi caneuon, adrodd, ysgrifennu creadigol, llenyddiaeth o bob ffurf, eisteddfodau.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; cyfryngau amlgyfrwng; chwarae rôl – cyfathrebu a llafaredd.
        • Ymateb i’n gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol pobl eraill a myfyrio arno, gan ddefnyddio iaith a therminoleg briodol.

        Iechyd a Lles

        • Dewis, gwneud penderfyniadau, meithrin cydberthnasau cadarnhaol, meddwl yn feirniadol, rhoi adborth adeiladol, sut rydym yn dehongli pethau, barnau unigol.
        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa; sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl da.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau y Celfyddydau Mynegiannol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Gwybodaeth am gyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – ystyried sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i greu effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, meddwl, lle, plot, symud, ynganu, naws, traw, tempo, ystum, rhyngweithio.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm a churiad, strwythur.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli eu cymuned, diwylliant Cymru a diwylliannau o bob cwr o’r byd er mwyn llunio ymateb iddynt
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn ysgogi cynulleidfa i ymateb.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i fyfyrio ar lwyddiant eu gwaith
      • sut i rannu eu syniadau am waith creadigol pobl eraill
      • sut i ymateb yn briodol fel aelod o’r gynulleidfa.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • rhoi barnau am eu gwaith creadigol eu hunain a gwaith pobl eraill
      • adnabod elfennau, ffurfiau a thechnegau yn eu gwaith creadigol.
    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Creu ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd sy’n cynrychioli cyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau gwahanol.
        • Creu amrywiaeth o weithiau celf drwy ddefnyddio cymdeithas, moeseg ac amgylchedd i ysbrydoli a llywio ein gwaith.
        • Ystyried cynaliadwyedd wrth wneud gwaith creadigol.
        • Creu gwaith celf ar gyfer gweithgareddau menter.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Defnyddio defnyddiau ac offer i greu’n effeithiol.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa, sut mae’n cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Defnyddio amrywiaeth o dechnegau drama i greu ystyr.
        • Defnyddio ieithoedd, llenyddiaeth a thraddodiadau artistig Cymru i ysgogi eu gwaith eu hunain.
        • Creu at amrywiaeth o ddibenion a chynulleidfaoedd.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Graddfa, maint, cymhareb, cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ffracsiynau mewn cerddoriaeth.
        • Rhythm.
        • Amseru, cyfyngiadau amser a sut i’w defnyddio’n briodol i gyflawni’r canlyniad a ddymunir.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – gwneud defnydd effeithiol o’r gofod wrth greu.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, meddwl, lle, plot, symud, ynganu, naws, traw, tempo, ystum, rhyngweithio.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm a churiad, strwythur.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas a siâp.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o weithgareddau chwarae a gweithgareddau creadigol a gychwynnir gan blant ac a arweinir gan oedolion
      • traddodiadau a dathliadau o wahanol gyfnodau, lleoedd a diwylliannau drwy gelf, cerddoriaeth, dawns, drama a ffilm a’r cyfryngau digidol o’u cymuned, Cymru a’r byd ehangach drwy berfformio a chreu
      • perfformio’n fyw o fewn yr ysgol a thu hwnt iddi
      • rhannu eu gwaith mewn cyd-destunau ffurfiol ac anffurfiol
      • y broses greadigol yn unigol ac ar y cyd fel y bo’n briodol i’r cyd-destun dysgu
      • amrywiaeth o sgiliau ymarferol yn greadigol o fewn chwarae pwrpasol
      • cymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol
      • amrywiaeth o adnoddau a sbardunau i greu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a’r byd
      • gweithgareddau sy’n datblygu eu sgiliau gweledol, clywedol a chinesthetig.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol
      • sut i rannu eu bwriadau creadigol a mynegi eu barnau eu hunain
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu o chwarae pwrpasol, ymholi a dychmygu i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i gyfleu eu syniadau i eraill a datrys problemau
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol unigol a chydweithredol gan fynegi eu barnau eu hunain
      • sut i ddatblygu, cymhwyso ac ymestyn eu syniadau creadigol mewn gwahanol gyfryngau, gan gynnwys y cyfryngau digidol, a defnyddio offer yn ddiogel gan fod yn ymwybodol o berygl
      • sut i ddatblygu eu sgiliau gweledol, clywedol a chinesthetig
      • sut i ddangos perchenogaeth o waith a grëwyd ganddynt.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith sy’n cynrychioli eu syniadau a’u teimladau eu hunain er mwyn iddo gael ei berfformio neu ei rannu
      • cynhyrchu gwaith creadigol mewn ymateb i sbardunau gan ddefnyddio dychymyg, arsylwadau a dyfeisgarwch gyda deunyddiau
      • defnyddio amrywiaeth o offer, adnoddau a thechnolegau yn ddiogel a chyda rheolaeth
      • defnyddio amrywiaeth o elfennau a ffurfiau yn eu gwaith creadigol
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o ddeunyddiau ysgogi a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • defnyddio cyfryngau sy’n gweddu i’w cryfderau unigol, gan gymryd risg lle y bo angen a’u galluogi i gyfathrebu/ymateb yn y ffordd fwyaf effeithiol
      • datblygu, cymhwyso ac ymestyn eu syniadau creadigol mewn gwahanol gyfryngau, gan gynnwys cyfryngau digidol, a defnyddio offer yn ddiogel gan fod yn ymwybodol o berygl
      • cymhwyso eu sgiliau gweledol, eu sgiliau clywedol a’u sgiliau cinesthetig ymarferol
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol.

    Bydd ein holl blant a phobl ifanc:

    yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd:

    • yn gosod safonau uchel iddyn nhw eu hunain ac yn chwilio am heriau ac yn eu mwynhau
    • yn datblygu corff o wybodaeth ac sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i gysylltu’r wybodaeth honno a’i chymhwyso at wahanol gyd-destunau
    • yn ymholgar ac yn mwynhau datrys problemau
    • yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurfiau a lleoliadau, drwy’r Gymraeg a’r Saesneg
    • yn gallu egluro’r syniadau a chysyniadau y maent yn dysgu amdanynt
    • yn gallu defnyddio rhif yn effeithiol mewn gwahanol gyd-destunau
    • yn deall sut i ddehongli data a chymhwyso cysyniadau mathemategol
    • yn defnyddio technolegau digidol yn greadigol i gyfathrebu a dod o hyd i wybodaeth a’i dadansoddi
    • yn ymchwilio ac yn gwerthuso eu canfyddiadau’n feirniadol

    ac yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes

    yn gyfranwyr mentrus, creadigol sydd:

    • yn cysylltu ac yn cymhwyso eu gwybodaeth a’u sgiliau i greu syniadau a chynhyrchion
    • yn meddwl yn greadigol er mwyn ail-lunio a datrys problemau
    • yn adnabod cyfleoedd ac yn manteisio arnynt – yn mentro’n bwyllog
    • yn arwain ac yn chwarae rolau gwahanol mewn timau’n effeithiol ac yn gyfrifol
    • yn mynegi syniadau ac emosiynau drwy wahanol gyfryngau
    • yn rhoi o’u hegni a’u sgiliau fel y bydd pobl eraill yn elwa

    ac yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith

    yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd:

    • yn canfod, yn gwerthuso ac yn defnyddio tystiolaeth wrth ffurfio barn
    • yn trafod materion cyfoes ar sail eu gwybodaeth a’u gwerthoedd
    • yn deall ac yn arfer eu cyfrifoldebau a’u hawliau dynol a democrataidd
    • yn deall ac yn ystyried effaith eu gweithredoedd wrth ddewis a gweithredu
    • yn wybodus am eu diwylliant, eu cymuned, eu cymdeithas a’r byd yn awr ac yn y gorffennol
    • yn parchu anghenion a hawliau pobl eraill, fel aelod o gymdeithas amrywiol
    • yn dangos eu hymrwymiad i sicrhau cynaliadwyedd y blaned

    ac yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd

    yn unigolion iach, hyderus sydd:

    • â gwerthoedd sicr ac sy’n sefydlu eu credoau ysbrydol a moesegol
    • yn meithrin eu lles meddyliol ac emosiynol drwy ddatblygu hyder, cadernid ac empathi
    • yn cymhwyso gwybodaeth am effaith deiet ac ymarfer ar iechyd corfforol a meddyliol yn eu bywyd pob dydd
    • yn gwybod sut i ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen i gadw’n ddiogel ac iach
    • yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol
    • yn gwneud penderfyniadau pwyllog ynghylch eu ffordd o fyw ac yn rheoli risg
    • â’r hyder sydd ei angen i gymryd rhan mewn perfformiadau
    • yn ffurfio perthnasoedd cadarnhaol wedi’u seilio ar ymddiriedaeth a pharch at ei gilydd
    • yn wynebu heriau ac yn eu trechu
    • â’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i ddelio â’u bywyd pob dydd mor annibynnol ag y gallant

    ac yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

  • Disgrifiadau o ddysgu sy’n seiliedig ar gynnydd o fewn ac ar draws datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, sydd, yn eu tro, yn adlewyrchu pedwar diben y cwricwlwm.

    • Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyflawniad a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phrofiad.

      Awgryma’r ymchwil fod cynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol, ac mewn creadigrwydd yn fwy cyffredinol, yn dueddol o ddatblygu trwy ddefnyddio ac ailddefnyddio sgiliau cyfarwydd, ond ar adegau gallai hefyd fod yn naid ansoddol. Nid yw’n broses sy’n dilyn trywydd unionsyth, ac nid oes un llwybr sy’n gyffredin i bawb. Gallai dysgwyr symud yn ôl ac ymlaen yn rhwydd wrth brofi gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol ac mae gwahanol ddysgwyr yn dueddol o ddatblygu mewn ffyrdd gwahanol iawn.

      Mae’n amlwg bod yr amgylchedd y mae’r dysgwyr yn dysgu ynddo, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, yn ffactor pwysig wrth hwyluso cynnydd. Yn bennaf, ceir neges glir yn yr ymchwil mai dulliau ansoddol, disgrifiadol o asesu cyflawniad a chynnydd yw’r dulliau mwyaf addas. Mae ffactorau perthnasol i gynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys y canlynol.

      Cymhlethdod: Gall materion yr ymdrinnir â nhw gan ddysgwyr iau gael eu hailystyried gan ddysgwyr hŷn mewn ffyrdd mwy cymhleth a soffistigedig.

      Rheolaeth: Dylai dysgwyr ennill mwy a mwy o reolaeth dros ddulliau mynegi’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Dyfnder: Mae dysgwyr yn symud o amrywiaeth eang o brofiadau yn y Celfyddydau Mynegiannol i archwilio eu dysgu mewn mwy o ddyfnder.

      Annibyniaeth: Mae dysgwyr yn dod yn fwyfwy annibynnol.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf arbrofi ac yna ddewis arferion, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau priodol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol er mwyn archwilio syniadau sydd wedi eu hysbrydoli gan fy nychymyg a’m chwilfrydedd.

      Gallaf archwilio gwaith creadigol pobl eraill a defnyddio fy mhrofiad i lywio a dylanwadu ar fy syniadau gwreiddiol fy hun.

      Gallaf adnabod prif ddiben gwaith creadigol drwy archwilio dulliau clywedol, llafar, corfforol, ysgrifenedig, gweledol a thechnolegol.

      Gallaf ddefnyddio geirfa briodol sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol wrth arbrofi ag arferion a thechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol.

      Gallaf archwilio sut mae artistiaid a gwaith creadigol yn cyfleu hwyliau, teimladau a syniadau.

      Gallaf archwilio ac ystyried sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i gynrychioli, dogfennu, rhannu a dathlu hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol a geir yn fy nghymuned, yng Nghymru ac yn y byd ehangach.

    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf roi a derbyn adborth fel cynulleidfa a chyfranogwr mewn gweithgareddau creadigol.

      Gallaf esbonio’r dewisiadau a wnaf wrth i mi ddatblygu fy ngwaith creadigol gan ddefnyddio terminoleg briodol sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol.

      Gallaf dderbyn barnau pobl eraill a’u defnyddio i wneud newidiadau i’m gwaith creadigol.

      Gallaf fyfyrio ar y ffordd y caiff naws, emosiynau a syniadau eu cyfleu drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn fy ngwaith fy hun ac yng ngwaith creadigol pobl eraill.

      Gallaf gymharu fy ngwaith â gwaith pobl eraill, gan gynnwys gwaith fy nghyfoedion a gwaith o ddiwylliannau eraill.

      Gallaf fyfyrio ar briodoldeb y technegau, y deunyddiau a’r adnoddau, yr offer a’r technolegau rwyf wedi’u defnyddio i gyfleu fy syniadau.

    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ddewis o amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol a’u defnyddio i gyfleu syniadau, teimladau ac atgofion at amrywiaeth o ddibenion.

      Gallaf berfformio, cynhyrchu, arddangos a rhannu fy ymatebion creadigol mewn amrywiaeth o ffyrdd ar gyfer cynulleidfaoedd gwahanol ar fy mhen fy hun a chydag eraill.

      Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau i gyflawni canlyniadau gwahanol.

      Gallaf arbrofi â phriodoleddau gweledol, cyffyrddol a synhwyraidd gan wneud newidiadau addas i’m gwaith pan nodir bod angen ei newid.

      Gallaf adnabod heriau ac ymateb iddynt yn greadigol.

      Gallaf ddangos gwydnwch a hyblygrwydd wrth fynd i’r afael â heriau clywedol, geiriol, gweledol, cerddorol, llafar, corfforol a thechnolegol.

      Gallaf berfformio a chynhyrchu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan amrywiaeth o sbardunau a phrofiadau.

      Gallaf ddefnyddio fy mhrofiad o waith creadigol a hunaniaethau diwylliannol amrywiol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach.

    Gwybodaeth ategol i helpu ymarferwyr i ddylunio a datblygu cwricwla manwl mewn ysgolion a lleoliadau.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau.
        • Archwilio ein diwylliant ein hunain a diwylliannau eraill.
        • Drwy’r celfyddydau gallwn archwilio cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Ymchwilio i feysydd cynaliadwyedd, busnes a dinasyddiaeth gyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau; defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Defnyddio technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Archwilio defnyddiau ac offer.
        • Prosesau creadigol dylunio ac ymchwilio.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng artistiaid a chynulleidfa.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau yn ymwneud â’r Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama.
        • Hunaniaeth – archwilio ieithoedd Cymru a thraddodiadau artistig cyfansoddi caneuon, ysgrifennu creadigol, barddoniaeth, eisteddfodau, caneuon.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; amlgyfrwng; chwarae rôl (cyfathrebu a llafaredd).
        • Rôl y broses greadigol o ran ysgrifennu creadigol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Archwilio llinellau amser drwy gyfnodau mewn hanes.
        • Archwilio cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Archwilio ymdeimlad o amser, amseru, cyfyngiadau amser.
        • Ymwybyddiaeth o ofod – archwilio sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i gael effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf ac egwyddorion symud.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, lefelau, blocio, naws, symud, traw, tempo, acen, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, motiff.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod a chwestiynu, ac sy’n ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau, genres, a thestunau creadigol o wahanol gyfnodau a diwylliannau drwy gelf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach
      • amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu ac ehangu eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • y gellir rhannu syniadau, teimladau, naws a barnau pobl eraill drwy ddulliau clywedol, llafar, corfforol, sonig, geiriol, gweledol a thechnolegol
      • amrywiaeth o eirfa sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut mae ymarferwyr creadigol o bob un o’r disgyblaethau yn defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau i greu ystyr
      • bod pobl ar hyd yr oesoedd ac o wahanol ddiwylliannau wedi cynhyrchu gwaith creadigol er mwyn dathlu eu diwylliant a’u hunaniaeth
      • sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn defnyddio symbolaeth i gyfleu ystyr.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy greu’n fyrfyfyr ac arbrofi’n ymarferol, i’r ffordd y gellir defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr
      • dethol a defnyddio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol i greu effaith ar gynulleidfa
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy chwarae creadigol a phwrpasol
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa er mwyn profi sut maent yn cyfleu ystyr a bwriad
      • gweithio’n annibynnol ac ar y cyd i ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol
      • datblygu rheolaeth gynyddol wrth ddefnyddio offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol.
    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Defnyddir y dyniaethau fel cyd-destun i archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau, a llunio ymatebion unigol.
        • Archwilio ein gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol diwylliannau eraill ac ymateb iddo.
        • Drwy’r Celfyddydau Mynegiannol gallwn ystyried cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Datblygu ymwybyddiaeth o faterion sy’n ymwneud â chynaliadwyedd a busnes, a llunio ymateb iddynt, a dod yn ddinasyddion cyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol.
        • Y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Ymateb i’r defnyddiau a’r technolegau a ddefnyddir gennym ni ein hunain ac artistiaid.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Sut rydym yn defnyddio iaith i gyfleu ein meddyliau, teimladau a syniadau, ac i fynegi ein gwerthfawrogiad beirniadol.
        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama, ac ymateb iddynt.
        • Hunaniaeth – ymateb i ieithoedd Cymru a’r traddodiadau artistig o ganu, cyfansoddi caneuon, adrodd, ysgrifennu creadigol, llenyddiaeth o bob ffurf, eisteddfodau.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; cyfryngau amlgyfrwng; chwarae rôl – cyfathrebu a llafaredd.
        • Ymateb i’n gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol pobl eraill a myfyrio arno, gan ddefnyddio iaith a therminoleg briodol.

        Iechyd a Lles

        • Dewis, gwneud penderfyniadau, meithrin cydberthnasau cadarnhaol, meddwl yn feirniadol, rhoi adborth adeiladol, sut rydym yn dehongli pethau, barnau unigol.
        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa; sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl da.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau y Celfyddydau Mynegiannol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Gwybodaeth am gyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – ystyried sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i greu effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, motiff.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli’r hunaniaeth ddiwylliannol amrywiol a geir yn eu cymuned, yng Nghymru a phob cwr o’r byd er mwyn ymateb iddynt
      • cyd-destunau sy’n eu galluogi i ystyried a gwerthuso gwaith eu cyfoedion mewn ffordd strwythuredig ac iddi ffocws
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn iddynt allu myfyrio ar ganlyniad y broses greadigol a’i gwerthuso
      • proses greadigol sy’n disgwyl i ddysgwyr ymateb i’w gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, myfyrio arno a’i werthuso er mwyn gwella’r gwaith.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • bod myfyrio, gwerthuso a mireinio yn rhannau pwysig o’r broses greadigol
      • sut i werthuso gwaith sy’n ymwneud â’r Celfyddydau Mynegiannol a dysgu drwy ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • sut i roi adborth (sy’n briodol i’r cam cynnydd) ar ansawdd gwaith i’w cyfoedion.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • rhoi barnau am eu gwaith creadigol eu hunain a gwaith pobl eraill
      • adnabod enghreifftiau allweddol o dechnegau, confensiynau, elfennau, nodweddion, ffurfiau, arddulliau, offer a thechnolegau, ymhlith pethau eraill, mewn gwaith creadigol
      • cymharu eu gwaith nhw â gwaith creadigol o gyfnodau a diwylliannau gwahanol
      • nodi’r syniadau a’r themâu a gynrychiolir mewn gwaith creadigol
      • cymharu dehongliadau gwahanol o’r un thema ar draws disgyblaethau
      • diwygio eu gwaith eu hunain mewn ymateb i werthusiad beirniadol gan eu cyfoedion a’u hathrawon/ymarferwyr.
    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Creu ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd sy’n cynrychioli cyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau gwahanol.
        • Creu amrywiaeth o weithiau celf drwy ddefnyddio cymdeithas, moeseg ac amgylchedd i ysbrydoli a llywio ein gwaith.
        • Ystyried cynaliadwyedd wrth wneud gwaith creadigol.
        • Creu gwaith celf ar gyfer gweithgareddau menter.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Defnyddio defnyddiau ac offer i greu’n effeithiol.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa, sut mae’n cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Defnyddio amrywiaeth o dechnegau drama i greu ystyr.
        • Defnyddio ieithoedd, llenyddiaeth a thraddodiadau artistig Cymru i ysgogi eu gwaith eu hunain.
        • Creu at amrywiaeth o ddibenion a chynulleidfaoedd.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Graddfa, maint, cymhareb, cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ffracsiynau mewn cerddoriaeth.
        • Rhythm.
        • Amseru, cyfyngiadau amser a sut i’w defnyddio’n briodol i gyflawni’r canlyniad a ddymunir.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – gwneud defnydd effeithiol o’r gofod wrth greu.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig).

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, motiff.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, furfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • gweithgareddau sy’n eu helpu i ddatblygu amrywiaeth o sgiliau ymarferol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol o wahanol gyfnodau, lleoedd a diwylliannau drwy berfformio a chreu
      • celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol o’u cymuned a’r byd ehangach, drwy berfformio a chreu
      • perfformio’n fyw o fewn yr ysgol a thu hwnt iddi
      • rhannu, perfformio, dangos, cynhyrchu ac arddangos eu gwaith mewn cyd-destunau ffurfiol ac anffurfiol
      • y broses greadigol, yn unigol ac ar y cyd, mewn cyd-destunau dilys
      • cymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol
      • adnoddau sy’n eu hysgogi i gynhyrchu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a’r byd
      • gweithgareddau sy’n datblygu eu sgiliau gweledol a chlywedol a’u sgiliau cinesthetig ymarferol.

      Efallai y bydd angen i ddysgwyr sydd â thalentau penodol neu ddiddordeb penodol mewn disgyblaethau penodol o’r Celfyddydau Mynegiannol gael hyfforddiant arbenigol er mwyn eu helpu i ddatblygu sgiliau penodol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu drwy arbrofi ac ymchwilio i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i wneud dewisiadau a mynegi eu barnau eu hunain am y ffyrdd mwyaf effeithiol o gyfleu eu syniadau a’u hemosiynau
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol cydweithredol ac unigol
      • sut i ddatblygu eu sgiliau gweledol, clywedol a chinesthetig
      • sut i ddatblygu, cymhwyso, cymryd risg ac ymestyn eu syniadau creadigol mewn gwahanol gyfryngau, gan gynnwys y cyfryngau digidol
      • sut i ddefnyddio offer yn ddiogel gan fod yn ymwybodol o berygl
      • sut i ddangos perchenogaeth o’u gwaith creadigol a pharchu gwaith pobl eraill.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith sy’n cynrychioli eu syniadau eu hunain neu sy’n efelychu syniadau pobl eraill, i’w berfformio, ei rannu neu ei gyhoeddi
      • cynhyrchu gwaith at ddiben penodol, gan ddangos y gallu i ymateb mewn ffordd llawn dychymyg
      • dewis elfennau, ffurfiau, offer a thechnolegau, adnoddau a thechnegau priodol i’w galluogi i feistroli sgiliau neu arddangos eu gwaith
      • defnyddio amrywiaeth o offer a thechnolegau ac adnoddau yn ddiogel a chyda rheolaeth gynyddol
      • cynhyrchu celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol mewn ymateb i sbardunau gan ddefnyddio deunyddiau gyda dychymyg a dyfeisgarwch a thrwy arsylwi
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o sbardunau gan gynnwys y rhai sy’n dod o’r Celfyddydau Mynegiannol, yn ogystal â deunydd a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • defnyddio eu sgiliau gweledol, clywedol a chinesthetig
      • datblygu, cymhwyso, cymryd risg ac ymestyn eu syniadau creadigol mewn gwahanol gyfryngau, gan gynnwys y cyfryngau digidol
      • defnyddio offer yn ddiogel gan fod yn ymwybodol o berygl
      • defnyddio cyfryngau sy’n gweddu i’w cryfderau unigol ac yn eu galluogi i gyfathrebu/ymateb yn effeithiol
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol.

    Bydd ein holl blant a phobl ifanc:

    yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd:

    • yn gosod safonau uchel iddyn nhw eu hunain ac yn chwilio am heriau ac yn eu mwynhau
    • yn datblygu corff o wybodaeth ac sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i gysylltu’r wybodaeth honno a’i chymhwyso at wahanol gyd-destunau
    • yn ymholgar ac yn mwynhau datrys problemau
    • yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurfiau a lleoliadau, drwy’r Gymraeg a’r Saesneg
    • yn gallu egluro’r syniadau a chysyniadau y maent yn dysgu amdanynt
    • yn gallu defnyddio rhif yn effeithiol mewn gwahanol gyd-destunau
    • yn deall sut i ddehongli data a chymhwyso cysyniadau mathemategol
    • yn defnyddio technolegau digidol yn greadigol i gyfathrebu a dod o hyd i wybodaeth a’i dadansoddi
    • yn ymchwilio ac yn gwerthuso eu canfyddiadau’n feirniadol

    ac yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes

    yn gyfranwyr mentrus, creadigol sydd:

    • yn cysylltu ac yn cymhwyso eu gwybodaeth a’u sgiliau i greu syniadau a chynhyrchion
    • yn meddwl yn greadigol er mwyn ail-lunio a datrys problemau
    • yn adnabod cyfleoedd ac yn manteisio arnynt – yn mentro’n bwyllog
    • yn arwain ac yn chwarae rolau gwahanol mewn timau’n effeithiol ac yn gyfrifol
    • yn mynegi syniadau ac emosiynau drwy wahanol gyfryngau
    • yn rhoi o’u hegni a’u sgiliau fel y bydd pobl eraill yn elwa

    ac yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith

    yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd:

    • yn canfod, yn gwerthuso ac yn defnyddio tystiolaeth wrth ffurfio barn
    • yn trafod materion cyfoes ar sail eu gwybodaeth a’u gwerthoedd
    • yn deall ac yn arfer eu cyfrifoldebau a’u hawliau dynol a democrataidd
    • yn deall ac yn ystyried effaith eu gweithredoedd wrth ddewis a gweithredu
    • yn wybodus am eu diwylliant, eu cymuned, eu cymdeithas a’r byd yn awr ac yn y gorffennol
    • yn parchu anghenion a hawliau pobl eraill, fel aelod o gymdeithas amrywiol
    • yn dangos eu hymrwymiad i sicrhau cynaliadwyedd y blaned

    ac yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd

    yn unigolion iach, hyderus sydd:

    • â gwerthoedd sicr ac sy’n sefydlu eu credoau ysbrydol a moesegol
    • yn meithrin eu lles meddyliol ac emosiynol drwy ddatblygu hyder, cadernid ac empathi
    • yn cymhwyso gwybodaeth am effaith deiet ac ymarfer ar iechyd corfforol a meddyliol yn eu bywyd pob dydd
    • yn gwybod sut i ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen i gadw’n ddiogel ac iach
    • yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol
    • yn gwneud penderfyniadau pwyllog ynghylch eu ffordd o fyw ac yn rheoli risg
    • â’r hyder sydd ei angen i gymryd rhan mewn perfformiadau
    • yn ffurfio perthnasoedd cadarnhaol wedi’u seilio ar ymddiriedaeth a pharch at ei gilydd
    • yn wynebu heriau ac yn eu trechu
    • â’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i ddelio â’u bywyd pob dydd mor annibynnol ag y gallant

    ac yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

  • Disgrifiadau o ddysgu sy’n seiliedig ar gynnydd o fewn ac ar draws datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, sydd, yn eu tro, yn adlewyrchu pedwar diben y cwricwlwm.

    • Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyflawniad a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phrofiad.

      Awgryma’r ymchwil fod cynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol, ac mewn creadigrwydd yn fwy cyffredinol, yn dueddol o ddatblygu trwy ddefnyddio ac ailddefnyddio sgiliau cyfarwydd, ond ar adegau gallai hefyd fod yn naid ansoddol. Nid yw’n broses sy’n dilyn trywydd unionsyth, ac nid oes un llwybr sy’n gyffredin i bawb. Gallai dysgwyr symud yn ôl ac ymlaen yn rhwydd wrth brofi gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol ac mae gwahanol ddysgwyr yn dueddol o ddatblygu mewn ffyrdd gwahanol iawn.

      Mae’n amlwg bod yr amgylchedd y mae’r dysgwyr yn dysgu ynddo, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, yn ffactor pwysig wrth hwyluso cynnydd. Yn bennaf, ceir neges glir yn yr ymchwil mai dulliau ansoddol, disgrifiadol o asesu cyflawniad a chynnydd yw’r dulliau mwyaf addas. Mae ffactorau perthnasol i gynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys y canlynol.

      Cymhlethdod: Gall materion yr ymdrinnir â nhw gan ddysgwyr iau gael eu hailystyried gan ddysgwyr hŷn mewn ffyrdd mwy cymhleth a soffistigedig.

      Rheolaeth: Dylai dysgwyr ennill mwy a mwy o reolaeth dros ddulliau mynegi’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Dyfnder: Mae dysgwyr yn symud o amrywiaeth eang o brofiadau yn y Celfyddydau Mynegiannol i archwilio eu dysgu mewn mwy o ddyfnder.

      Annibyniaeth: Mae dysgwyr yn dod yn fwyfwy annibynnol.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf arbrofi â deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol a’u dewis yn briodol er mwyn archwilio syniadau sydd wedi eu hysbrydoli gan fy nychymyg a’m chwilfrydedd.

      Gallaf arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau, ac ystyried y ffordd y maent yn effeithio ar fy ngwaith creadigol.

      Gallaf ddefnyddio a deall amrywiaeth o dermau sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol yn gywir ac yn hyderus wrth arbrofi â thechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau.

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y caiff ystyr ei chyfleu a’i hesbonio er mwyn llywio fy ymatebion creadigol.

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynrychioli ac yn dathlu hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol a’i hesbonio.

      Gallaf archwilio syniadau pobl eraill ac arbrofi â’m syniadau fy hun er mwyn datblygu fy ngwaith creadigol gan ddangos hyder i gymryd risg.

      Gallaf archwilio effaith gwaith creadigol ar gynulleidfa.

      Gallaf archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i gynrychioli, dogfennu, rhannu a dathlu hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol a geir yn fy nghymuned, yng Nghymru ac yn y byd ehangach.

    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf weithredu ar adborth adeiladol am fy ngwaith creadigol gan fy nghyfoedion ac eraill a’i ddefnyddio i wneud gwelliannau lle y bo angen.

      Gallaf wella a mireinio fy ngwaith creadigol drwy ymarfer, golygu ac ailddrafftio.

      Gallaf gymharu a chyferbynnu fy ngwaith creadigol fy hun â gwaith creadigol o leoedd, cyfnodau a diwylliannau eraill.

      Gallaf fyfyrio ar y ffordd y caiff syniadau eu cyflwyno mewn gwaith creadigol gan ddangos ymwybyddiaeth o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres.

      Gallaf ddefnyddio terminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth wrth sôn a/neu ysgrifennu am y gwaith creadigol rwy’n ymwneud ag ef.

      Gallaf drafod fy hoff bethau wrth adolygu gwahanol ddisgyblaethau yn y Celfyddydau Mynegiannol a rhoi rhesymau drostynt gan ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am amrywiaeth o waith creadigol.

      Gallaf ddefnyddio terminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth i ddisgrifio fy ngwaith creadigol fy hun a dechrau myfyrio ar y ffordd y mae ymarferwyr creadigol sefydledig, gan gynnwys artistiaid, cyfarwyddwyr, cyfansoddwyr a choreograffwyr, wedi llwyddo i greu effeithiau penodol neu gyfleu hwyliau, emosiynau a syniadau yn eu gwaith.

    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf lunio gwaith creadigol i gyflawni canlyniadau gwahanol gan ddefnyddio cyfuniad o ddisgyblaethau, drwy ddefnyddio technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau â rheolaeth gynyddol.

      Gallaf ddangos gwydnwch a hyblygrwydd wrth fynd i’r afael â heriau creadigol.

      Gallaf addasu fy ngwaith pan fo angen.

      Gallaf gyfuno’r hyn rwy’n ei wybod a’m dealltwriaeth mewn perthynas ag arferion, ffurfiau, arddulliau a genres a chonfensiynau creadigol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol yn hyderus er mwyn creu gwaith at wahanol ddibenion.

      Gallaf greu a gwneud at ddiben penodol ac ystyried effaith fy ngwaith ar y gynulleidfa.

      Gallaf roi a derbyn awgrymiadau yn ystod y broses greadigol er mwyn datblygu fy ngwaith creadigol a gwaith creadigol pobl eraill.

      Gallaf gydweithio i greu gwaith sy’n dangos rheolaeth gynyddol o ran amrywiaeth o sgiliau ar draws disgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf gyfathrebu’n greadigol gan ddefnyddio cynrychiolaeth symbolaidd, delweddau, synau neu symudiadau ac ystyried effaith fy ngwaith creadigol ar gynulleidfa.

      Gallaf berfformio a chyflwyno fy ngwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan amrywiaeth o sbardunau a phrofiadau gan gynnwys hunaniaethau diwylliannol amrywiol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach.

      Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod a’m profiad o waith creadigol o hunaniaethau diwylliannol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach a lleoedd a chyfnodau gwahanol i greu fy ngwaith fy hun.

    Gwybodaeth ategol i helpu ymarferwyr i ddylunio a datblygu cwricwla manwl mewn ysgolion a lleoliadau.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau.
        • Archwilio ein diwylliant ein hunain a diwylliannau eraill.
        • Drwy’r celfyddydau gallwn archwilio cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Ymchwilio i feysydd cynaliadwyedd, busnes a dinasyddiaeth gyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau; defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Defnyddio technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Archwilio defnyddiau ac offer.
        • Prosesau creadigol dylunio ac ymchwilio.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng artistiaid a chynulleidfa.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau yn ymwneud â’r Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama.
        • Hunaniaeth – archwilio ieithoedd Cymru a thraddodiadau artistig cyfansoddi caneuon, ysgrifennu creadigol, barddoniaeth, eisteddfodau, caneuon.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; amlgyfrwng; chwarae rôl (cyfathrebu a llafaredd).
        • Rôl y broses greadigol o ran ysgrifennu creadigol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Archwilio llinellau amser drwy gyfnodau mewn hanes.
        • Archwilio cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Archwilio ymdeimlad o amser, amseru, cyfyngiadau amser.
        • Ymwybyddiaeth o ofod – archwilio sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i gael effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud a dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant).

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran, stroffig.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod, herio a chwestiynu, ac sy’n ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau, genres a thestunau creadigol o feysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach
      • amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol
      • gweithgareddau sy’n eu helpu i archwilio sut y gallant greu ystyr gan ddefnyddio eu gwybodaeth a’u sgiliau o ran y Celfyddydau Mynegiannol
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu a dyfnhau eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • amrywiaeth o eirfa briodol sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut mae ymarferwyr creadigol o bob un o’r disgyblaethau yn defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau i greu ystyr
      • sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn defnyddio symbolaeth i gyfleu ystyr
      • bod y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu gwahanol genres ac arddulliau o bob un o’r disgyblaethau.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy greu’n fyrfyfyr ac arbrofi’n ymarferol, i’r ffordd y gellir defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr ar draws y disgyblaethau
      • canfod sut y gellir defnyddio dilyniannau, delweddau, symudiadau a synau, naill ai’n unigol neu ar y cyd, i greu effaith ar gynulleidfa drwy archwilio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy arbrofi ac ymarfer â dyfalbarhad
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa er mwyn profi sut maent yn cyfleu ystyr a bwriad
      • gweithio’n annibynnol ac ar y cyd, gan gymryd cyfrifoldeb am archwilio agweddau ar y Celfyddydau Mynegiannol
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol
      • ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • bod yn wrthrychol pan fyddant yn wynebu barnau croes mewn perthynas â’u barn nhw eu hunain a barn pobl eraill.
    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Defnyddir y dyniaethau fel cyd-destun i archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau, a llunio ymatebion unigol.
        • Archwilio ein gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol diwylliannau eraill ac ymateb iddo.
        • Drwy’r Celfyddydau Mynegiannol gallwn ystyried cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Datblygu ymwybyddiaeth o faterion sy’n ymwneud â chynaliadwyedd a busnes, a llunio ymateb iddynt, a dod yn ddinasyddion cyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol.
        • Y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Ymateb i’r defnyddiau a’r technolegau a ddefnyddir gennym ni ein hunain ac artistiaid.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Sut rydym yn defnyddio iaith i gyfleu ein meddyliau, teimladau a syniadau, ac i fynegi ein gwerthfawrogiad beirniadol.
        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama, ac ymateb iddynt.
        • Hunaniaeth – ymateb i ieithoedd Cymru a’r traddodiadau artistig o ganu, cyfansoddi caneuon, adrodd, ysgrifennu creadigol, llenyddiaeth o bob ffurf, eisteddfodau.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; cyfryngau amlgyfrwng; chwarae rôl – cyfathrebu a llafaredd.
        • Ymateb i’n gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol pobl eraill a myfyrio arno, gan ddefnyddio iaith a therminoleg briodol.

        Iechyd a Lles

        • Dewis, gwneud penderfyniadau, meithrin cydberthnasau cadarnhaol, meddwl yn feirniadol, rhoi adborth adeiladol, sut rydym yn dehongli pethau, barnau unigol.
        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa; sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl da.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau y Celfyddydau Mynegiannol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Gwybodaeth am gyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – ystyried sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i greu effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant).

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, motiff, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran, stroffig.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli’r hunaniaeth ddiwylliannol amrywiol a geir yn eu cymuned, yng Nghymru a phob cwr o’r byd er mwyn llunio ymateb iddynt a myfyrio arnynt
      • cyd-destunau sy’n eu galluogi i ystyried a gwerthuso gwaith eu cyfoedion mewn ffordd strwythuredig ac iddi ffocws
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn iddynt allu myfyrio ar ganlyniad y broses greadigol a’i gwerthuso
      • myfyrio ar eu gwaith eu hunain a’i fireinio fel rhan o’r broses greadigol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • bod myfyrio, gwerthuso a mireinio yn rhannau pwysig o’r broses greadigol
      • sut i werthuso eu gwaith creadigol eu hunain a gwaith creadigol pobl eraill yn adeiladol drwy ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • sut i roi adborth priodol ar ansawdd gwaith i’w cyfoedion.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • defnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol gan gyfleu eu barn am eu gwaith artistig eu hunain neu waith artistig pobl eraill neu eu dehongliadau ohono
      • adnabod enghreifftiau allweddol o dechnegau, confensiynau, elfennau, nodweddion, ffurfiau, arddulliau, offer a thechnolegau, ymhlith pethau eraill, mewn gwaith creadigol
      • cysylltu, cymharu a chyferbynnu eu gwaith nhw â gwaith creadigol o gyfnodau a diwylliannau gwahanol
      • cymharu dehongliadau gwahanol o’r un thema, delwedd, syniad, cysyniad a thestun o fewn ac ar draws disgyblaethau
      • trafod y ffordd y caiff syniadau a themau eu cynrychioli gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • defnyddio terminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth i gyfleu eu barn am eu gwaith artistig eu hunain neu waith artistig pobl eraill neu eu dehongliadau ohono
      • dadansoddi sut mae artistiaid, perfformwyr, cyfarwyddwyr, cyfansoddwyr, dramodwyr a chynhyrchwyr yn creu effeithiau, technegau, emosiynau neu ystyr benodol yn eu gwaith creadigol
      • mireinio eu gwaith eu hunain mewn ymateb i werthusiad beirniadol gan eu cyfoedion a’u hathrawon/ymarferwyr
      • cymryd risgiau pwyllog wrth arfarnu neu werthuso gwaith creadigol
      • ymdrin â materion cyfoes.
    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Creu ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd sy’n cynrychioli cyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau gwahanol.
        • Creu amrywiaeth o weithiau celf drwy ddefnyddio cymdeithas, moeseg ac amgylchedd i ysbrydoli a llywio ein gwaith.
        • Ystyried cynaliadwyedd wrth wneud gwaith creadigol.
        • Creu gwaith celf ar gyfer gweithgareddau menter.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Defnyddio defnyddiau ac offer i greu’n effeithiol.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa, sut mae’n cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Defnyddio amrywiaeth o dechnegau drama i greu ystyr.
        • Defnyddio ieithoedd, llenyddiaeth a thraddodiadau artistig Cymru i ysgogi eu gwaith eu hunain.
        • Creu at amrywiaeth o ddibenion a chynulleidfaoedd.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Graddfa, maint, cymhareb, cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ffracsiynau mewn cerddoriaeth.
        • Rhythm.
        • Amseru, cyfyngiadau amser a sut i’w defnyddio’n briodol i gyflawni’r canlyniad a ddymunir.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – gwneud defnydd effeithiol o’r gofod wrth greu.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud a dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant).

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, cylchoedd, teiran, stroffig.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • perfformio, dangos, rhannu ac arddangos eu gwaith mewn cyd-destunau anffurfiol a ffurfiol
      • ymgysylltiad â’r broses greadigol, yn unigol ac ar y cyd, fel y bo’n briodol yn dibynnu ar y ddisgyblaeth a’r cyd‑destun dysgu
      • defnyddio amrywiaeth o sgiliau ymarferol ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol
      • cymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol
      • adnoddau sy’n eu hysgogi i gynhyrchu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a’r byd.

      Efallai y bydd angen i ddysgwyr sydd â thalentau penodol mewn disgyblaethau penodol o’r Celfyddydau Mynegiannol gael hyfforddiant arbenigol er mwyn eu helpu i ddatblygu sgiliau penodol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i adeiladu ar yr hyn y maent eisoes yn ei wybod a’u sgiliau blaenorol, yn enwedig yn y meysydd hynny lle y bydd angen sylfeini cadarn arnynt o ran technegau a sgiliau er mwyn iddynt eu meistroli
      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu drwy arbrofi ac ymchwilio i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i wneud dewisiadau am y ffyrdd mwyaf effeithiol o gyfleu eu bwriad
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol cydweithredol ac unigol gan gymryd cyfrifoldeb am rolau gwahanol
      • sut i ennyn diddordeb cynulleidfa drwy ddefnyddio eu sgiliau mewn disgyblaethau penodol neu ar draws disgyblaethau.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith gwreiddiol o sbardun penodol i’w berfformio, ei rannu neu ei gyhoeddi
      • mireinio a gwella’r sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth yn y meysydd hynny lle y bydd angen sylfeini cadarn arnynt o ran technegau a sgiliau er mwyn iddynt eu meistroli
      • cynhyrchu gwaith creadigol o fewn terfynau briff, gan ddangos y gallu i ymateb mewn ffordd llawn dychymyg a chymryd risg
      • datblygu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth gan gynnwys elfennau a ffurfiau er mwyn arddangos eu gwaith
      • creu gwaith sy’n cynrychioli diwylliant Cymru a diwylliannau byd-eang gan ddangos amrywiaeth o sgiliau a disgyblaethau
      • parhau i ddatblygu eu geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol sy’n eu helpu i esbonio beth yw eu bwriadau creadigol
      • perfformio a rhannu eu gwaith ag amrywiaeth o gynulleidfaoedd mewn lleoliadau ffurfiol ac anffurfiol
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o ddeunydd ysgogi gan gynnwys deunydd sy’n dod o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol, yn ogystal â deunydd a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • nodi ffynonellau cyfeirio gan ddangos parch at waith creadigol pobl eraill
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol.

    Bydd ein holl blant a phobl ifanc:

    yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd:

    • yn gosod safonau uchel iddyn nhw eu hunain ac yn chwilio am heriau ac yn eu mwynhau
    • yn datblygu corff o wybodaeth ac sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i gysylltu’r wybodaeth honno a’i chymhwyso at wahanol gyd-destunau
    • yn ymholgar ac yn mwynhau datrys problemau
    • yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurfiau a lleoliadau, drwy’r Gymraeg a’r Saesneg
    • yn gallu egluro’r syniadau a chysyniadau y maent yn dysgu amdanynt
    • yn gallu defnyddio rhif yn effeithiol mewn gwahanol gyd-destunau
    • yn deall sut i ddehongli data a chymhwyso cysyniadau mathemategol
    • yn defnyddio technolegau digidol yn greadigol i gyfathrebu a dod o hyd i wybodaeth a’i dadansoddi
    • yn ymchwilio ac yn gwerthuso eu canfyddiadau’n feirniadol

    ac yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes

    yn gyfranwyr mentrus, creadigol sydd:

    • yn cysylltu ac yn cymhwyso eu gwybodaeth a’u sgiliau i greu syniadau a chynhyrchion
    • yn meddwl yn greadigol er mwyn ail-lunio a datrys problemau
    • yn adnabod cyfleoedd ac yn manteisio arnynt – yn mentro’n bwyllog
    • yn arwain ac yn chwarae rolau gwahanol mewn timau’n effeithiol ac yn gyfrifol
    • yn mynegi syniadau ac emosiynau drwy wahanol gyfryngau
    • yn rhoi o’u hegni a’u sgiliau fel y bydd pobl eraill yn elwa

    ac yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith

    yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd:

    • yn canfod, yn gwerthuso ac yn defnyddio tystiolaeth wrth ffurfio barn
    • yn trafod materion cyfoes ar sail eu gwybodaeth a’u gwerthoedd
    • yn deall ac yn arfer eu cyfrifoldebau a’u hawliau dynol a democrataidd
    • yn deall ac yn ystyried effaith eu gweithredoedd wrth ddewis a gweithredu
    • yn wybodus am eu diwylliant, eu cymuned, eu cymdeithas a’r byd yn awr ac yn y gorffennol
    • yn parchu anghenion a hawliau pobl eraill, fel aelod o gymdeithas amrywiol
    • yn dangos eu hymrwymiad i sicrhau cynaliadwyedd y blaned

    ac yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd

    yn unigolion iach, hyderus sydd:

    • â gwerthoedd sicr ac sy’n sefydlu eu credoau ysbrydol a moesegol
    • yn meithrin eu lles meddyliol ac emosiynol drwy ddatblygu hyder, cadernid ac empathi
    • yn cymhwyso gwybodaeth am effaith deiet ac ymarfer ar iechyd corfforol a meddyliol yn eu bywyd pob dydd
    • yn gwybod sut i ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen i gadw’n ddiogel ac iach
    • yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol
    • yn gwneud penderfyniadau pwyllog ynghylch eu ffordd o fyw ac yn rheoli risg
    • â’r hyder sydd ei angen i gymryd rhan mewn perfformiadau
    • yn ffurfio perthnasoedd cadarnhaol wedi’u seilio ar ymddiriedaeth a pharch at ei gilydd
    • yn wynebu heriau ac yn eu trechu
    • â’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i ddelio â’u bywyd pob dydd mor annibynnol ag y gallant

    ac yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

  • Disgrifiadau o ddysgu sy’n seiliedig ar gynnydd o fewn ac ar draws datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, sydd, yn eu tro, yn adlewyrchu pedwar diben y cwricwlwm.

    • Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyflawniad a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phrofiad.

      Awgryma’r ymchwil fod cynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol, ac mewn creadigrwydd yn fwy cyffredinol, yn dueddol o ddatblygu trwy ddefnyddio ac ailddefnyddio sgiliau cyfarwydd, ond ar adegau gallai hefyd fod yn naid ansoddol. Nid yw’n broses sy’n dilyn trywydd unionsyth, ac nid oes un llwybr sy’n gyffredin i bawb. Gallai dysgwyr symud yn ôl ac ymlaen yn rhwydd wrth brofi gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol ac mae gwahanol ddysgwyr yn dueddol o ddatblygu mewn ffyrdd gwahanol iawn.

      Mae’n amlwg bod yr amgylchedd y mae’r dysgwyr yn dysgu ynddo, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, yn ffactor pwysig wrth hwyluso cynnydd. Yn bennaf, ceir neges glir yn yr ymchwil mai dulliau ansoddol, disgrifiadol o asesu cyflawniad a chynnydd yw’r dulliau mwyaf addas. Mae ffactorau perthnasol i gynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys y canlynol.

      Cymhlethdod: Gall materion yr ymdrinnir â nhw gan ddysgwyr iau gael eu hailystyried gan ddysgwyr hŷn mewn ffyrdd mwy cymhleth a soffistigedig.

      Rheolaeth: Dylai dysgwyr ennill mwy a mwy o reolaeth dros ddulliau mynegi’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Dyfnder: Mae dysgwyr yn symud o amrywiaeth eang o brofiadau yn y Celfyddydau Mynegiannol i archwilio eu dysgu mewn mwy o ddyfnder.

      Annibyniaeth: Mae dysgwyr yn dod yn fwyfwy annibynnol.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y mae gwneuthurwyr a pherfformwyr eraill ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol yn datblygu ac yn defnyddio gwahanol arferion a thechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau yn eu gwaith.

      Gallaf ddyfnhau’r wybodaeth sydd gen i am ddisgyblaeth benodol, a gallaf ddefnyddio hyn i ddylanwadu ar fy ngwaith creadigol drwy archwilio traddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres.

      Gallaf arbrofi â’m syniadau creadigol fy hun a syniadau creadigol pobl eraill, gan ddangos arloesedd, meddwl annibynnol a gwreiddioldeb, a dangos hefyd yr hyder i gymryd risg ac i ddatblygu gwydnwch er mwyn goresgyn heriau.

      Gallaf archwilio sut mae cynrychiolaeth symbolaidd neu effeithiau technegol yn cyfleu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf archwilio sut y caiff ystyr wahanol ei phortreadu a’i chyfleu drwy amrywiaeth o waith creadigol.

      Gallaf archwilio a dadansoddi pwysigrwydd rolau a swyddogaethau penodol yn y diwydiannau creadigol a diwylliannol.

      Gallaf archwilio ac ymchwilio i’r ffordd y mae amrywiol weithiau creadigol o Gymru ac o ddiwylliannau a chyfnodau gwahanol yn dylanwadu ar fy ngwaith fy hun yn annibynnol ac ar y cyd ag eraill.

      Gallaf archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i gynrychioli a dathlu’r hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol a geir yn fy nghymuned, yng Nghymru ac yn y byd ehangach.

    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf wneud cysylltiadau rhwng fy ngwaith creadigol fy hun a gwaith o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres ehangach yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf werthuso effeithiolrwydd gwaith creadigol rwy’n ymwneud ag ef fel cynulleidfa, gan ddefnyddio terminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth.

      Gallaf fyfyrio ar ddatblygiad ac effeithiolrwydd gwahanol dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau, ac ystyried sut y gellir adnabod ymarferwyr creadigol drwy arddull eu gwaith creadigol.

      Gallaf werthuso fy ngwaith creadigol fy hun a gwaith creadigol pobl eraill gan ddangos hyder cynyddol i adnabod a chyfleu cryfderau a meysydd i’w gwella.

      Gallaf ymateb i werthusiad o’m gwaith creadigol fy hun mewn ffordd feddylgar, gan ddangos gwydnwch a phenderfyniad i wella.

      Gallaf fyfyrio ar benderfyniadau a wnaed yn ystod y broses greadigol, gan gynnig atebion ar gyfer gwneud gwelliannau neu ffyrdd amgen o weithio.

      Gallaf gyfiawnhau pam y mae penderfyniadau creadigol penodol wedi’u gwneud ac esbonio’r rheswm dros fy mhenderfyniadau.

      Gallaf ymateb i faterion cyfoes a chwestiynau pwysig gan ddangos fy nealltwriaeth drwy’r Celfyddydau Mynegiannol.

    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ddefnyddio fy ngweithgarwch arbrofi ac ymchwilio i drin technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol mewn cyfuniad o ddisgyblaethau, gyda phwrpas a bwriad.

      Gallaf weithio’n annibynnol neu gydweithio ag eraill i gynhyrchu, perfformio a chyflwyno canlyniadau arbrofi, creu’n fyrfyfyr ac ymholi creadigol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol.

      Gallaf gyfleu a mynegi fy syniadau yn llwyddiannus er mwyn dangos fy mod yn datblygu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth.

      Gallaf ddefnyddio syniadau, themâu a thechnegau ymarferwyr creadigol yn ddychmygus ac yn gysyniadol yn fy ngwaith creadigol fy hun.

      Gallaf ddangos fy mod yn deall sut rwy’n defnyddio syniadau, themâu a thechnegau ymarferwyr creadigol yn fy ngwaith creadigol fy hun.

      Gallaf ddefnyddio ymchwil i amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau i ddylanwadu’n gadarnhaol ar fy ngwaith creadigol a dangos fy nealltwriaeth o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres.

      Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau i oresgyn heriau mewn ffordd llawn dychymyg.

      Gallaf oresgyn heriau creadigol drwy ddefnyddio fy mhrofiadau a’r hyn rwy’n ei wybod i lywio a datblygu strategaethau.

      Gallaf greu, cynhyrchu, rhannu a pherfformio gwaith sy’n dangos ymwybyddiaeth o fwriad artistig a chynulleidfa.

      Gallaf gydweithio i greu gwaith ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol a chyd-berchnogi’r broses greadigol.

    Gwybodaeth ategol i helpu ymarferwyr i ddylunio a datblygu cwricwla manwl mewn ysgolion a lleoliadau.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau.
        • Archwilio ein diwylliant ein hunain a diwylliannau eraill.
        • Drwy’r celfyddydau gallwn archwilio cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Ymchwilio i feysydd cynaliadwyedd, busnes a dinasyddiaeth gyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau; defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Defnyddio technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Archwilio defnyddiau ac offer.
        • Prosesau creadigol dylunio ac ymchwilio.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng artistiaid a chynulleidfa.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau yn ymwneud â’r Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama.
        • Hunaniaeth – archwilio ieithoedd Cymru a thraddodiadau artistig cyfansoddi caneuon, ysgrifennu creadigol, barddoniaeth, eisteddfodau, caneuon.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; amlgyfrwng; chwarae rôl (cyfathrebu a llafaredd).
        • Rôl y broses greadigol o ran ysgrifennu creadigol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Archwilio llinellau amser drwy gyfnodau mewn hanes.
        • Archwilio cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Archwilio ymdeimlad o amser, amseru, cyfyngiadau amser.
        • Ymwybyddiaeth o ofod – archwilio sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i gael effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon, teiran, stroffig, rondo.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod, cwestiynu a herio er mwyn ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau, genres a thestunau creadigol o feysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach
      • amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol, ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut y gall cyfuno gwahanol elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau, offer a thechnolegau gael ei ddefnyddio i greu naws ac awyrgylch
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu a dyfnhau eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • amrywiaeth o eirfa briodol sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut mae ymarferwyr creadigol o bob un o’r disgyblaethau yn defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau i greu ystyr
      • sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn defnyddio symbolaeth, cynodiad a dynodiad i gyfleu ystyr
      • bod y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu gwahanol genres ac arddulliau o bob un o’r disgyblaethau
      • bod cyfuno gwahanol elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau, offer a thechnolegau yn eu galluogi i ganfod sut y gellir creu ystyr, naws ac awyrgylch
      • a deall y cydberthnasau rhwng y perfformiwr, y cynhyrchydd a’r gynulleidfa.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy archwilio’n ymarferol, i’r ffordd y gellir defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr
      • canfod sut y gellir defnyddio dilyniannau, delweddau, symudiadau a synau, naill ai’n unigol neu ar y cyd, i greu effaith ar gyfer cynulleidfa drwy archwilio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy arbrofi ac ymarfer â dyfalbarhad
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa er mwyn profi sut maent yn cyfleu ystyr a bwriad
      • gweithio’n annibynnol ac ar y cyd, gan gymryd cyfrifoldeb am archwilio agweddau ar y Celfyddydau Mynegiannol
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol
      • ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • defnyddio sgiliau ymchwilio yn bwrpasol er mwyn ymestyn a dyfnhau eu gwybodaeth yn y Celfyddydau Mynegiannol.
    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Defnyddir y dyniaethau fel cyd-destun i archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau, a llunio ymatebion unigol.
        • Archwilio ein gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol diwylliannau eraill ac ymateb iddo.
        • Drwy’r Celfyddydau Mynegiannol gallwn ystyried cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Datblygu ymwybyddiaeth o faterion sy’n ymwneud â chynaliadwyedd a busnes, a llunio ymateb iddynt, a dod yn ddinasyddion cyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol.
        • Y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Ymateb i’r defnyddiau a’r technolegau a ddefnyddir gennym ni ein hunain ac artistiaid.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Sut rydym yn defnyddio iaith i gyfleu ein meddyliau, teimladau a syniadau, ac i fynegi ein gwerthfawrogiad beirniadol.
        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama, ac ymateb iddynt.
        • Hunaniaeth – ymateb i ieithoedd Cymru a’r traddodiadau artistig o ganu, cyfansoddi caneuon, adrodd, ysgrifennu creadigol, llenyddiaeth o bob ffurf, eisteddfodau.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; cyfryngau amlgyfrwng; chwarae rôl – cyfathrebu a llafaredd.
        • Ymateb i’n gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol pobl eraill a myfyrio arno, gan ddefnyddio iaith a therminoleg briodol.

        Iechyd a Lles

        • Dewis, gwneud penderfyniadau, meithrin cydberthnasau cadarnhaol, meddwl yn feirniadol, rhoi adborth adeiladol, sut rydym yn dehongli pethau, barnau unigol.
        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa; sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl da.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau y Celfyddydau Mynegiannol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Gwybodaeth am gyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – ystyried sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i greu effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, dylunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon, teiran, stroffig, rondo.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli’r hunaniaeth ddiwylliannol amrywiol a geir yn eu cymuned, yng Nghymru a phob cwr o’r byd er mwyn llunio ymateb gwybodus iddynt
      • cyd-destunau sy’n eu galluogi i ystyried a gwerthuso gwaith eu cyfoedion mewn ffordd strwythuredig ac iddi ffocws
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn iddynt allu myfyrio ar ganlyniad y broses greadigol a’i gwerthuso
      • cyfleoedd i ymateb i waith creadigol mewn fformat sy’n cael ei gydnabod gan y diwydiannau creadigol a diwylliannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i ddehongli gwaith creadigol yn adeiladol gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • sut i roi adborth priodol ar ansawdd gwaith i’w cyfoedion
      • sut i ymateb i’w gwaith a’i fireinio o ganlyniad i adborth
      • bod myfyrio, gwerthuso a mireinio yn rhannau pwysig o’r broses greadigol
      • sut i gymhwyso cysyniadau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth er mwyn gwerthuso darn o waith creadigol
      • sut i lunio gwerthusiad priodol ar gyfer cynulleidfaoedd gwahanol a herio canfyddiadau.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • cysylltu, cymharu a chyferbynnu eu gwaith nhw â gwaith creadigol o gyfnodau a diwylliannau gwahanol, ac esbonio sut mae hyn wedi dylanwadu ar eu dull gweithredu
      • ymdrin â materion cyfoes ac ymateb iddynt yn greadigol gan ddefnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i ddeall materion, digwyddiadau a chwestiynau pwysig
      • gwerthuso’n feirniadol, gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol, y ffordd y caiff syniadau a themâu eu cynrychioli, gan ddangos ymwybyddiaeth o fwriad artistig
      • disgrifio, dehongli a gwerthuso perfformiadau, arddangosfeydd, cynyrchiadau ac arteffactau
      • cymharu a chyferbynnu dehongliadau gwahanol o’r un thema, delwedd, syniad, cysyniad a thestun o fewn ac ar draws disgyblaethau, gan wneud sylwadau ar effaith y dehongliadau
      • defnyddio amrywiaeth o elfennau, ffurfiau a geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol i gyfleu eu barn am eu gwaith creadigol eu hunain neu waith creadigol pobl eraill neu eu dehongliadau ohono yn hyderus
      • dadansoddi sut mae artistiaid, perfformwyr, cyfarwyddwyr, cyfansoddwyr, dramodwyr a chynhyrchwyr yn creu effeithiau, technegau, emosiynau neu ystyr benodol yn eu gwaith creadigol gan ddangos dealltwriaeth o ddylanwad cyfnod, lle a diwylliant
      • adnabod a chyfleu cryfderau a gwendidau yn eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill yn hyderus, gan ddefnyddio eu gwybodaeth am y disgyblaethau i awgrymu meysydd i’w gwella
      • mireinio eu gwaith mewn ymateb i’w gwerthusiad beirniadol eu hunain, eu cyfoedion a’u hathrawon/ymarferwyr.
    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Creu ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd sy’n cynrychioli cyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau gwahanol.
        • Creu amrywiaeth o weithiau celf drwy ddefnyddio cymdeithas, moeseg ac amgylchedd i ysbrydoli a llywio ein gwaith.
        • Ystyried cynaliadwyedd wrth wneud gwaith creadigol.
        • Creu gwaith celf ar gyfer gweithgareddau menter.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Defnyddio defnyddiau ac offer i greu’n effeithiol.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa, sut mae’n cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Defnyddio amrywiaeth o dechnegau drama i greu ystyr.
        • Defnyddio ieithoedd, llenyddiaeth a thraddodiadau artistig Cymru i ysgogi eu gwaith eu hunain.
        • Creu at amrywiaeth o ddibenion a chynulleidfaoedd.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Graddfa, maint, cymhareb, cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ffracsiynau mewn cerddoriaeth.
        • Rhythm.
        • Amseru, cyfyngiadau amser a sut i’w defnyddio’n briodol i gyflawni’r canlyniad a ddymunir.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – gwneud defnydd effeithiol o’r gofod wrth greu.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant.

      Cerddoriaeth: traw, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon, teiran, stroffig, rondo.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • perfformio, dangos, rhannu ac arddangos eu gwaith mewn cyd-destunau anffurfiol a ffurfiol
      • ymgysylltu â’r broses greadigol yn unigol ac ar y cyd fel y bo’n briodol, yn dibynnu ar y ddisgyblaeth a’r cyd-destun dysgu
      • gweithdai ymarferol sy’n canolbwyntio ar ddatblygu sgiliau rhyngddisgyblaethol a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth
      • adnoddau sy’n eu hysgogi i gynhyrchu gwaith creadigol gwreiddiol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a’r byd
      • cymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Efallai y bydd angen i ddysgwyr sy’n datblygu talentau penodol mewn disgyblaethau penodol o’r Celfyddydau Mynegiannol gael hyfforddiant neu ddarpariaeth arbenigol er mwyn eu helpu i feistroli’r sgiliau gofynnol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • am ystyriaethau moesegol priodol a phwysigrwydd ystyriaethau diogelwch wrth greu gwaith creadigol yn y Celfyddydau Mynegiannol a ble y gallant ddod o hyd i’r wybodaeth hon
      • yr arddulliau, y confensiynau, yr elfennau, y ffurfiau, a’r genres sy’n gysylltiedig â disgyblaethau unigol ac ar draws disgyblaethau fel y bo’n briodol
      • am ddeunyddiau, offer a thechnolegau, prosesau, technegau a strategaethau i’w galluogi i ddyfnhau’r hyn y maent yn ei wybod a’u dealltwriaeth a’u sgiliau yn y Celfyddydau Mynegiannol
      • am bwysigrwydd cyfrifoldeb personol a chyfrifoldeb cyfunol wrth ymgysylltu â’r broses greadigol
      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu drwy arbrofi ac ymchwilio i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i ddewis confensiynau, elfennau, ffurfiau, genres, technegau, offer a thechnolegau er mwyn creu gwaith sydd â bwriad artistig penodol
      • am ddulliau o adeiladu, dyfeisio, cynhyrchu, saernio a llunio gwaith creadigol gyda bwriad
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol cydweithredol ac unigol
      • sut i gymryd cyfrifoldeb am wahanol agweddau ar y broses greadigol
      • am ddynameg grŵp er mwyn gweithredu mewn ffyrdd cyfunol, creadigol a phroffesiynol gan fynegi eu barnau eu hunain.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith gwreiddiol i’w berfformio, ei rannu neu ei gyhoeddi gan fod yn ymwybodol o sut i sicrhau gwerthoedd cynhyrchu uchel
      • cynhyrchu gwaith creadigol o fewn terfynau briff, gan ddangos y gallu i ymateb mewn ffordd llawn dychymyg a chynllunio’n effeithiol gan gymryd risg
      • dangos ymwybyddiaeth o ddynameg grŵp er mwyn gweithredu mewn ffyrdd cyfunol, creadigol a phroffesiynol gan fynegi eu barnau eu hunain
      • dehongli amrywiaeth o destunau, elfennau, ffurfiau ac arddulliau creadigol gan ddangos unigoliaeth a gwreiddioldeb
      • dewis a defnyddio’r ddisgyblaeth briodol (disgyblaethau priodol) i ddatblygu eu gwaith creadigol eu hunain er mwyn addysgu a llywio cynulleidfa ac effeithio arni
      • dewis a defnyddio’r ddisgyblaeth briodol (disgyblaethau priodol) i ddatblygu eu gwaith creadigol eu hunain sy’n dangos eu dehongliad o Gymru a’r byd ehangach
      • creu amrywiaeth o gynrychioliadau, gan ddefnyddio’r cyfrwng a’r ddisgyblaeth fwyaf effeithiol
      • cyfuno syniadau o ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd gan ddefnyddio amrywiaeth o sbardunau o wahanol leoedd a diwylliannau mewn cyd-destunau lleol, cenedlaethol a byd-eang
      • defnyddio geirfa a therminoleg sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol i gyfathrebu â chyfoedion ac athrawon/ymarferwyr am eu gwaith creadigol
      • perfformio a chyflwyno eu gwaith ag ymdeimlad o unigoliaeth a pherchenogaeth
      • deall eu hawliau fel creawdwyr ac esbonio agweddau cyfreithiol a moesegol ar barchu gwaith creadigol
      • cymryd cyfrifoldeb am rolau a thasgau penodol o fewn y broses greadigol
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o ddeunydd ysgogi gan gynnwys deunydd sy’n dod o’r Celfyddydau Mynegiannol, yn ogystal â deunydd a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, cerddoriaeth, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol fel sy’n briodol i ofynion penodol y ddisgyblaeth dan sylw.

    Bydd ein holl blant a phobl ifanc:

    yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd:

    • yn gosod safonau uchel iddyn nhw eu hunain ac yn chwilio am heriau ac yn eu mwynhau
    • yn datblygu corff o wybodaeth ac sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i gysylltu’r wybodaeth honno a’i chymhwyso at wahanol gyd-destunau
    • yn ymholgar ac yn mwynhau datrys problemau
    • yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurfiau a lleoliadau, drwy’r Gymraeg a’r Saesneg
    • yn gallu egluro’r syniadau a chysyniadau y maent yn dysgu amdanynt
    • yn gallu defnyddio rhif yn effeithiol mewn gwahanol gyd-destunau
    • yn deall sut i ddehongli data a chymhwyso cysyniadau mathemategol
    • yn defnyddio technolegau digidol yn greadigol i gyfathrebu a dod o hyd i wybodaeth a’i dadansoddi
    • yn ymchwilio ac yn gwerthuso eu canfyddiadau’n feirniadol

    ac yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes

    yn gyfranwyr mentrus, creadigol sydd:

    • yn cysylltu ac yn cymhwyso eu gwybodaeth a’u sgiliau i greu syniadau a chynhyrchion
    • yn meddwl yn greadigol er mwyn ail-lunio a datrys problemau
    • yn adnabod cyfleoedd ac yn manteisio arnynt – yn mentro’n bwyllog
    • yn arwain ac yn chwarae rolau gwahanol mewn timau’n effeithiol ac yn gyfrifol
    • yn mynegi syniadau ac emosiynau drwy wahanol gyfryngau
    • yn rhoi o’u hegni a’u sgiliau fel y bydd pobl eraill yn elwa

    ac yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith

    yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd:

    • yn canfod, yn gwerthuso ac yn defnyddio tystiolaeth wrth ffurfio barn
    • yn trafod materion cyfoes ar sail eu gwybodaeth a’u gwerthoedd
    • yn deall ac yn arfer eu cyfrifoldebau a’u hawliau dynol a democrataidd
    • yn deall ac yn ystyried effaith eu gweithredoedd wrth ddewis a gweithredu
    • yn wybodus am eu diwylliant, eu cymuned, eu cymdeithas a’r byd yn awr ac yn y gorffennol
    • yn parchu anghenion a hawliau pobl eraill, fel aelod o gymdeithas amrywiol
    • yn dangos eu hymrwymiad i sicrhau cynaliadwyedd y blaned

    ac yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd

    yn unigolion iach, hyderus sydd:

    • â gwerthoedd sicr ac sy’n sefydlu eu credoau ysbrydol a moesegol
    • yn meithrin eu lles meddyliol ac emosiynol drwy ddatblygu hyder, cadernid ac empathi
    • yn cymhwyso gwybodaeth am effaith deiet ac ymarfer ar iechyd corfforol a meddyliol yn eu bywyd pob dydd
    • yn gwybod sut i ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen i gadw’n ddiogel ac iach
    • yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol
    • yn gwneud penderfyniadau pwyllog ynghylch eu ffordd o fyw ac yn rheoli risg
    • â’r hyder sydd ei angen i gymryd rhan mewn perfformiadau
    • yn ffurfio perthnasoedd cadarnhaol wedi’u seilio ar ymddiriedaeth a pharch at ei gilydd
    • yn wynebu heriau ac yn eu trechu
    • â’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i ddelio â’u bywyd pob dydd mor annibynnol ag y gallant

    ac yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

  • Disgrifiadau o ddysgu sy’n seiliedig ar gynnydd o fewn ac ar draws datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, sydd, yn eu tro, yn adlewyrchu pedwar diben y cwricwlwm.

    • Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyflawniad a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phrofiad.

      Awgryma’r ymchwil fod cynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol, ac mewn creadigrwydd yn fwy cyffredinol, yn dueddol o ddatblygu trwy ddefnyddio ac ailddefnyddio sgiliau cyfarwydd, ond ar adegau gallai hefyd fod yn naid ansoddol. Nid yw’n broses sy’n dilyn trywydd unionsyth, ac nid oes un llwybr sy’n gyffredin i bawb. Gallai dysgwyr symud yn ôl ac ymlaen yn rhwydd wrth brofi gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol ac mae gwahanol ddysgwyr yn dueddol o ddatblygu mewn ffyrdd gwahanol iawn.

      Mae’n amlwg bod yr amgylchedd y mae’r dysgwyr yn dysgu ynddo, gan gynnwys ansawdd yr addysgu, yn ffactor pwysig wrth hwyluso cynnydd. Yn bennaf, ceir neges glir yn yr ymchwil mai dulliau ansoddol, disgrifiadol o asesu cyflawniad a chynnydd yw’r dulliau mwyaf addas. Mae ffactorau perthnasol i gynnydd yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys y canlynol.

      Cymhlethdod: Gall materion yr ymdrinnir â nhw gan ddysgwyr iau gael eu hailystyried gan ddysgwyr hŷn mewn ffyrdd mwy cymhleth a soffistigedig.

      Rheolaeth: Dylai dysgwyr ennill mwy a mwy o reolaeth dros ddulliau mynegi’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Dyfnder: Mae dysgwyr yn symud o amrywiaeth eang o brofiadau yn y Celfyddydau Mynegiannol i archwilio eu dysgu mewn mwy o ddyfnder.

      Annibyniaeth: Mae dysgwyr yn dod yn fwyfwy annibynnol.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ymchwilio i syniadau gwneuthurwyr a pherfformwyr eraill ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol.

      Gallaf arbrofi â’m syniadau creadigol fy hun a syniadau creadigol pobl eraill, gan ddangos arloesi, meddwl annibynnol a gwreiddioldeb er mwyn datblygu fy ngwaith, a gallaf ddangos yr hyder i fod yn wydn ac i gymryd risg er mwyn goresgyn heriau.

      Gallaf ddod o hyd i ymchwil berthnasol yn ystod archwiliad ymarferol a defnyddio hyn i lywio gwybodaeth ddamcaniaethol.

      Gallaf ymchwilio i amrywiaeth o draddodiadau, ffurfiau, arddulliau a genres cyferbyniol gan ddefnyddio amrywiaeth eang o dermau sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol.

      Gallaf ymestyn ac integreiddio’r hyn rwy’n ei wybod am dechnegau esthetig wrth arbrofi â syniadau creadigol ar draws amrywiaeth o waith creadigol cyferbyniol a heriol.

      Gallaf ymchwilio i ddiben amrywiaeth eang o waith creadigol ac ystyried pa effaith y gallant ei gael ar wahanol gynulleidfaoedd gan weithio’n annibynnol.

      Gallaf ymchwilio i rolau a swyddogaethau penodol yn y diwydiannau creadigol a diwylliannol a deall eu pwysigrwydd a’u cyfraniad i’r sector hwn, gan weithio’n annibynnol.

      Gallaf ystyried ffyrdd o ddilyn gyrfa yn y diwydiannau creadigol a diwylliannol.

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y gellir defnyddio cynrychiolaeth symbolaidd neu effeithiau technegol i gyfleu ystyr.

      Gallaf archwilio gwaith creadigol, gan ddeall y cyd-destun personol, cymdeithasol, diwylliannol a hanesyddol, gan gynnwys confensiynau’r cyfnod y cafodd ei greu ynddo.

      Gallaf ymchwilio i’r ffordd y mae artistiaid a gwaith creadigol yn effeithio ar gymdeithas yn lleol, yn genedlaethol ac yn fyd-eang.

    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      Deilliannau cyflawniad

      Rwyf wedi ennill gwybodaeth a dealltwriaeth gadarn o hunaniaethau personol, cymdeithasol a diwylliannol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach yng nghyd-destun gweithiau creadigol, boed yn rhai hanesyddol neu’n rhai cyfoes.

      Gallaf gymhwyso’r hyn rwy’n ei wybod a’i ddeall am gyd-destun wrth i mi werthuso ac arfarnu fy ngwaith creadigol fy hun a gwaith pobl eraill, a hefyd wrth fyfyrio arno.

      Gallaf ddefnyddio terminoleg berthnasol sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol i ymestyn a gwerthuso effeithiolrwydd ac ansawdd gwaith creadigol.

      Gallaf werthuso’n feirniadol y ffordd y mae ymarferwyr creadigol yn defnyddio sgiliau, technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol i greu a chyfleu syniadau.

      Gallaf werthuso’n feirniadol effeithiolrwydd fy null gweithredu a dull gweithredu eraill pan fyddaf yn ymateb i friff creadigol.

      Gallaf ddangos gwydnwch wrth gymhwyso adborth beirniadol ac adeiladol at fy ngwaith.

      Gallaf ymateb yn feirniadol ac yn feddylgar i farn a dylanwad creadigol pobl eraill wrth lywio a datblygu fy ngwaith celf.

      Gallaf ddatblygu, mireinio, dogfennu ac arfarnu’n feirniadol syniadau, prosesau a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth.

      Gallaf fyfyrio ar y rolau y mae celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol yn eu chwarae wrth gyfrannu at drafodaeth ddiwylliannol a dinasyddiaeth.

      Gallaf ddehongli, boed ar fy mhen fy hun neu mewn grŵp, faterion cyfoes, trafodaeth ddiwylliannol a chwestiynau pwysig drwy ddefnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Gallaf werthuso a barnu priodoldeb fy ngwaith mewn perthynas ag ystyriaethau moesegol.

    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      Deilliannau cyflawniad

      Gallaf ddwyn ynghyd a chymhwyso’r hyn rwy’n ei wybod a dealltwriaeth er mwyn defnyddio technegau, deunyddiau ac adnoddau, offer a thechnolegau creadigol mewn cyfuniad o ddisgyblaethau, mewn ffordd soffistigedig a chyda bwriad.

      Gallaf gynhyrchu gwaith creadigol gwreiddiol sy’n defnyddio’r disgyblaethau a’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n gysylltiedig â nhw gan weithio’n annibynnol ac ar y cyd.

      Gallaf greu gwaith ym mhob un o’r Celfyddydau Mynegiannol ac mewn disgyblaethau penodol a dangos dealltwriaeth o’r dulliau gweithredu a fabwysiadwyd gan ymarferwyr creadigol sydd wedi dylanwadu arnaf.

      Gallaf ddefnyddio strategaethau effeithiol i gymryd risg gyda fy ngwaith fy hun a dangos gwydnwch i oresgyn heriau creadigol.

      Gallaf ddangos rheolaeth dechnegol ar wahanol ffurfiau, arddulliau a genres o waith creadigol ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Gallaf gyflwyno fy mwriad creadigol i gyfathrebu â chynulleidfa benodol, a gallaf weithio o fewn terfynau briff yn ystod y broses greadigol.

      Gallaf ystyried diben a chynulleidfa mewn ffordd wybodus wrth berfformio, cyflwyno a marchnata fy ngwaith creadigol.

      Gallaf ddangos yn bwrpasol sut mae hunaniaethau diwylliannol amrywiol fy nghymuned, Cymru a’r byd ehangach wedi dylanwadu ar fy ngwaith creadigol gwreiddiol.

    Gwybodaeth ategol i helpu ymarferwyr i ddylunio a datblygu cwricwla manwl mewn ysgolion a lleoliadau.

    • Mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnig cyfrwng pwerus i ddysgwyr archwilio nid yn unig eu hetifeddiaeth ddiwylliannol eu hunain ond hefyd etifeddiaeth ddiwylliannol gwahanol bobl, gwahanol leoedd a gwahanol gyfnodau. Bydd y maes dysgu a phrofiad yn gwneud yn fawr o hyn. Bydd yn sicrhau bod dysgwyr, drwy’r Celfyddydau Mynegiannol, yn cael eu galluogi i archwilio hunaniaethau a chymdeithasau o bob cwr o’r byd, gan werthfawrogi arwyddocâd amrywiol ddiwylliannau Cymru, ei thraddodiadau a’i threftadaeth unigryw.

      Mae profi’r Celfyddydau Mynegiannol yn cynnwys dwy broses sylfaenol: ar y naill law archwilio gwaith creadigol pobl eraill ac, ar y llall, creu gwaith eich hun. Er mwyn i’r dysgwyr gael ymwneud â’r ddwy broses, bydd y maes dysgu a phrofiad hwn yn rhoi cyfleoedd iddynt archwilio genres, technegau, adnoddau, deunyddiau ac arferion a fydd yn eu tro yn eu galluogi i ddatblygu’n unigolion chwilfrydig a chreadigol.

      Byddant yn archwilio sut y defnyddir y Celfyddydau Mynegiannol i ffurfio a mynegi eu hunaniaeth bersonol, gymdeithasol a diwylliannol. Byddant hefyd yn archwilio sut y gellir defnyddio’r Celfyddydau Mynegiannol i gwestiynu a herio safbwyntiau cyffredin ac i ysgogi newid personol a chymdeithasol.

      Drwy archwilio ffurfiau a disgyblaethau celfyddydol, boed drwy chwarae neu ymchwil fwy ffurfiol, bydd dysgwyr yn dod i ddeall y ffordd y mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu ystyr drwy ddefnyddio dulliau clywedol, corfforol, geiriol, gweledol a thechnolegol. Bydd yr archwilio hwn yn ei dro yn eu galluogi i ddatblygu eu gwaith eu hunain.

      Yn ogystal â hyn, ym Maes Dysgu a Phrofiad y Celfyddydau Mynegiannol bydd dysgwyr yn dod i ddeall sut y mae’r celfyddydau yn llywio, yn mynegi ac yn rhannu syniadau a theimladau. Byddant yn datblygu eu dychymyg ac yn tynnu ar eu profiadau, eu sgiliau a’u doniau fel eu bod yn dod yn artistiaid creadigol eu hunain.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau.
        • Archwilio ein diwylliant ein hunain a diwylliannau eraill.
        • Drwy’r celfyddydau gallwn archwilio cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Ymchwilio i feysydd cynaliadwyedd, busnes a dinasyddiaeth gyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau; defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Defnyddio technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Archwilio defnyddiau ac offer.
        • Prosesau creadigol dylunio ac ymchwilio.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng artistiaid a chynulleidfa.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau yn ymwneud â’r Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama.
        • Hunaniaeth – archwilio ieithoedd Cymru a thraddodiadau artistig cyfansoddi caneuon, ysgrifennu creadigol, barddoniaeth, eisteddfodau, caneuon.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; amlgyfrwng; chwarae rôl (cyfathrebu a llafaredd).
        • Rôl y broses greadigol o ran ysgrifennu creadigol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Archwilio llinellau amser drwy gyfnodau mewn hanes.
        • Archwilio cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Archwilio ymdeimlad o amser, amseru, cyfyngiadau amser.
        • Ymwybyddiaeth o ofod – archwilio sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i gael effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad, undod.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant, bwriad, ailddehongli.

      Cerddoriaeth: traw, melodi, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni, tonyddiaeth.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp a dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon a ffiwg, teiran, stroffig, rondo, thema ac amrywiad, trwy-gyfansawdd, sonata.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • sbardunau sy’n eu hysbrydoli ac yn ennyn eu diddordeb i archwilio, darganfod, cwestiynu a herio gan ysgogi eu chwilfrydedd a’u dychymyg
      • amrywiaeth o elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol, gan gynnwys y rhai o’u cymuned, o Gymru ac o’r byd ehangach
      • amrywiaeth o weithiau celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol yn genedlaethol a rhyngwladol o wahanol ddiwylliannau, cymunedau, cyfnodau a lleoedd
      • amrywiaeth o offer a thechnolegau, adnoddau a deunyddiau creadigol, ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • ffyrdd o greu ystyr gan ddefnyddio eu gwybodaeth a’u sgiliau o ran y Celfyddydau Mynegiannol
      • sut y gall cyfuno gwahanol elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer a thechnolegau gael ei ddefnyddio i greu naws ac awyrgylch
      • ymweliadau â lleoliadau rhithwir neu go iawn a mewnbwn gan arbenigwyr creadigol i ddatblygu a dyfnhau eu profiad yn y Celfyddydau Mynegiannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • amrywiaeth o eirfa briodol sy’n perthyn i ddisgyblaethau penodol celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol
      • sut mae ymarferwyr creadigol o bob un o’r disgyblaethau yn defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau i greu ystyr
      • sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn defnyddio symbolaeth, dynodiad a chynodiad i gyfleu ystyr
      • bod y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu gwahanol genres ac arddulliau o bob un o’r disgyblaethau
      • y gallant ganfod sut y gellir creu ystyr, naws ac awyrgylch drwy gyfuno gwahanol elfennau, ffurfiau, arddulliau, technegau ac offer, a thechnolegau
      • a deall y cydberthnasau rhwng y perfformiwr neu’r cynhyrchydd a’r gynulleidfa.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • ymchwilio, drwy archwilio’n ymarferol, i’r ffordd y gellir defnyddio elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres penodol celf weledol, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol i gyfleu ystyr
      • canfod sut y gellir defnyddio dilyniannau, delweddau, symudiadau a synau, naill ai’n unigol neu ar y cyd, i greu effaith ar gynulleidfa drwy archwilio amrywiaeth o dechnegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau creadigol
      • datblygu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth drwy arbrofi ac ymarfer
      • rhannu eu sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth â chynulleidfa er mwyn profi pa mor dda y maent yn cyfleu ystyr a bwriad
      • gweithio ar y cyd, gan gymryd cyfrifoldeb am archwilio agweddau ar y Celfyddydau Mynegiannol
      • gweithio’n annibynnol (naill ai ar eu pen eu hunain neu mewn grŵp) i ymchwilio i botensial y Celfyddydau Mynegiannol fel dull cyfathrebu
      • archwilio gofod a mesuriad mewn cyd-destunau creadigol
      • trin elfennau, ffurfiau, arddulliau a genres, technegau, prosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau
      • ymchwilio i’r ffordd y mae symbolaeth a throsiadau yn dyfnhau ystyr artistig
      • defnyddio sgiliau ymchwilio yn bwrpasol er mwyn ymestyn a dyfnhau eu gwybodaeth yn y Celfyddydau Mynegiannol.
    • Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol ac ymateb drwy’r Celfyddydau Mynegiannol yn ysgogi ein hemosiynau a’n deallusrwydd. Gall yr ymateb fod yn adwaith synhwyraidd syml i ysgogiad artistig neu’n ddadansoddiad beirniadol o waith creadigol. Bydd gallu dysgwyr i fyfyrio yn dyfnhau wrth iddynt feithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o’r ffordd y caiff y Celfyddydau Mynegiannol eu creu a pham. Mae ymateb i’r Celfyddydau Mynegiannol, a thrwyddynt, yn herio dysgwyr i fyfyrio ac ystyried effeithiolrwydd eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill. Er mwyn ymateb yn effeithiol, bydd angen iddynt ffurfio perthnasau cadarnhaol ag eraill.

      Mae rhannu’r prosesau y maent wedi’u defnyddio i gyflawni eu bwriad artistig yn cyfrannu at ddatblygu creadigrwydd y dysgwyr. Drwy fyfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill, maent yn dysgu sgiliau pwysig mireinio a dadansoddi. Mae hyn, yn ei dro, yn eu helpu i ymchwilio i atebion creadigol i broblemau ac i ystyried cyn cymryd risg. Mae’r gallu i werthuso eu dysgu eu hunain yn rhan bwysig o’r ymateb creadigol ac, felly, bydd dysgwyr yn cael eu hannog i ystyried sut y gallant wella eu gwaith, ac ymateb i adborth pobl eraill. Wrth wneud hyn, maent yn dod yn fwy gwydn ac yn meithrin hyder yn eu gallu creadigol.

      Bydd dysgwyr yn ymateb i waith pobl eraill ac yn myfyrio arno, gan gynnwys gwaith eu cyfoedion ac ymarferwyr creadigol cydnabyddedig o Gymru a thu hwnt. Wrth wneud hyn, maent yn defnyddio ac yn ymestyn eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u dealltwriaeth o’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Yn ogystal â gwybodaeth a sgiliau sy’n perthyn yn benodol i’r pum disgyblaeth, mae dysgu am y Celfyddydau Mynegiannol yn gofyn am wybodaeth a sgiliau rhyngddisgyblaethol. Felly, sicrheir bod gan ddysgwyr yr eirfa a’r ddealltwriaeth feirniadol sydd eu hangen arnynt i ystyried gwaith cyfoes a hanesyddol mewn amrywiaeth o gyfryngau, ffurfiau, genres ac arddulliau.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau, ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Defnyddir y dyniaethau fel cyd-destun i archwilio’r celfyddydau o wahanol gyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau, a llunio ymatebion unigol.
        • Archwilio ein gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol diwylliannau eraill ac ymateb iddo.
        • Drwy’r Celfyddydau Mynegiannol gallwn ystyried cymdeithas, cysyniadau moesegol, sgiliau ymholi, amgylchedd, hyder i fynegi, sgiliau gwerthuso’n feirniadol.
        • Datblygu ymwybyddiaeth o faterion sy’n ymwneud â chynaliadwyedd a busnes, a llunio ymateb iddynt, a dod yn ddinasyddion cyfrifol.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol.
        • Y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Ymateb i’r defnyddiau a’r technolegau a ddefnyddir gennym ni ein hunain ac artistiaid.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Sut rydym yn defnyddio iaith i gyfleu ein meddyliau, teimladau a syniadau, ac i fynegi ein gwerthfawrogiad beirniadol.
        • Archwilio technegau drama, e.e. chwarae rôl, perfformio, drama, ac ymateb iddynt.
        • Hunaniaeth – ymateb i ieithoedd Cymru a’r traddodiadau artistig o ganu, cyfansoddi caneuon, adrodd, ysgrifennu creadigol, llenyddiaeth o bob ffurf, eisteddfodau.
        • Llythrennedd gweledol; ysgrifennu creadigol; deall cynulleidfa a diben (gan addasu iaith i gynulleidfa); llenyddiaeth; cerddi cyhoeddus; llythrennedd a drama; ffilm; cyfryngau amlgyfrwng; chwarae rôl – cyfathrebu a llafaredd.
        • Ymateb i’n gwaith creadigol ein hunain a gwaith creadigol pobl eraill a myfyrio arno, gan ddefnyddio iaith a therminoleg briodol.

        Iechyd a Lles

        • Dewis, gwneud penderfyniadau, meithrin cydberthnasau cadarnhaol, meddwl yn feirniadol, rhoi adborth adeiladol, sut rydym yn dehongli pethau, barnau unigol.
        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa; sut mae’r Celfyddydau Mynegiannol yn cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl da.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau y Celfyddydau Mynegiannol.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Gwybodaeth am gyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – ystyried sut mae ymarferwyr yn defnyddio gofod i greu effaith a chydnabod yr effaith y mae’n ei chael ar y gynulleidfa.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad, undod.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, ffurf, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, awyrgylch, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant, bwriad, ailddehongli.

      Cerddoriaeth: traw, melodi, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni, tonyddiaeth.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon a ffiwg, teiran, stroffig, rondo, thema ac amrywiad, trwy-gyfansawdd, sonata.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • amrywiaeth o brofiadau byw a dilys yn y Celfyddydau Mynegiannol, gan gynnwys profiadau sy’n archwilio ac yn cynrychioli eu cymuned, diwylliant Cymru a diwylliannau o bob cwr o’r byd er mwyn myfyrio’n feirniadol arnynt
      • cyd-destunau sy’n eu galluogi i ystyried a gwerthuso gwaith eu cyfoedion mewn ffordd strwythuredig ac iddi ffocws
      • creu, perfformio ac arddangos eu gwaith eu hunain er mwyn iddynt allu myfyrio ar ganlyniad y broses greadigol a’i gwerthuso
      • tasgau creadigol sy’n gofyn iddynt ymateb i waith creadigol mewn ffordd ffurfiol neu arfarnu gwaith artistiaid, cerddorion, perfformwyr, ymarferwyr theatr neu gynhyrchwyr cyfryngau digidol eraill
      • cyfleoedd i fireinio, gwerthuso a myfyrio ar eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill ac ymateb iddo, fel eu bod yn gwella eu gwaith creadigol eu hunain
      • cyfleoedd i werthuso’n feirniadol gwaith creadigol mewn fformat sy’n cael ei gydnabod gan y diwydiannau creadigol a diwylliannol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • sut i werthuso gwaith creadigol yn adeiladol gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • sut i roi adborth priodol ar ansawdd gwaith i’w cyfoedion
      • sut i ymateb i adborth gyda gwydnwch a mireinio eu gwaith yn annibynnol o ganlyniad i’r adborth
      • sut i gymhwyso fframwaith beirniadol neu gysyniadau sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol er mwyn gwerthuso darn o waith creadigol
      • sut i lunio gwerthusiad beirniadol ar gyfer cynulleidfaoedd gwahanol gan ddefnyddio’r hyn y maent yn gwybod am yr hyn sy’n gyfystyr â gwaith creadigol effeithiol, gan dynnu ar eu sgiliau cyffredinol a’u sgiliau sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth
      • sut i roi dadleuon neu gyfiawnhad rhesymegol sy’n cefnogi’r dewisiadau a wnânt wrth greu gwaith creadigol gwreiddiol eu hunain
      • sut mae ystyriaethau moesegol am les personol a lles pobl eraill yn dangos iddynt sut i ymateb yn briodol fel creawdwr neu aelod o gynulleidfa.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • disgrifio, dehongli, damcaniaethu a gwerthuso perfformiadau, arddangosfeydd, cynyrchiadau ac arteffactau
      • dadansoddi effeithiolrwydd enghreifftiau allweddol o dechnegau, nodweddion, arddulliau, elfennau, confensiynau, offer a thechnolegau, a ffurfiau, ac ati, mewn disgyblaethau penodol
      • cysylltu, cymharu a chyferbynnu eu gwaith nhw â gwaith creadigol o gyfnodau a diwylliannau gwahanol ac esbonio sut mae hyn wedi dylanwadu ar eu dull gweithredu – gallai hyn gynnwys gwaith rhyngddisgyblaethol neu waith sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol
      • ymateb i faterion cyfoes a myfyrio arnynt yn greadigol
      • meddwl yn fyfyriol, yn atblygol, yn greadigol, yn feirniadol ac yn dechnegol er mwyn datblygu ymatebion i gelf greadigol a llunio dadleuon i feirniadu gwaith
      • gwerthuso ac arfarnu’n feirniadol, gan ddefnyddio geirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol, y ffordd y caiff syniadau a themâu eu cynrychioli ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol, gan ddangos ymwybyddiaeth o fwriad artistig
      • beirniadu dehongliadau gwahanol o’r un thema, delwedd, syniad, cysyniad a thestun o fewn ac ar draws disgyblaethau, gan wneud sylwadau ar effaith y dehongliadau
      • defnyddio amrywiaeth o eirfa sy’n perthyn i ddisgyblaeth benodol yn rheolaidd ac yn rhugl i gyfleu eu barnau am eu gwaith artistig eu hunain neu waith artistig pobl eraill neu eu dehongliadau ohonynt yn hyderus
      • dadansoddi pa mor effeithiol y mae artistiaid, perfformwyr, cyfarwyddwyr, cyfansoddwyr, dramodwyr a chynhyrchwyr yn creu a defnyddio effeithiau, technegau neu ystyr benodol yn eu gwaith creadigol gan ddangos dealltwriaeth o ddylanwad cyfnod, lle a diwylliant
      • adnabod a chyfleu cryfderau a gwendidau yn eu gwaith eu hunain a gwaith pobl eraill yn hyderus, a, chan ddefnyddio eu gwybodaeth am ddisgyblaethau yn y Celfyddydau Mynegiannol, roi dadleuon rhesymegol dros ffyrdd o wella’r gwaith
      • dangos craffter a’r gallu i fyfyrio dros waith eu hunain wrth ddatblygu syniadau creadigol o’r dechrau hyd nes y cwblheir tasg, y perfformiad neu’r cynhyrchiad
      • asesu a mireinio eu gwaith eu hunain mewn ymateb i werthusiad beirniadol gan eu cyfoedion a’u hathrawon/ymarferwyr ac yn seiliedig ar eu gwerthusiad eu hunain o’r gwaith
      • ymateb yn gadarnhaol wrth werthuso gwaith eu hunain ac wrth dderbyn gwerthusiad gan bobl eraill tra’n parhau i fod â hyder yn eu gwaith creadigol eu hunain
      • amddiffyn, ar lafar ac yn ysgrifenedig, y dewisiadau a wnânt wrth greu gwaith, gan gyfiawnhau pam y maent wedi ymdrin ag ef mewn ffordd benodol
      • defnyddio eu gwybodaeth am hanes, diwylliant ac arddulliau, technegau, offer a thechnolegau, a thraddodiadau i gyfiawnhau eu dewisiadau wrth fyfyrio ar eu gwaith creadigol neu ei werthuso.
    • Mae creu yn y Celfyddydau Mynegiannol yn cwmpasu amrywiaeth o weithgareddau gan gynnwys cynllunio, drafftio, dyfeisio, gwneud, coreograffu, siapio, cyfansoddi a golygu yn ogystal â pherfformio, cyflwyno, rhannu, arddangos a chynhyrchu. Mae mynd ati i greu yn galluogi dysgwyr i ystyried beth y maent yn ei wybod am y Celfyddydau Mynegiannol a sut y gallant ddefnyddio eu sgiliau. Mae creu hefyd yn galw am harneisio pŵer dychymyg ym mhob un o’r disgyblaethau.

      Mae creu yn gofyn i ddysgwyr ddatblygu a dangos rheolaeth ar amrywiaeth o sgiliau creadigol ym mhob disgyblaeth. Mae’r broses greadigol yn galluogi’r dysgwyr i gyd i ymdrin ag amrywiaeth o ffurfiau a disgyblaethau ac i gyfathrebu drwyddynt. Gallant ymwneud â nhw fel disgyblaethau unigol neu fel ffurfiau rhyngddisgyblaethol yn unol â diddordebau, sgiliau a thalentau personol y dysgwyr.

      Drwy greu, bydd dysgwyr yn gweithio’n annibynnol ac yn cydweithredu fel cyd-greawdwyr o fewn ac ar draws y disgyblaethau. Wrth wneud hyn, cânt gyfleoedd i fod yn arloesol ac yn feiddgar, i greu gwaith unigol ac i ddatblygu eu hunaniaeth eu hunain fel artistiaid yng Nghymru. Os bydd eu syniadau gwreiddiol yn gofyn am ddulliau gweithredu newydd, bydd angen i ddysgwyr ddangos gallu i fod yn amryddawn a hyblyg, gan gymryd risg i addasu a chreu’n fyrfyfyr.

      O ran mentergarwch, drwy ymwneud â’r broses greadigol, bydd dysgwyr yn adnabod cyfleoedd i drawsnewid eu syniadau i fod yn rhai sydd â gwerth masnachol a diwylliannol. Byddant yn defnyddio eu sgiliau creadigol i wireddu pob math o uchelgais. Byddant hefyd yn datblygu dyfalbarhad a gwydnwch er mwyn mireinio eu sgiliau creadigol a deall bod hyn yn rhan bwysig o’r broses greadigol. Yn gryno, bydd dysgwyr yn datblygu talentau a sgiliau sy’n hanfodol i ffyniant Cymru yn y dyfodol.

      • Mae’r adran hon yn dangos nad yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig yn y Celfyddydau Mynegiannol yn dilyn trywydd unionsyth, maent yn gydgysylltiedig. Gyda’i gilydd, maent yn galluogi dysgwyr i ymwneud yn llawn â’r broses greadigol a rennir gan bum disgyblaeth benodol y Celfyddydau Mynegiannol.

        Fel rhan o’r broses greadigol, sy’n cael ei gynrychioli yn y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig, dylai dysgwyr allu archwilio, ymateb i a chreu eu gwaith eu hunain wrth gael profiadau cyfoethog, dilys. Er enghraifft, drwy archwilio genre, arddull, artist, ac ati, mae dysgwyr yn dechrau ffurfio barn am waith creadigol pobl eraill a’i werthfawrogi, yn ogystal ag arbrofi gyda gwahanol ddeunyddiau a phrosesau ac ati. Gallant wedyn ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau sy’n cael eu hennill fel rhan o’r archwilio hwn i ysbrydoli eu gwaith creadigol eu hunain, gan barhau i fyfyrio ar eu gwaith fel rhan o’r broses greadigol.

      • Mae’r adran hon yn awgrymu lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau rhwng datganiadau o’r hyn sy’n bwysig ar draws yr holl feysydd dysgu a phrofiad. Mae hefyd yn awgrymu ymhle gellid ystyried gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

        Dyniaethau

        • Creu ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd sy’n cynrychioli cyfnodau, diwylliannau a chymdeithasau gwahanol.
        • Creu amrywiaeth o weithiau celf drwy ddefnyddio cymdeithas, moeseg ac amgylchedd i ysbrydoli a llywio ein gwaith.
        • Ystyried cynaliadwyedd wrth wneud gwaith creadigol.
        • Creu gwaith celf ar gyfer gweithgareddau menter.
        • Sut mae artistiaid ac ymarferwyr creadigol wedi ymateb i newid cymdeithasol, gwyliau crefyddol; y ffordd y defnyddir dawns ar gyfer gwyliau a defodau.
        • Defnyddio’r amgylchedd fel gofod perfformio.
        • Sut mae pobl wahanol yn dehongli pethau.

        Gwyddoniaeth a Thechnoleg

        • Meddylfryd dylunio a’r broses ddylunio.
        • Datblygu sgiliau technolegol i ymchwilio.
        • Technoleg ddigidol wrth greu a dylunio.
        • Datblygu sgiliau echddygol manwl i ddefnyddio offer a datblygu sgiliau echddygol bras i gydgysylltu symudiadau.
        • Defnyddio defnyddiau ac offer i greu’n effeithiol.

        Iechyd a Lles

        • Cydberthnasau rhwng yr artist a’r gynulleidfa, sut mae’n cyfleu emosiwn a pha emosiynau y mae’n ysgogi ynom.
        • Meithrin hyder, adeiladu gwydnwch ac iechyd meddwl.
        • Gweithgarwch corfforol – ymwybyddiaeth o’r corff, archwilio sut mae symudiadau gwahanol yn cyfleu emosiynau gwahanol.
        • Cydberthnasau a chymryd risg.
        • Cyfleu syniadau a theimladau.
        • Datblygu lles emosiynol drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau Celfyddydau Mynegiannol.

        Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

        • Defnyddio amrywiaeth o dechnegau drama i greu ystyr.
        • Defnyddio ieithoedd, llenyddiaeth a thraddodiadau artistig Cymru i ysgogi eu gwaith eu hunain.
        • Creu at amrywiaeth o ddibenion a chynulleidfaoedd.

        Mathemateg a Rhifedd

        • Graddfa, maint, cymhareb, cyfrif, dilyniannu, patrymau, cymesuredd, siâp, safleoedd.
        • Ffracsiynau mewn cerddoriaeth.
        • Rhythm.
        • Amseru, cyfyngiadau amser a sut i’w defnyddio’n briodol i gyflawni’r canlyniad a ddymunir.
        • Ymwybyddiaeth ofodol – gwneud defnydd effeithiol o’r gofod wrth greu.

      Yn yr adran hon, pan wneir cyfeiriadau at elfennau a ffurfiau mae’r rhain yn cynnwys ond nid ydynt wedi’u cyfyngu i’r canlynol.

      Elfennau

      Celf: llinell, siâp, gwead, lliw, ffurf (2D, 3D, 4D), patrwm, naws, gofod, cyferbyniad, ailadrodd, cymesuredd, rhythm, cydbwysedd, amrywiaeth, gwerth, pwyslais, harmoni, cynllun, strwythur, persbectif, cyfansoddiad, undod.

      Dawns: corff, gofod, amser, dynameg, cydberthynas, egwyddorion symud, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: gofod 3D, sain, goleuadau, camera, naratif, arddull, genre, cynulleidfa, cyfansoddiad (gweledol, rhithwir a sonig), ffurf (animeiddio, ffilmio byw, clywedol, ysgrifenedig), rhith-wirionedd.

      Drama: cymeriad, amser, lle, plot, tensiwn, naws, ffocws, cyferbyniad, tawelwch, cynefineg, lefelau, blocio, symud, naws, traw, tempo, acen, seibiannau, iaith y corff, mynegiant, ystum, rhyngweithio, ymateb, cymhelliant, bwriad, ailddehongli.

      Cerddoriaeth: traw, melodi, dynameg, ansawdd, tempo, soniaredd, rhythm, mesur, ffurf a strwythur, melodi, cyweiredd, dyfeisiau cerddorol (e.e. riff, ostinato, dilyniant), harmoni, tonyddiaeth.

      Ffurfiau

      Celf: paentio, argraffu, cerflunio, lluniadu, ffotograffiaeth, tecstilau, crefft, animeiddio, darlunio, graffeg.

      Dawns: cyfeiriad, dynameg, symud, cydberthynas, siâp, dyfeisiau coreograffig.

      Ffilm a’r cyfryngau digidol: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) animeiddio, rhaglen ddogfen, naratif, print, radio/podlediad, realaeth, naturiolaeth, symbolaeth, fideo, ffotograffiaeth, graffeg, ffurfiau rhithwir, ffurfiau llinol, ffurfiau aflinol, dylunio llwyfannau, cyfryngau cymdeithasol, gemau fideo, cynllunio digwyddiadau.

      Drama: (Camau cynnydd 1–5 ond â chymhlethdod cynyddol) comedi, trasiedi, trasigomedi, ffars, sioe gerdd, melodrama, meim, opera, bale.

      Cerddoriaeth: ffurf ddwyran, canon a ffiwg, teiran, stroffig, rondo, thema ac amrywiad, trwy-gyfansawdd, sonata.

      Profiadau, gwybodaeth a sgiliau

      Mae angen i ddysgwyr brofi:

      • perfformio, dangos, rhannu ac arddangos eu gwaith mewn cyd-destunau anffurfiol, ffurfiol, lleol a byd-eang
      • y broses greadigol yn unigol ac ar y cyd fel y bo’n briodol yn dibynnu ar y ddisgyblaeth a’r cyd-destun dysgu
      • profiadau dysgu sy’n eu galluogi i ddechrau a chwblhau gwaith yn annibynnol, naill ai fel grŵp neu’n unigol
      • y cyfuniad o astudio’r Celfyddydau Mynegiannol a disgyblaethau penodol yn y Celfyddydau Mynegiannol yn ddamcaniaethol ac yn ymarferol
      • gweithdai ymarferol sy’n canolbwyntio ar ddatblygu sgiliau creadigol penodol megis sgiliau offerynnol, sgiliau lleisiol, sgiliau technegol, sgiliau perfformio a sgiliau o ran defnyddio cyfryngau celfyddydol gwahanol
      • gweithgareddau sy’n eu galluogi i ddatblygu amrywiaeth o sgiliau ymarferol cydberthynol ym mhob un o ddisgyblaethau’r Celfyddydau Mynegiannol
      • adnoddau sy’n eu hysgogi i gynhyrchu gwaith creadigol sydd wedi’i ysbrydoli gan ddiwylliant Cymru a diwylliannau o bob cwr o’r byd
      • arwain a chymryd rhan mewn digwyddiadau cymunedol sy’n dathlu ac yn hyrwyddo’r Celfyddydau Mynegiannol.

      Efallai y bydd angen i ddysgwyr sydd â thalentau penodol neu ddiddordeb penodol mewn disgyblaethau penodol o’r Celfyddydau Mynegiannol gael hyfforddiant neu ddarpariaeth arbenigol er mwyn eu helpu i feistroli’r sgiliau gofynnol ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol.

      Mae angen i ddysgwyr wybod:

      • am ystyriaethau moesegol priodol a phwysigrwydd ystyriaethau diogelwch wrth wneud gwaith creadigol a ble y gallant ddod o hyd i’r wybodaeth hon
      • yr elfennau, y ffurfiau, yr arddulliau, y genres a’r confensiynau sy’n gysylltiedig â disgyblaethau unigol ac ar draws disgyblaethau fel y bo’n briodol
      • am brosesau, deunyddiau, offer a thechnolegau, technegau a strategaethau i’w galluogi i ddyfnhau’r hyn y maent yn ei wybod a’u dealltwriaeth a’u sgiliau yn y Celfyddydau Mynegiannol
      • am bwysigrwydd cyfrifoldeb personol a chyfrifoldeb cyfunol wrth ymgysylltu â’r broses greadigol
      • am ddynameg grŵp er mwyn gweithredu mewn ffyrdd cyfunol, creadigol a phroffesiynol i lunio nodau a rennir a mynd ati i’w cyflawni
      • sut i gynllunio a pharatoi ar gyfer cynhyrchu gwaith creadigol, gan gynnwys dechrau gwaith creadigol, pennu eu cerrig milltir eu hunain a chwblhau’r gwaith mewn ffordd hunangyfeiriedig
      • sut i ddefnyddio’r hyn y maent wedi’i ddysgu drwy arbrofi ac ymchwilio i lywio eu gwaith creadigol
      • sut i ddewis offer a thechnolegau, technegau, genres, elfennau a chonfensiynau er mwyn creu gwaith sydd â bwriad artistig penodol
      • am ddulliau o gynllunio, dyfeisio, saernïo, cynhyrchu, adeiladu a llunio gwaith creadigol gyda bwriad
      • sut i gyfrannu’n bwrpasol at waith creadigol cydweithredol ac unigol.

      Mae angen i ddysgwyr allu:

      • creu gwaith gwreiddiol i’w berfformio, ei rannu neu ei gyhoeddi ym meysydd celf, cerddoriaeth, dawns, drama, a ffilm a’r cyfryngau digidol neu gyfuniad o’r disgyblaethau hyn tra’n ceisio sicrhau gwerthoedd cynhyrchu uchel
      • cynhyrchu gwaith creadigol yn annibynnol o fewn terfynau briff, gan ddangos y gallu i ymateb mewn ffordd llawn dychymyg, defnyddio ffurfiau ac elfennau, cymryd risg, cynllunio’n effeithiol a gweithio o fewn terfynau adnoddau neu gyllideb
      • ail-ddehongli amrywiaeth o destunau, ffurfiau ac arddulliau gan fynegi eu barnau eu hunain a dangos unigoliaeth a gwreiddioldeb
      • dewis a defnyddio’r amgylchedd a’r lleoliad mwyaf priodol i arddangos eu sgiliau penodol yn y Celfyddydau Mynegiannol
      • dewis a defnyddio disgyblaeth neu ddisgyblaethau i’w galluogi i feistroli eu sgiliau creadigol, os yw’n briodol
      • defnyddio’r ddisgyblaeth briodol (disgyblaethau priodol) i ddatblygu eu gwaith creadigol eu hunain er mwyn addysgu a llywio cynulleidfa ac effeithio arni
      • defnyddio’r ddisgyblaeth briodol (disgyblaethau priodol) i ddatblygu eu gwaith creadigol eu hunain sy’n dangos eu dehongliad o Gymru a’r byd ehangach
      • creu amrywiaeth o gynrychioliadau, gan ddefnyddio’r cyfrwng a’r ddisgyblaeth fwyaf effeithiol gan gyfiawnhau eu dewisiadau
      • cyfuno syniadau o ffurfiau gwahanol ar gelfyddyd gan ddefnyddio amrywiaeth o sbardunau o wahanol leoedd a diwylliannau
      • defnyddio geirfa a therminoleg sy’n perthyn yn benodol i ddisgyblaeth i gyfathrebu â chyfoedion ac athrawon/ymarferwyr am eu gwaith creadigol
      • perfformio a chyflwyno eu gwaith ag ymdeimlad o unigoliaeth a pherchenogaeth
      • deall a myfyrio ar y gwahaniaeth rhwng cymryd ysbrydoliaeth o waith creadigol pobl eraill a defnyddio’r gwaith hwnnw heb ganiatâd, e.e. hawlfraint a defnydd teg
      • defnyddio cyfuniad cyfoethog o ddeunydd ysgogi gan gynnwys deunydd sy’n dod o’r Celfyddydau Mynegiannol, yn ogystal â deunydd a fydd yn ysgogi dehongli creadigol, megis ffotograffau, cerddoriaeth, testunau o’r cyfryngau, naratifau ac arteffactau
      • cymhwyso cysyniadau perthnasol sy’n ymwneud â siâp, nifer a gofod wrth greu gwaith yn y Celfyddydau Mynegiannol fel sy’n briodol i ofynion penodol y ddisgyblaeth dan sylw
      • dangos ymwybyddiaeth o ddynameg grŵp er mwyn gweithredu mewn ffyrdd cyfunol, creadigol a phroffesiynol i lunio nodau a rennir a mynd ati i’w cyflawni.

    Bydd ein holl blant a phobl ifanc:

    yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd:

    • yn gosod safonau uchel iddyn nhw eu hunain ac yn chwilio am heriau ac yn eu mwynhau
    • yn datblygu corff o wybodaeth ac sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i gysylltu’r wybodaeth honno a’i chymhwyso at wahanol gyd-destunau
    • yn ymholgar ac yn mwynhau datrys problemau
    • yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurfiau a lleoliadau, drwy’r Gymraeg a’r Saesneg
    • yn gallu egluro’r syniadau a chysyniadau y maent yn dysgu amdanynt
    • yn gallu defnyddio rhif yn effeithiol mewn gwahanol gyd-destunau
    • yn deall sut i ddehongli data a chymhwyso cysyniadau mathemategol
    • yn defnyddio technolegau digidol yn greadigol i gyfathrebu a dod o hyd i wybodaeth a’i dadansoddi
    • yn ymchwilio ac yn gwerthuso eu canfyddiadau’n feirniadol

    ac yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes

    yn gyfranwyr mentrus, creadigol sydd:

    • yn cysylltu ac yn cymhwyso eu gwybodaeth a’u sgiliau i greu syniadau a chynhyrchion
    • yn meddwl yn greadigol er mwyn ail-lunio a datrys problemau
    • yn adnabod cyfleoedd ac yn manteisio arnynt – yn mentro’n bwyllog
    • yn arwain ac yn chwarae rolau gwahanol mewn timau’n effeithiol ac yn gyfrifol
    • yn mynegi syniadau ac emosiynau drwy wahanol gyfryngau
    • yn rhoi o’u hegni a’u sgiliau fel y bydd pobl eraill yn elwa

    ac yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith

    yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd:

    • yn canfod, yn gwerthuso ac yn defnyddio tystiolaeth wrth ffurfio barn
    • yn trafod materion cyfoes ar sail eu gwybodaeth a’u gwerthoedd
    • yn deall ac yn arfer eu cyfrifoldebau a’u hawliau dynol a democrataidd
    • yn deall ac yn ystyried effaith eu gweithredoedd wrth ddewis a gweithredu
    • yn wybodus am eu diwylliant, eu cymuned, eu cymdeithas a’r byd yn awr ac yn y gorffennol
    • yn parchu anghenion a hawliau pobl eraill, fel aelod o gymdeithas amrywiol
    • yn dangos eu hymrwymiad i sicrhau cynaliadwyedd y blaned

    ac yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd

    yn unigolion iach, hyderus sydd:

    • â gwerthoedd sicr ac sy’n sefydlu eu credoau ysbrydol a moesegol
    • yn meithrin eu lles meddyliol ac emosiynol drwy ddatblygu hyder, cadernid ac empathi
    • yn cymhwyso gwybodaeth am effaith deiet ac ymarfer ar iechyd corfforol a meddyliol yn eu bywyd pob dydd
    • yn gwybod sut i ddod o hyd i’r wybodaeth a’r cymorth sydd eu hangen i gadw’n ddiogel ac iach
    • yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol
    • yn gwneud penderfyniadau pwyllog ynghylch eu ffordd o fyw ac yn rheoli risg
    • â’r hyder sydd ei angen i gymryd rhan mewn perfformiadau
    • yn ffurfio perthnasoedd cadarnhaol wedi’u seilio ar ymddiriedaeth a pharch at ei gilydd
    • yn wynebu heriau ac yn eu trechu
    • â’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen i ddelio â’u bywyd pob dydd mor annibynnol ag y gallant

    ac yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

;
  • Cyhoeddwyd gyntaf 30 Ebrill 2019
  • Diweddarwyd diwethaf 30 Ebrill 2019